Σε ριζική αναμόρφωση του πλαισίου για τα καταναλωτικά δάνεια, τις πιστωτικές κάρτες και τις μικροπιστώσεις τύπου «Buy Now – Pay Later» προχωρά το Υπουργείο Ανάπτυξης, επιχειρώντας να βάλει τέλος σε πρακτικές που επιβαρύνουν υπέρμετρα τους καταναλωτές και συχνά κρύβονται στα «ψιλά γράμματα» των συμβάσεων.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο εισάγει για πρώτη φορά ανώτατο όριο στο συνολικό κόστος δανεισμού, ενισχύει σημαντικά την προσυμβατική ενημέρωση και βάζει αυστηρούς κανόνες στις ψηφιακές πωλήσεις χρηματοοικονομικών προϊόντων.
Ποια δάνεια αφορά
Οι αλλαγές καλύπτουν σχεδόν όλο το φάσμα της καταναλωτικής πίστης, δηλαδή:
καταναλωτικά δάνεια χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις
πιστωτικές κάρτες
χρηματοδοτήσεις από εμπόρους
υπηρεσίες «Buy Now – Pay Later»
leasing με δικαίωμα εξαγοράς
επισκευαστικά και ανακαινιστικά δάνεια
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι καταργείται το κατώτατο όριο των 200 ευρώ, με αποτέλεσμα να εντάσσονται στο πλαίσιο ακόμη και πολύ μικρές πιστώσεις που μέχρι σήμερα λειτουργούσαν χωρίς ουσιαστική εποπτεία. Παράλληλα, το ανώτατο όριο επεκτείνεται έως τα 100.000 ευρώ, καλύπτοντας και μεγαλύτερες χρηματοδοτήσεις, όπως για ανακαίνιση κατοικίας.
Πλαφόν στο κόστος δανεισμού
Η σημαντικότερη παρέμβαση αφορά το συνολικό ποσό που θα πληρώσει τελικά ο δανειολήπτης. Με το νέο σύστημα, το συνολικό κόστος ενός δανείου –δηλαδή κεφάλαιο, τόκοι και επιβαρύνσεις– δεν θα μπορεί να ξεπερνά κατά 30% έως 50% το ποσό που δανείστηκε ο καταναλωτής.
Με απλά λόγια: αν κάποιος λάβει δάνειο 10.000 ευρώ, το ανώτατο ποσό που θα κληθεί να επιστρέψει θα κυμαίνεται περίπου από 13.000 έως 15.000 ευρώ, ανάλογα με το ποσοστό που θα οριστεί τελικά.
Το όριο αυτό αναμένεται να λειτουργήσει ως «κόφτης» σε ακραίες χρεώσεις, κυρίως σε προϊόντα με υψηλά επιτόκια ή σύνθετες προμήθειες.
Τι πρέπει να προσέχετε πριν υπογράψετε
Το νέο πλαίσιο ενισχύει την υποχρέωση των τραπεζών και των παρόχων πίστωσης να ενημερώνουν πλήρως τον καταναλωτή πριν τη σύναψη της σύμβασης. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι:
θα λαμβάνετε αναλυτικό τυποποιημένο έντυπο με όλους τους βασικούς όρους
θα εμφανίζεται καθαρά το συνολικό ποσό αποπληρωμής
θα αναγράφονται όλες οι επιβαρύνσεις και προμήθειες
θα υπάρχει σαφής ενημέρωση για τις συνέπειες καθυστέρησης
Παράλληλα, σε κάθε διαφήμιση θα είναι υποχρεωτική η προειδοποίηση: «Προσοχή! Ο δανεισμός χρημάτων κοστίζει χρήματα»
Τι αλλάζει στις online αγορές και τα BNPL
Μεγάλες αλλαγές έρχονται και στις εξ αποστάσεως συναλλαγές, δηλαδή σε δάνεια που συνάπτονται μέσω εφαρμογών ή internet. Πλέον:
η διαδικασία θα είναι πλήρως ψηφιακή αλλά με αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας
θα πρέπει να ενημερώνεστε ξεκάθαρα για το συνολικό κόστος πριν την αποδοχή
θα παρουσιάζονται με σαφήνεια οι δόσεις και οι ημερομηνίες πληρωμής
Ιδιαίτερα για τις υπηρεσίες «Buy Now – Pay Later», που συχνά εμφανίζονται ως «άτοκες», το νέο πλαίσιο επιβάλλει πλήρη διαφάνεια ώστε ο καταναλωτής να γνωρίζει αν υπάρχουν κρυφές χρεώσεις ή επιβαρύνσεις σε περίπτωση καθυστέρησης.
«Stop» στα παραπλανητικά κόλπα
Το νομοσχέδιο βάζει στο στόχαστρο και τα λεγόμενα «dark patterns», δηλαδή πρακτικές που επηρεάζουν παραπλανητικά τις αποφάσεις του χρήστη. Απαγορεύονται μεταξύ άλλων:
προεπιλεγμένα κουτάκια που προσθέτουν χρεώσεις
δυσδιάκριτες ή «κρυφές» προμήθειες
μηνύματα πίεσης τύπου «η προσφορά λήγει σε 5 λεπτά»
Στόχος είναι να αποτραπεί η χειραγώγηση του καταναλωτή, ιδιαίτερα σε ψηφιακά περιβάλλοντα όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται γρήγορα.
Τι γίνεται αν δεν πληρώσετε
Για πρώτη φορά προβλέπεται υποχρεωτική ενημέρωση του δανειολήπτη σε περίπτωση καθυστέρησης. Αν καθυστερήσετε την πληρωμή για τρεις συνεχόμενες δόσεις:
ο πιστωτής θα πρέπει να σας ενημερώσει για δωρεάν συμβουλευτικές υπηρεσίες
θα μπορείτε να απευθυνθείτε σε αρμόδιες αρχές ή ενώσεις καταναλωτών
θα έχετε πρόσβαση σε υποστήριξη πριν η οφειλή «ξεφύγει»
Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στην έγκαιρη παρέμβαση και την αποφυγή υπερχρέωσης.
Ψηφιακό «κουμπί» ακύρωσης
Μια ακόμη σημαντική καινοτομία είναι το ψηφιακό δικαίωμα υπαναχώρησης.
Σε συμβάσεις που συνάπτονται online, θα υπάρχει ειδικό «κουμπί» ακύρωσης, ώστε ο καταναλωτής να μπορεί να αποχωρήσει εύκολα από τη σύμβαση, χωρίς γραφειοκρατία. Η λογική είναι απλή: όπως εύκολα γίνεται η σύναψη, εξίσου εύκολη πρέπει να είναι και η ακύρωση.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές στην πράξη
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να αλλάξει τη φιλοσοφία της καταναλωτικής πίστης στην Ελλάδα. Για τους καταναλωτές σημαίνει:
μεγαλύτερη διαφάνεια
λιγότερες «παγίδες» σε συμβάσεις
καλύτερη κατανόηση του πραγματικού κόστους
περισσότερα δικαιώματα σε περίπτωση προβλήματος
Για τις τράπεζες και τους παρόχους πίστωσης σημαίνει αυστηρότερους κανόνες λειτουργίας και περιορισμό των περιθωρίων για υπερβολικές χρεώσεις.
Σε κάθε περίπτωση, το βασικό μήνυμα προς τους δανειολήπτες παραμένει το ίδιο: πριν προχωρήσουν σε οποιαδήποτε χρηματοδότηση, θα πρέπει να συγκρίνουν όρους, να διαβάζουν προσεκτικά τις συμβάσεις και να υπολογίζουν το συνολικό κόστος.
Politica 89.8
