Politica 89.8
Κνωσός – Φαιστός: Με θερμικές κάμερες η “ασπίδα” απέναντι στις πυρκαγιές
Pεπορτάζ: Xρήστος Κώνστας
Μια νέα, προηγμένη τεχνολογική «ασπίδα» απέναντι στον κίνδυνο των πυρκαγιών αποκτούν σύντομα οι αρχαιολογικοί χώροι της Κνωσού και της Φαιστού, καθώς εντάσσονται στο πανελλαδικό δίκτυο 22 συστημάτων έγκαιρου εντοπισμού πυρκαγιάς και πυροπροστασίας που αναπτύσσεται σε ορισμένους από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία της χώρας.
Στη Φαιστό το σύστημα προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία έως τις 31 Αυγούστου, ενώ στην Κνωσό η ενεργοποίησή του έχει προγραμματιστεί εντός Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για ένα σύστημα που δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση μιας πυρκαγιάς όταν αυτή έχει ήδη πάρει διαστάσεις. Η φιλοσοφία του στηρίζεται στην έγκαιρη ανίχνευση της εστίας, στην άμεση ειδοποίηση και στη μετάδοση επιχειρησιακής εικόνας σε πραγματικό χρόνο, ώστε να μειωθεί δραστικά ο χρόνος αντίδρασης.
Κνωσός: Ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Κρήτης υπό συνεχή επιτήρηση
Η εγκατάσταση στην Κνωσό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω της σημασίας και της επισκεψιμότητας του μνημείου. Ήδη στον αρχαιολογικό χώρο υλοποιούνται ευρύτερες παρεμβάσεις πυροπροστασίας και αντικεραυνικής προστασίας, στο πλαίσιο έργου συνολικού προϋπολογισμού 3,5 εκατ. ευρώ, που έχει ενταχθεί στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κρήτη 2021-2027».
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν νέο πυροσβεστικό συγκρότημα με αξιοποίηση της υφιστάμενης δεξαμενής, υπόγειο δίκτυο σωληνώσεων, μόνιμο υδροδοτικό δίκτυο με πυροσβεστικές φωλιές, πυροσβεστικά κανόνια σε επιλεγμένες θέσεις, φορητούς πυροσβεστήρες, αλλά και υποδομές για τις οδεύσεις διαφυγής και τα σημεία συγκέντρωσης επισκεπτών.
Το νέο σύστημα έγκαιρου εντοπισμού έρχεται ουσιαστικά να προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο προστασίας σε αυτή τη συνολική θωράκιση της Κνωσού.
Τα οκτώ σημεία όπου το σύστημα λειτουργεί ήδη
Το πανελλαδικό δίκτυο δεν βρίσκεται απλώς στο στάδιο του σχεδιασμού. Οκτώ συστήματα έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία σε σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία.
Συγκεκριμένα, λειτουργούν ήδη σε Μυστρά, Επίδαυρο, Μυκήνες, Δίον, Πλαταμώνα, Αφαία Αίγινας, Περιστεριά Μεσσηνίας και Αρχαία Ολυμπία.
Μάλιστα, η αποτελεσματικότητα του δικτύου δοκιμάστηκε ήδη σε πραγματικές συνθήκες. Στις 31 Ιουλίου 2026, όταν εκδηλώθηκε πυρκαγιά στα Φίχτια Αργολίδας, εντός της εμβέλειας επιτήρησης του συστήματος των Μυκηνών, η εστία εντοπίστηκε από το σύστημα πυρανίχνευσης. Ακολούθησε αυτοματοποιημένη ειδοποίηση και το Συντονιστικό Κέντρο Ελέγχου απέκτησε άμεσα εικόνα και στοιχεία για το περιστατικό.
Έως 31 Αυγούστου η Φαιστός και ακόμη πέντε χώροι
Η δεύτερη φάση ανάπτυξης του δικτύου ολοκληρώνεται έως το τέλος Αυγούστου και έχει άμεσο Κρητικό ενδιαφέρον.
Μέχρι τις 31 Αυγούστου προβλέπεται να τεθούν σε λειτουργία ακόμη έξι συστήματα, τα οποία αφορούν την Ακρόπολη των Αθηνών, το Ανάκτορο του Νέστορος, την Αρχαία Μεσσήνη, τον Όσιο Λουκά, τη Νικόπολη Πρεβέζης και τη Φαιστό.
Στον αρχαιολογικό χώρο της Φαιστού βρίσκεται παράλληλα σε εξέλιξη ευρύτερη ενίσχυση της πυροπροστασίας, με αναβάθμιση του υδροδοτικού πυροσβεστικού δικτύου, νέο εξοπλισμό, 10 εκτοξευτήρες νερού και 26 πυροσβεστικές φωλιές.
Έτσι, η Κρήτη αποκτά μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων δύο κρίσιμους κόμβους του νέου εθνικού δικτύου προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τον Σεπτέμβριο η σειρά της Κνωσού
Η τρίτη φάση είναι εκείνη που φέρνει το νέο σύστημα στην Κνωσό. Εντός Σεπτεμβρίου προγραμματίζεται η λειτουργία οκτώ ακόμη συστημάτων, σε Κνωσό, Δελφούς, Τατόι, Άγιον Όρος, Σούριζα Λαυρεωτικής, Δωδώνη, Σαμοθράκη και Θάσο.
Με την ολοκλήρωση και αυτής της φάσης, θα βρίσκονται σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία 22 συστήματα σε ολόκληρη τη χώρα, δημιουργώντας ένα εκτεταμένο δίκτυο επιτήρησης, έγκαιρης προειδοποίησης και πυροπροστασίας αρχαιολογικών χώρων και περιοχών ιδιαίτερης πολιτιστικής αξίας.
Πώς λειτουργεί η νέα τεχνολογική «ομπρέλα»
Το σύστημα βασίζεται στη δυνατότητα συνεχούς επιτήρησης και έγκαιρου εντοπισμού μιας ύποπτης θερμικής δραστηριότητας ή εστίας πυρκαγιάς. Η λογική είναι απλή αλλά κρίσιμη: η φωτιά πρέπει να εντοπιστεί στα πρώτα της λεπτά και όχι όταν πλέον είναι ορατή από χιλιόμετρα μακριά.
Η τεχνολογική υποδομή επιτρέπει την αποστολή εικόνας και δεδομένων στα αρμόδια κέντρα ελέγχου και στο Πυροσβεστικό Σώμα, ώστε οι επιχειρησιακές δυνάμεις να γνωρίζουν πού βρίσκεται το περιστατικό και να μπορούν να αξιολογήσουν άμεσα την κατάσταση.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση εντάσσεται σε μια ευρύτερη αλλαγή φιλοσοφίας στην προστασία των αρχαιολογικών χώρων. Ο νέος Κανονισμός Πυροπροστασίας Αρχαιολογικών Χώρων θεσπίζει για πρώτη φορά ενιαίο πλαίσιο πρόληψης, ετοιμότητας και αντιμετώπισης του κινδύνου πυρκαγιάς, λαμβάνοντας υπόψη και τις αυξανόμενες επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
Δύο μινωικά ανάκτορα στην πρώτη γραμμή προστασίας
Για την Κρήτη, το ουσιαστικό στοιχείο του προγράμματος είναι ότι Κνωσός και Φαιστός μπαίνουν στην ίδια τεχνολογική «ομπρέλα» με την Ακρόπολη, τις Μυκήνες, την Αρχαία Ολυμπία, τους Δελφούς, την Επίδαυρο και άλλα εμβληματικά μνημεία της χώρας.
Και ειδικά για την Κνωσό, η οποία αποτελεί έναν από τους πλέον αναγνωρίσιμους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας διεθνώς, η ενίσχυση της πυροπροστασίας δεν είναι απλώς ακόμη ένα τεχνικό έργο.
Είναι μια αναγκαία επένδυση στην προστασία ενός μνημείου που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορικής ταυτότητας της Κρήτης. Με την ενεργοποίηση του νέου συστήματος τον Σεπτέμβριο, η Κνωσός αποκτά πλέον και ψηφιακά «μάτια» απέναντι στη φωτιά, με στόχο η πρώτη προειδοποίηση να έρχεται όταν ακόμη υπάρχει χρόνος για άμεση επέμβαση και όχι όταν η απειλή έχει ήδη μετατραπεί σε καταστροφή.
