Politica 89.8
Basketgate – Υπόθεση Χανίων: Γιατί ο Λιόλιος πήγε φυλακή και ο κατηγορούμενος ιατροδικαστής επέστρεψε στη θέση του;
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Δύο υποθέσεις, δύο διαφορετικές αποφάσεις: Γιατί προφυλακίστηκε ο Λιόλιος και επέστρεψε στα καθήκοντά του ο ιατροδικαστής της Κρήτης;
Το σκεπτικό των δικαστικών αρχών στην υπόθεση Basketgate, η απολογία του πρώην προέδρου της ΕΟΚ και η διαφορετική ποινική μεταχείριση του ιατροδικαστή που κατηγορείται για δωροληψία και έκδοση ψευδών γνωματεύσεων – Τα ερωτήματα για τα κριτήρια της προσωρινής κράτησης και την υπηρεσιακή επαναφορά του στα Χανιά
Δύο υποθέσεις με έντονο δημόσιο ενδιαφέρον, δύο διαφορετικές δικαστικές αποφάσεις και ένα ερώτημα που ζητά απαντήσεις: με ποια κριτήρια αξιολογείται ο κίνδυνος τέλεσης νέων αδικημάτων όταν ένας κατηγορούμενος απομακρύνεται από τη θέση που κατείχε;
Από τη μία πλευρά, ο Βαγγέλης Λιόλιος, πρώην πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης, κρίθηκε προσωρινά κρατούμενος στο πλαίσιο της υπόθεσης Basketgate, παρά την αποχώρησή του από την ηγεσία της Ομοσπονδίας. Από την άλλη, ο ιατροδικαστής της Κρήτης, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο μεγάλης αστυνομικής έρευνας στα Χανιά και αντιμετωπίζει κακουργηματική δίωξη για δωροληψία, αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους και επέστρεψε στα υπηρεσιακά του καθήκοντα.
Οι δύο υποθέσεις δεν είναι ίδιες ούτε αφορούν τις ίδιες κατηγορίες. Ωστόσο, οι διαφορετικές εξελίξεις δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται οι κίνδυνοι σε κάθε περίπτωση, αλλά και για τη διαφορά ανάμεσα στην ποινική μεταχείριση ενός κατηγορουμένου και στο υπηρεσιακό καθεστώς του.
Η προφυλάκιση Λιόλιου και το σκεπτικό των δικαστικών αρχών
Η υπόθεση Basketgate προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς στο ελληνικό μπάσκετ. Μετά την απολογία του, ο Βαγγέλης Λιόλιος κρίθηκε προσωρινά κρατούμενος, με σύμφωνη γνώμη ανακριτή και εισαγγελέα, όπως συνέβη και με τον επιχειρηματία Γιώργο Μαυραγάνη. Είχε προηγηθεί η προφυλάκιση του πρώην διαιτητή Πέτρου Παπαπέτρου.
Σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιοποιηθεί για τη δικογραφία, στον πρώην πρόεδρο της ΕΟΚ αποδίδεται εμπλοκή σε υπόθεση καταγγελλόμενης χειραγώγησης 49 αγώνων μπάσκετ σε βάθος δεκαετίας. Οι κατηγορίες σε βάρος του δεν έχουν κριθεί τελεσίδικα, ενώ ο ίδιος αρνήθηκε τις αποδιδόμενες πράξεις και υποστήριξε, σύμφωνα με τα σχετικά δημοσιεύματα, ότι είναι θύμα σκευωρίας.
Κεντρικό ζήτημα στην αξιολόγηση της περίπτωσής του φέρεται να ήταν ο κίνδυνος τέλεσης νέων αδικημάτων. Η αποχώρησή του από την προεδρία της ΕΟΚ δεν στάθηκε αρκετή για να αποτρέψει την προσωρινή κράτησή του.
Η παραίτηση από ένα θεσμικό αξίωμα δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι εκλείπει κάθε πιθανότητα επανάληψης μιας παράνομης συμπεριφοράς. Αυτό που εξετάζεται από τις δικαστικές αρχές είναι τα συγκεκριμένα δεδομένα της υπόθεσης, η φύση των αποδιδόμενων πράξεων και οι νόμιμες προϋποθέσεις για την επιβολή προσωρινής κράτησης.
Ο ίδιος ο Λιόλιος αρνήθηκε τις κατηγορίες. Η απόφαση προφυλάκισής του, ωστόσο, σηματοδοτεί μια ιδιαίτερα σοβαρή εξέλιξη για την έρευνα που αφορά το ελληνικό μπάσκετ.
Η υπόθεση των Χανίων και οι βαριές καταγγελίες
Στην Κρήτη, η αστυνομική έρευνα για την υπόθεση των φερόμενων ψευδών ιατροδικαστικών και τοξικολογικών γνωματεύσεων αποκάλυψε ένα διαφορετικό, αλλά εξίσου σοβαρό ως προς τις καταγγελίες, πεδίο διερεύνησης.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν ένας ιατροδικαστής και ένας τοξικολόγος, σε βάρος των οποίων ασκήθηκαν κακουργηματικές διώξεις για δωροληψία υπαλλήλου κατ’ επάγγελμα και κατ’ εξακολούθηση. Σύμφωνα με τη δικογραφία και τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, εξετάζονται τουλάχιστον οκτώ περιπτώσεις στις οποίες φέρονται να εκδόθηκαν ή να επιχειρήθηκε να εκδοθούν ψευδείς ή επιστημονικά ατεκμηρίωτες γνωματεύσεις και εκθέσεις.
Οι συγκεκριμένες εκθέσεις φέρονται να αφορούσαν διαφορετικές υποθέσεις, μεταξύ των οποίων περιστατικά με ιδιαίτερη ποινική βαρύτητα. Η σημασία τους είναι προφανής: οι ιατροδικαστικές και τοξικολογικές γνωματεύσεις μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία σε ποινικές διαδικασίες, επηρεάζοντας την αξιολόγηση πραγματικών περιστατικών και τη θέση των εμπλεκομένων.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα για τη δικογραφία, οι Αρχές διερεύνησαν καταγγελίες για αλλοίωση αποτελεσμάτων και έκδοση γνωματεύσεων έναντι χρηματικού ανταλλάγματος. Πρόκειται για κατηγορίες που οφείλουν να αξιολογηθούν από τη Δικαιοσύνη και δεν συνιστούν από μόνες τους απόδειξη ενοχής.
Ο ιατροδικαστής απολογήθηκε και αφέθηκε ελεύθερος με περιοριστικούς όρους, μεταξύ των οποίων απαγόρευση εξόδου από τη χώρα και καταβολή εγγύησης 20.000 ευρώ. Η απόφαση αυτή δεν ισοδυναμεί με απαλλαγή από τις κατηγορίες, αλλά αφορά την ποινική μεταχείρισή του κατά το στάδιο της ανάκρισης.
Η απομάκρυνση από τη θέση και η επιστροφή στην υπηρεσία
Η υπόθεση απέκτησε νέα διάσταση όταν, σύμφωνα με τα σχετικά δημοσιεύματα, ο ιατροδικαστής επέστρεψε στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία Κρήτης στις αρχές Οκτωβρίου.
Το ζήτημα που αναδείχθηκε αφορά κυρίως το υπηρεσιακό καθεστώς του. Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται τη μη έκδοση της απαιτούμενης διοικητικής πράξης εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, δεν ενεργοποιήθηκε η διαδικασία που θα οδηγούσε στην απομάκρυνσή του από τα καθήκοντά του.
Η εξέλιξη αυτή γεννά ερωτήματα προς το αρμόδιο υπουργείο: ποια διαδικασία ακολουθήθηκε, ποιο όργανο είχε την ευθύνη για την υπηρεσιακή του κατάσταση και γιατί δεν είχε ολοκληρωθεί εγκαίρως η προβλεπόμενη διοικητική διαδικασία;
Το θέμα δεν αφορά μόνο την ατομική περίπτωση του συγκεκριμένου υπαλλήλου. Αφορά και την αξιοπιστία μιας υπηρεσίας της οποίας οι εκθέσεις μπορούν να επηρεάσουν δικαστικές αποφάσεις, ποινικές διώξεις και την εξέλιξη σοβαρών υποθέσεων.
Είναι κρίσιμο να διαχωριστούν δύο διαφορετικά ζητήματα: η απόφαση ανακριτή και εισαγγελέα να αφήσουν έναν κατηγορούμενο ελεύθερο με όρους και η διοικητική απόφαση ή παράλειψη που καθορίζει αν αυτός μπορεί να εξακολουθεί να ασκεί τα υπηρεσιακά του καθήκοντα. Το ένα δεν συνεπάγεται αυτομάτως το άλλο.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά ή διαφορετική αξιολόγηση των στοιχείων;
Η σύγκριση των δύο υποθέσεων είναι αναπόφευκτη, αλλά απαιτεί προσοχή. Η προσωρινή κράτηση δεν αποτελεί ποινή ούτε προδικάζει την ενοχή. Επιβάλλεται υπό συγκεκριμένες νόμιμες προϋποθέσεις, οι οποίες αξιολογούνται με βάση τα στοιχεία κάθε δικογραφίας.
Αντίστοιχα, η επιβολή περιοριστικών όρων δεν σημαίνει ότι οι κατηγορίες είναι αβάσιμες. Σημαίνει ότι οι αρμόδιες δικαστικές αρχές έκριναν πως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις για προσωρινή κράτηση και επέλεξαν διαφορετικά μέτρα.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν οι δύο κατηγορούμενοι έπρεπε υποχρεωτικά να έχουν την ίδια μεταχείριση. Είναι αν τα κριτήρια που εφαρμόστηκαν σε κάθε υπόθεση αιτιολογούν επαρκώς τις διαφορετικές αποφάσεις και αν η διοικητική διαχείριση της υπόθεσης των Χανίων ήταν σύμφωνη με το ισχύον πλαίσιο.
Στην περίπτωση Λιόλιου, η αποχώρηση από την προεδρία της Ομοσπονδίας δεν κρίθηκε επαρκής για να αποτρέψει την προσωρινή κράτηση. Στην περίπτωση του ιατροδικαστή, η ποινική διαδικασία συνεχίζεται, ενώ η επιστροφή του στην υπηρεσία συνδέεται με ξεχωριστά διοικητικά δεδομένα.
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο που χρειάζεται απάντηση: ποια συγκεκριμένα στοιχεία οδήγησαν στις διαφορετικές δικαστικές κρίσεις και ποια διοικητική διαδικασία επέτρεψε την επιστροφή του ιατροδικαστή στα καθήκοντά του;
Οι απαντήσεις που οφείλονται
Η αστυνομική έρευνα στα Χανιά οδήγησε στη σύλληψη των εμπλεκομένων και στη συγκέντρωση στοιχείων που εντάχθηκαν στη δικογραφία. Η αξιολόγηση αυτών των στοιχείων ανήκει στη Δικαιοσύνη, ενώ η υπηρεσιακή κατάσταση του ιατροδικαστή αποτελεί ευθύνη των αρμόδιων διοικητικών οργάνων.
Η υπόθεση Basketgate, από την άλλη πλευρά, βρίσκεται σε εξέλιξη, με τις δικαστικές αρχές να έχουν ήδη αποφασίσει την προσωρινή κράτηση βασικών κατηγορουμένων.
Η κοινωνία δεν ζητά διαφορετικούς κανόνες για διαφορετικά πρόσωπα. Ζητά σαφή αιτιολόγηση των αποφάσεων, διαφάνεια στις διοικητικές διαδικασίες και ίση εφαρμογή του νόμου.
Και όσο παραμένουν αναπάντητα τα ερωτήματα για την επιστροφή του ιατροδικαστή στην υπηρεσία, τόσο ενισχύεται η ανάγκη να δοθούν συγκεκριμένες εξηγήσεις από το αρμόδιο υπουργείο.
Γιατί, τελικά, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν κρίνεται μόνο από το αποτέλεσμα μιας αστυνομικής έρευνας ή μιας δικαστικής απόφασης. Κρίνεται και από το αν οι διαδικασίες που ακολουθούνται είναι σαφείς, νόμιμες και επαρκώς αιτιολογημένες.
