Politica 89.8
Σημαντική η απουσία γυναικών και μεσήλικων από την αγορά εργασίας της Κρήτης
Χωρίς εργασία το 44% των γυναικών και το 41% των μεσηλίκων της Κρήτης σύμφωνα με στοιχεία του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για το 2025 – Απαραίτητη η παροχή κινήτρων και η αύξηση της παραγωγικότητας για την αντιμετώπιση του δημογραφικού.
Απουσιάζει από την αγορά εργασίας την Κρήτης περίπου το 44% των γυναικών που μένουν στο νησί, την ώρα που 30.000 από τους συνολικά 85.000 άντρες μεταξύ των ηλικιών 55-64 απέχουν επίσης από την απασχόληση ποσοστό που ανέρχεται περίπου στο 41%. Η τοπική αγορά εργασίας διακρίνεται από έντονες ελλείψεις εργατικών χεριών, τόσο στους μεγάλους παραγωγικούς και οικονομικούς πυλώνες του τουρισμού και του πρωτογενούς τομέα, όσο και στους κλάδους των κατασκευών, του επισιτισμού, του εμπορίου, των μεταφορών κ.ά., ωστόσο το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται στη χαμηλή παραγωγικότητα και όχι μόνο στους ποσοτικούς δείκτες.
Το δημογραφικό εξελίσσεται πλέον σε παράγοντα καθορισμού του βιοτικού επιπέδου των επόμενων δεκαετιών και οι συνέπειες αυτού είναι ήδη ορατές, με ιστορικά χαμηλά, ετήσια δείγματα καταγραφής της παραγωγικότητας. Η εφαρμογή πολιτικών που θα αξιοποιούν τις υποεκπροσωπούμενες δεξαμενές εργαζομένων, όπως είναι οι γυναίκες και οι μεσήλικες, με γνώμονα ότι οι νέοι άνθρωποι αποτελούν πληθυσμιακή μειοψηφία κρίνονται επιτακτικές για τον μετριασμό και την αντιστροφή των δημογραφικών επιπτώσεων. Παράλληλα, οι ελλείψεις εργαζομένων έχουν αναπόφευκτα ανοίξει το παράθυρο της μετακλητής εργασίας, η οποία ωστόσο, προκειμένου να μπορέσει να καλύψει αποτελεσματικά τα κενά στην αγορά εργασίας, οφείλει να γίνει έγκαιρα και οργανωμένα. Σε αυτό το πλαίσιο αναδεικνύεται η σχέση μεταξύ του δημογραφικού, της παραγωγικότητας και της τεχνολογίας, με την τεχνητή νοημοσύνη και τις νέες τεχνολογίες να μπορούν να λειτουργήσουν ως μοχλοί βελτίωσης της παραγωγικότητας, υπό την προϋπόθεση ότι σχεδιάζονται και εφαρμόζονται με τρόπο φιλικό προς όλες τις ηλικίες και ειδικά προς τους μεσήλικες εργαζομένους.
Η δημιουργία μεικτών ομάδων εργασίας, με νέους και μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζομένους, μπορεί να συνδυάσει την καινοτομία με την εμπειρία και έχει αποδεδειγμένα αποδώσει σε δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας έως και τέσσερις φορές περισσότερο. Η ανάγκη διαχείρισης του δημογραφικού επεκτείνεται σε μία σειρά παρεμβάσεων που σχετίζονται με την εργασία, την οικογένεια, την εκπαίδευση, την στέγαση, την υγεία, την καινοτομία και τη μετανάστευση. Η παραμονή των μεσηλίκων στην εργασία και η παροχή κινήτρων απασχόλησης των γυναικών αναδύονται ως οι κρισιμότεροι άξονες αναζωογόνησης της αγοράς εργασίας, αύξησης της παραγωγικότητας και δημιουργίας ενός πιο λειτουργικού και υγιούς μοντέλου διάρθρωσης της αγοράς εργασίας.
Εξάλλου, μειωμένο κατά 1,9 εκατομμύρια προβλέπεται ότι θα είναι το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό σε παραγωγική ηλικία στην αγορά εργασίας στην Ελλάδα μέχρι το 2050, αν δεν εφαρμοστούν άμεσα πολιτικές μετριασμού και αντιστροφής του δημογραφικού στη χώρα. Σύμφωνα με έρευνες του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τις δημογραφικές μεταβολές, την βιώσιμη ανάπτυξη και την περιφερειακή συνοχή, τα αποτελέσματα των οποίων παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών η χώρα έχει δείκτη γονιμότητας στα 1,35 παιδιά ανά μητέρα το 2024, έναν από τους χαμηλότερους δείκτες στην Ευρώπη, απόδειξη της ραγδαίας γήρανσης και συρρίκνωσης του πληθυσμού. «Το δημογραφικό το αντιμετωπίζουμε ως πρόβλημα. Δεν είναι πρόβλημα, είναι κατάσταση, την οποία συνολικά η ανθρωπότητα περνάει για πρώτη φορά. Το θέμα δεν είναι αν αυτό μας αρέσει ή όχι, αλλά είναι το να αποφασίσουμε τι να κάνουμε για αυτό. Αν θέλουμε να ξανακάνουμε τη νεολαία πλειοψηφία, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι μεσήλικες και οι ηλικιωμένοι πρέπει να έχουν λιγότερα δικαιώματα, οι κοινωνίες μας πρέπει να είναι συμπεριληπτικές και να δίνουν τη δυνατότητα σε όλους όσους θέλουν να λειτουργήσουν και να υπάρξουν δημιουργικά και παραγωγικά», ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης και επικεφαλής του Κέντρου Κρήτης του ΟΟΣΑ για τη Δυναμική των Πληθυσμών, Άρης Αλεξόπουλος.
Καλύτερη η επίδοση της Κρήτης στην απασχόληση μεσηλίκων λόγω τουρισμού και πρωτογενούς τομέα
Σύμφωνα με τον κ. Αλεξόπουλο, η αντιμετώπιση του δημογραφικού απαιτεί συνολικό επανασχεδιασμό και έμφαση στην ενεργητική απασχόληση, προκειμένου να αυξηθεί ο ρυθμός βελτίωσης της παραγωγικότητας και να αποτραπεί μία ενδεχόμενη μείωση του ΑΕΠ της χώρας ακόμα και στο 15% μέχρι το 2050. «Πρέπει να αξιοποιήσουμε τη δεξαμενή των μεσηλίκων. Οι μεσήλικες στην Ελλάδα, δηλαδή από 55 έως 64 απασχολούνται σε ποσοστό 59%, επομένως το υπολειπόμενο 41% κάθεται ή δεν εμφανίζεται καθόλου – είναι μαύρη εργασία. Έχουμε μετρήσει ότι για την Κρήτη, ότι το νησί απασχολεί περισσότερους μεσήλικες και συγκεκριμένα 65%. Έχει γύρω στις 85.000 στην ηλικία 55-65 και εμφανίζονται να μην εργάζονται οι 30.000. Αυτό εξηγείται από τον πρωτογενή τομέα, διότι δουλεύουν στα κτήματα και κάνουν αγροτικές δουλειές. Όπως και ο τουρισμός έχει θέσεις για μεσήλικες που μπορούν να ανταπεξέλθουν. Ο πρωτογενής τομέας και τα services, δηλαδή ο τουρισμός είναι αυτά που κρατούν μία καλύτερη επίδοση για την Κρήτη σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα, κατά 5%. Πάντως υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης. Οι 30.000 που δεν εργάζονται είναι μία δεξαμενή που θα πρέπει να τη βάλεις στην αγορά εργασίας, να τους κάνεις ελεύθερους επαγγελματίες, να τους δώσεις κίνητρα να δουλέψουν, να μην παίρνουν σύνταξη και να μένουν στην αγορά εργασίας», ανέφερε ο κ. Αλεξόπουλος. Οι μεσήλικες αποτελούν μία σημαντική δεξαμενή, που αν αξιοποιηθούν σωστά μπορούν να αποδώσουν εξίσου με έναν νέο εργαζόμενο σε παραγωγικότητα.
Η γυναικεία απασχόληση συμβάλλει στην αύξηση των γεννήσεων
Ένα επίσης βασικό κομμάτι έχει να κάνει με την απασχόληση των γυναικών. Στην ελληνική και την κρητική αγορά, διακρίνεται ένας έμφυλος ρατσισμός, που πρέπει να εξαλειφθεί. «Στην Ελλάδα δουλεύει το 56% των γυναικών, ενώ το ποσοστό των ανδρών είναι γύρω στο 72%. Βλέπουμε ότι στο παραγωγικό δυναμικό της χώρας, σχεδόν οι μισές γυναίκες είναι άνεργες, δηλαδή το 44% είναι εκτός αγοράς. Στην Κρήτη υπάρχει ανάλογη εικόνα, το 59% των γυναικών απασχολείται. Άρα 84.000 από τις 198.000 γυναίκες στην Κρήτη δεν εργάζονται, ένα ποσοστό δηλαδή που δεν είναι μακριά από την υπόλοιπη Ελλάδα», ανέλυσε ο κ. Αλεξόπουλος, εξηγώντας παράλληλα ότι οι γυναίκες αποφεύγονται ως επιλογές από τους εργοδότες λόγω της προοπτικής εγκυμοσύνης, ιδιαίτερα σε παραγωγικές ηλικίες. «Η νοοτροπία σε αυτόν τον τομέα θα αλλάξει αναπόφευκτα, γιατί δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις νεώτερων ανδρών. Οπότε μοιραία πρέπει να αξιοποιηθούν οι γυναίκες, άσχετα από το ζήτημα των δικαιωμάτων και την αυτονόητη ανάγκη συμπεριληπτικότητας. Οι επιχειρήσεις για λόγους καθαρά ωφελιμιστικούς πρέπει να αξιοποιήσουν αυτό το οποίο έχουν και έχουν ένα παραγωγικό δυναμικό σε γυναικείο πληθυσμό», σημείωσε. Επιπλέον, σύμφωνα με μετρήσεις του ΟΟΣΑ, η αύξηση της γυναικείας απασχόλησης θα βοηθήσει και στην αύξηση των γεννήσεων, λόγω της ενίσχυσης του οικογενειακού εισοδήματος. «Επίσης αυτή η διευκόλυνση συνδυάζεται με ένα κράτος το οποίο δίνει γονικές άδειες, να παίρνουν και οι άντρες άδεια, να υπάρξουν δομές ακόμα και μέσα στις επιχειρήσεις, παιδικοί σταθμοί, που να μπορείς να αφήνεις το παιδί σου, να γίνει πιο φιλική προς την μητρότητα η αγορά εργασίας, με παιδικούς σταθμούς και ολοήμερα σχολεία», σημείωσε ο κ. Αλεξόπουλος.
Μετακλητή εργασία και νέες τεχνολογίες
Εξίσου μεγάλες είναι οι ανάγκες για μετακλητή εργασία εξαιτίας του δημογραφικού, που ουσιαστικά αποτελεί την τρίτη δεξαμενή εργατικού δυναμικού από την οποία μπορεί να αντληθεί ανθρώπινο κεφάλαιο. Ήδη αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινούνται σε αυτήν την κατεύθυνση, με οργανωμένα προγράμματα και πλατφόρμες υποστήριξης της μετακλητής εργασίας, όπου διευκολύνεται η μετάβαση και η αναγνώριση προσόντων και πτυχίων. «Φυσικά αυτό εξαρτάται από τα κίνητρα που θα δώσεις για να πάρεις αυτούς τους ανθρώπους. Η χώρα δεν ψάχνει μόνο για ανειδίκευτους, αλλά και ειδικότητες. Ήδη μεγάλες κατασκευαστικές εταιρείες έχουν προγράμματα που πάνε στην Αίγυπτο και σε διάφορες χώρες και παίρνουν εργοδηγούς, υδραυλικούς, ηλεκτρολόγους, παίρνουν δηλαδή ανθρώπους που μπορούν να κάνουν αυτά που χρειάζεται ο κατασκευαστικός τομέας. Κάνουν ιδιωτικές συμφωνίες με την Ινδία για προγραμματιστές για παράδειγμα», ανέφερε ο κ. Αλεξόπουλος και επίσης σημείωσε: «Πρέπει να ξέρουμε τι μας λείπει, να χαρτογραφηθούν δηλαδή οι ελλείψεις και δεύτερον να φτιαχτεί ένα σύστημα που να είναι τόσο γρήγορο, ώστε να έχεις αυτόν που θέλεις την ώρα που τον θέλεις και όχι αργότερα». Όπως εξήγησε ο κ. Αλεξόπουλος, σημαντικό πεδίο για την αξιοποίηση όλων των παραπάνω δεξαμενών είναι η οργάνωση της εργασίας μέσα από διαφορετικό τρόπο, με την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των νέων τεχνολογιών. «Πρέπει να σχεδιάσεις εξαρχής νέες θέσεις εργασίας, νέα επαγγέλματα, νέες ειδικότητες δηλαδή για να αυξήσεις την παραγωγικότητα. Έχουμε δει από μετρήσεις μας ότι όταν έχουμε μεικτά σχήματα, δηλαδή νέοι και ηλικιωμένοι – μεσήλικες μαζί, η παραγωγικότητα μπορεί να βελτιωθεί μέχρι και τέσσερις φορές από ότι αν δουλεύεις χωρίς τα μεικτά σχήματα όπως είναι τώρα. Η Κρήτη για παράδειγμα θα μπορούσε να έχει πάρα πολλούς ψηφιακούς νομάδες. Αν αξιοποιήσουμε αυτές τις δεξαμενές με πιο επιθετικές πολιτικές και κυρίως με προγράμματα κατάρτισης και επανακατάρτισης θα οδηγηθούμε σε ένα μοντέλο δια βίου και όχι αποσπώμενης κατάρτισης», κατέληξε ο κ. Αλεξόπουλος.
Πηγή: rethnea.gr
