Politica 89.8
Γ.Αλεξάκης: «Η τάξη στις τουριστικές περιοχές δεν αποκαθίσταται με τις απαγορεύσεις που επιβάλει το ειδικό χωροταξικό σχέδιο της κυβέρνησης»
Μια συζήτηση που ακουμπά στον πυρήνα της αναπτυξιακής ταυτότητας της Κρήτης, εξελίχθηκε στον αέρα του Politica 89.8, με τον αντιπεριφερειάρχη και πολιτικό μηχανικό Γιώργος Αλεξάκης να θέτει με καθαρό και αιχμηρό λόγο τα όρια και τις αντιφάσεις του νέου ειδικού χωροταξικού σχεδίου για τον τουρισμό. Μιλώντας στον Χρήστο Κώνστα και την εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά», δεν δίστασε να αμφισβητήσει ευθέως τη φιλοσοφία των απαγορεύσεων, προειδοποιώντας ότι η πραγματικότητα της Κρήτης δεν χωρά σε οριζόντιες ρυθμίσεις, αλλά απαιτεί στοχευμένες παρεμβάσεις και ουσιαστικές υποδομές.
«Κόφτης» στον τουρισμό ή λάθος διάγνωση;
Το νέο ειδικό χωροταξικό για τον τουρισμό, που βρίσκεται σε διαδικασία διαβούλευσης, επιχειρεί για πρώτη φορά να επιβάλει αυστηρά όρια στην τουριστική ανάπτυξη, ακόμη και με μειώσεις δυναμικότητας που αγγίζουν το 30% σε περιοχές που χαρακτηρίζονται ως κορεσμένες. Στο επίκεντρο αυτής της κατηγορίας βρίσκονται για την Κρήτη η Χερσόνησος,τα Μάλια και ο Πλατανιάς ,δηλαδή περιοχές με διεθνή αναγνωρισιμότητα και υψηλή τουριστική ζήτηση.
Ο Γιώργος Αλεξάκης ξεκαθαρίζει ότι η προσέγγιση αυτή είναι λανθασμένη στη βάση της. «Δεν μπορείς να βάζεις φρένο σε έναν προορισμό που έχει διαμορφωθεί μέσα από την ίδια την αγορά και τη διεθνή ζήτηση», επισημαίνει, τονίζοντας ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ο υπερτουρισμός, αλλά η ανεπάρκεια των δημόσιων υποδομών.
Το πραγματικό έλλειμμα: Υποδομές και δημόσιος χώρος
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι περιοχές που χαρακτηρίζονται «κορεσμένες» δεν πάσχουν από υπερβολική τουριστική δραστηριότητα, αλλά από έλλειψη βασικών έργων. Οδικά δίκτυα, κοινόχρηστοι χώροι, δίκτυα εξυπηρέτησης και δημόσιες υπηρεσίες δεν έχουν ακολουθήσει την ανάπτυξη των τουριστικών επενδύσεων, δημιουργώντας μια στρεβλή εικόνα πίεσης.
«Αν σε μια περιοχή με χίλιες κλίνες καλύψεις πλήρως τις υποδομές, δεν σημαίνει ότι την επόμενη μέρα θα γίνουν δύο χιλιάδες», υπογραμμίζει, απορρίπτοντας το επιχείρημα ότι οι επενδύσεις οδηγούν αυτόματα σε ανεξέλεγκτη επέκταση. Το ζήτημα, όπως τονίζει, πρέπει να ρυθμιστεί μέσα από ολοκληρωμένα πολεοδομικά σχέδια σε επίπεδο δήμων και όχι με οριζόντιες απαγορεύσεις.
Η Κρήτη των «πέντε ταχυτήτων»
Ιδιαίτερη σημασία δίνει στην κατηγοριοποίηση που εισάγει το νέο σχέδιο, χωρίζοντας τις περιοχές σε πέντε επίπεδα τουριστικής ανάπτυξης: από τις «κορεσμένες» μέχρι τις «μη αναπτυγμένες». Όπως εξηγεί, αυτή η προσέγγιση αγνοεί την πολυπλοκότητα της τοπικής πραγματικότητας, καθώς εξομοιώνει διαφορετικές περιοχές και δεν λαμβάνει υπόψη τις ενδοπεριφερειακές ανισότητες.
Είναι χαρακτηριστικό ότι στο βόρειο τμήμα της Κρήτης κυριαρχούν οι αναπτυγμένες και κορεσμένες ζώνες, ενώ στο νότο υπάρχουν ακόμη σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης. Η ανάγκη, επομένως, δεν είναι να επιβληθούν περιορισμοί, αλλά να γίνει σωστή κατανομή και οργάνωση της ανάπτυξης.
Airbnb και «λαϊκός καπιταλισμός»
Ο Γιώργος Αλεξάκης απορρίπτει επίσης την προσπάθεια στοχοποίησης της βραχυχρόνιας μίσθωσης ως βασικής αιτίας κορεσμού. Όπως αναφέρει, το Airbnb αποτελεί τη σύγχρονη εξέλιξη των παραδοσιακών «ενοικιαζόμενων δωματίων» και εκφράζει μια μορφή «λαϊκού καπιταλισμού», όπου μικροϊδιοκτήτες συμμετέχουν στην τουριστική οικονομία.
Μάλιστα, σημειώνει ότι στην πόλη του Ηρακλείου οι κλίνες από Airbnb είναι περίπου ισάριθμες με εκείνες των ξενοδοχείων, χωρίς αυτό να θεωρείται υπερβολικό για τα δεδομένα μιας πόλης αυτού του μεγέθους.
Η «σκληρή αλήθεια» για το Ηράκλειο
Ιδιαίτερα αποκαλυπτικός είναι όταν η συζήτηση μεταφέρεται στο αστικό περιβάλλον του Ηρακλείου. Εκεί, ο ίδιος παραδέχεται ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με επιμέρους παρεμβάσεις, αλλά απαιτεί ριζικές αλλαγές. «Η ρυμοτομία της πόλης δεν σηκώνει», λέει χαρακτηριστικά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι μόνο με γενναίες τομές ,ακόμη και με κατεδαφίσεις,μπορεί να επανασχεδιαστεί λειτουργικά ο αστικός ιστός.
Το βασικό πρόβλημα, όπως εξηγεί, είναι η έλλειψη κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων, πρασίνου και χώρων στάθμευσης, ένα έλλειμμα που επιδεινώνεται όσο πλησιάζει κανείς στο κέντρο της πόλης. Η δημιουργία αυτών των υποδομών απαιτεί σημαντικούς πόρους και πολιτική βούληση, στοιχεία που μέχρι σήμερα απουσιάζουν.
«Δεν κάνεις πολιτική με απαγορεύσεις»
Κλείνοντας, ο αντιπεριφερειάρχης Κρήτης θέτει το πολιτικό πλαίσιο της διαφωνίας του με το νέο χωροταξικό: «Με απαγορεύσεις δεν μπορείς να κάνεις πολιτική». Υποστηρίζει ότι κάθε σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη του την αγορά, τη ζήτηση και την εξέλιξη των τοπικών κοινωνιών, διαφορετικά κινδυνεύει να οδηγήσει σε στρεβλώσεις αντί για λύσεις.
Το στοίχημα, όπως το περιγράφει, δεν είναι να περιοριστεί ο τουρισμός, αλλά να οργανωθεί σωστά. Και αυτό, όπως προκύπτει από τη συζήτηση, δεν περνά μέσα από «κόφτες», αλλά μέσα από υποδομές, σχέδιο και ρεαλισμό.
