Politica 89.8
Πρόεδρος ΓΕΩΤΕΕ: «Το πρόβλημα του ΟΣΔΕ είναι το Κτηματολόγιο – Πήγαμε να λύσουμε σε τρεις μήνες όσα δεν λύσαμε σε 20 χρόνια»
Σοβαρές αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο επιχειρήθηκε να συνδεθούν οι αγροτικές επιδοτήσεις με ένα Κτηματολόγιο που εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές εκκρεμότητες, αλλά και σαφείς προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο νέων καθυστερήσεων στις πληρωμές των παραγωγών, διατύπωσε ο πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ), Μενέλαος Γαρδικιώτης, μιλώντας στον Politica 89.8, στον Χρήστο Κώνστα και στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά».
«Το πρόβλημα αυτή τη στιγμή λέγεται Κτηματολόγιο. Δεν λέγεται εφαρμογή. Το πρόβλημα σήμερα είναι το Κτηματολόγιο», υπογράμμισε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας τις συνέπειες μιας διαδικασίας που, όπως επισήμανε, επιχειρεί να αντιμετωπίσει μέσα σε ελάχιστους μήνες ιδιοκτησιακές και χαρτογραφικές εκκρεμότητες δεκαετιών.
«Και το ιδιοκτησιακό της χώρας δεν το έχουμε λύσει 20 χρόνια τώρα. Και πήγαμε να το λύσουμε σε τρεις μήνες, πρόβλημα το οποίο δεν έχει λυθεί και ούτε του χρόνου θα το έχουμε λύσει», ανέφερε, αποτυπώνοντας το μέγεθος της δυσκολίας που αντιμετωπίζουν σήμερα χιλιάδες παραγωγοί.
Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ δεν περιορίστηκε, ωστόσο, στη διαπίστωση των προβλημάτων. Έθεσε ευθέως ζήτημα για τις δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με την ετοιμότητα του ελληνικού Κτηματολογίου, διερωτήθηκε γιατί η εξαίρεση των αγροτεμαχίων έως 10 στρεμμάτων δεν αποφασίστηκε εγκαίρως και προειδοποίησε ότι η διαρκής πίεση για την υποβολή των δηλώσεων ΟΣΔΕ μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερα λάθη, νέες διορθώσεις και τελικά σε πληρωμές που θα μεταφερθούν μέσα στο 2027.
Παράλληλα, παρουσίασε μια συγκεκριμένη πρόταση του ΓΕΩΤΕΕ για την αξιοποίηση των πραγματικών καλλιεργητικών δεδομένων των δηλώσεων ΟΣΔΕ, ώστε να εντοπιστούν και να αντιμετωπιστούν οι ασυμφωνίες του Κτηματολογίου, αντί να καλούνται αποκλειστικά οι παραγωγοί να προσαρμοστούν σε χαρτογραφήσεις που ενδέχεται να είναι λανθασμένες.
(O πρόεδρος του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΓΕΩΤΕΕ), Μενέλαος Γαρδικιώτης)
«Το μαρτύριο της σταγόνας» με τις παρατάσεις- «Η πίεση αυξάνει το ανθρώπινο λάθος»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε ο Μενέλαος Γαρδικιώτης απέναντι στην πρακτική των διαδοχικών, ολιγοήμερων παρατάσεων για την ολοκλήρωση των δηλώσεων ΟΣΔΕ, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη τακτική όχι μόνο δεν διευκολύνει τους παραγωγούς και τα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων, αλλά δημιουργεί πρόσθετους κινδύνους για την ορθότητα των αιτήσεων και την ομαλή καταβολή των ενισχύσεων.
Ερωτηθείς από τον Χρήστο Κώνστα εάν αναμένει νέα παράταση πέραν της 10ης Νοεμβρίου, ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ ξεκαθάρισε ότι δεν διαθέτει επίσημη ενημέρωση, θεωρεί όμως πως μια τέτοια εξέλιξη είναι λογική και αναγκαία.
«Κοιτάξτε να δείτε, δεν έχω κάτι επίσημο, ούτε υπάρχει οτιδήποτε, αλλά όπως είπατε κι εσείς, η λογική λέει ότι θα πάμε και σε μια νέα παράταση. Δηλαδή, από την ώρα που υπάρχει η δέσμευση του υπουργού στη Βουλή, της κυβέρνησης γενικά, ότι θα γίνουν τα πάντα ώστε οι αγρότες να λάβουν τα χρήματά τους, η λογική λέει ότι θα πάμε και σε μια νέα παράταση. Γιατί, αν δεν πάμε, θα μείνουν πάρα πολλές δηλώσεις οι οποίες δεν θα έχουν γίνει και άρα οι αγρότες δεν θα μπορούσαν να πάρουν τα χρήματά τους».
Στο ερώτημα γιατί οι αρμόδιοι επιλέγουν να παρατείνουν την προθεσμία σταδιακά, ενώ είναι γνωστό ότι ο όγκος των εκκρεμών δηλώσεων δεν μπορεί να καλυφθεί σε τόσο περιορισμένο χρονικό διάστημα, ο κ. Γαρδικιώτης επανέλαβε την πάγια αντίθεση του Επιμελητηρίου σε αυτή την πρακτική.
«Ξεκινήσαμε διαφωνώντας ως Γεωτεχνικό Επιμελητήριο με τη λογική του μαρτυρίου της σταγόνας. Είχαμε πει, όπως ορθά επισημαίνετε, ότι δίνοντας συνεχώς παρατάσεις και βάζοντας τον κόσμο να εργάζεται υπό πίεση, αυξάνεται το ανθρώπινο λάθος. Αυτή η αύξηση του ανθρώπινου λάθους θα φέρει προβλήματα στις πληρωμές».
Ο ίδιος επισήμανε ότι τα λάθη που προκύπτουν από τις ασφυκτικές συνθήκες εργασίας δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως περιπτώσεις δόλου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να διαχωρίζονται οι πραγματικές παρατυπίες από τις ακούσιες αστοχίες.
Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι η σημερινή πίεση ενδέχεται να μεταφέρει τα προβλήματα στο επόμενο έτος, με αλλεπάλληλα ανοίγματα του συστήματος για διορθώσεις, την ώρα που θα πρέπει να ξεκινήσει και ο νέος κύκλος δηλώσεων.
«Το να έχουμε προβλήματα και να χρειάζεται πάλι να ανοίγουμε, να ανοίγουμε, να ανοίγουμε το σύστημα, να ζήσουμε όλο το πρώτο εξάμηνο του 2027 μέχρι να φτάσουμε στην καταληκτική ημερομηνία που μπορούν να γίνουν οι τελευταίες πληρωμές για το 2026, ενώ παράλληλα θα έχει ανοίξει, αν τηρηθούν οι υποσχέσεις, το επόμενο σύστημα… Θα ζήσουμε όλο αυτό αν θέλουμε να έχουμε καλές πληρωμές. Άρα το μαρτύριο της σταγόνας δεν είναι αυτό που βοηθάει».
«Ζητήσαμε παράταση μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου και εκκαθάριση στις 30 Δεκεμβρίου»
Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ αποκάλυψε ότι το Επιμελητήριο έχει ήδη διατυπώσει συγκεκριμένη πρόταση για τη διαχείριση της κατάστασης, ζητώντας να δοθεί επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση των δηλώσεων και να πραγματοποιηθεί μια πληρωμή που θα συμπεριλαμβάνει όσο το δυνατόν περισσότερους δικαιούχους.
«Το ΓΕΩΤΕΕ ζήτησε εγγράφως και επίσημα μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου, ώστε να πάμε σε μια εκκαθάριση στις 30 Δεκεμβρίου, η οποία να έχει το σύνολο των παραγωγών μέσα. Νομίζω ότι εδώ που φτάσαμε ο ένας μήνας δεν είναι αυτός που κρίνει την κατάσταση. Αυτό που κρίνει την κατάσταση είναι να πληρωθούν όπως πρέπει οι παραγωγοί».
Όπως εξήγησε, είναι πιθανό η επιλογή των μικρών παρατάσεων να συνδέεται με την επιδίωξη να καταβληθεί η προκαταβολή των ενισχύσεων στις 30 Νοεμβρίου σε όσο το δυνατόν περισσότερους δικαιούχους.
Δεν παρουσίασε, ωστόσο, αυτή την εκτίμηση ως βεβαιότητα.
«Τώρα, να υποθέσουμε ότι αυτό γίνεται γιατί είναι το ορόσημο της προκαταβολής στις 30 Νοεμβρίου και θέλουμε να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερο το νούμερο των παραγωγών οι οποίοι θα πάρουν προκαταβολή στις 30 Νοεμβρίου; Μπορεί και να είναι αυτό. Αλλά πραγματικά θα μπορούσαν να είχαν δώσει μια παράταση».
Κατά τον κ. Γαρδικιώτη, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να τηρηθεί μια ημερομηνία, αλλά να διασφαλιστεί ότι οι δηλώσεις θα είναι ορθές, οι έλεγχοι επαρκείς και οι πληρωμές δεν θα δημιουργήσουν νέες εκκρεμότητες.
«Οι εύκολες δηλώσεις έχουν ήδη γίνει, έχουν μείνει οι δύσκολες»
Μια ιδιαίτερα ανησυχητική διάσταση της διαδικασίας ανέδειξε ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ, μεταφέροντας την εικόνα που έχει διαμορφωθεί από τις επαφές με τους ανθρώπους που εργάζονται στα Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων.
Όπως επισήμανε, η εκτίμηση ότι οι εκκρεμείς δηλώσεις μπορούν να ολοκληρωθούν με τον ίδιο ρυθμό που καταγράφηκε το προηγούμενο διάστημα δεν ανταποκρίνεται απαραίτητα στην πραγματικότητα.
Ο λόγος είναι ότι μεγάλο μέρος των απλούστερων περιπτώσεων έχει ήδη διεκπεραιωθεί, ενώ απομένουν εκείνες που απαιτούν περισσότερο χρόνο, μεγαλύτερη επεξεργασία και επίλυση γραφειοκρατικών ή ιδιοκτησιακών ζητημάτων.
«Υπάρχει μια ιδιαίτερα ανησυχητική επισήμανση από τους ανθρώπους που εργάζονται στα ΚΥΔ, με τους οποίους έχουμε συνομιλήσει, ότι οι εύκολες δηλώσεις έχουν ήδη υποβληθεί και έχουν μείνει πίσω οι δύσκολες».
Εξηγώντας τι σημαίνει πρακτικά αυτή η διαπίστωση, πρόσθεσε:
«Σημαίνει ότι δηλώσεις οι οποίες είτε έχουν πολύ περισσότερα αγροτεμάχια είτε περιπλέκονται σε γραφειοκρατίες που χρειάζονται να γίνουν, έχουν μείνει πιο πίσω. Άρα δεν είναι δηλώσεις οι οποίες μπορούν να τελειώσουν σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα και θέλουν πολύ περισσότερο χρόνο. Αυτό, όπως καταλαβαίνουμε, είναι ξεκάθαρο ότι θα επιβραδύνει τη διαδικασία».
Η επισήμανση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς, όπως εξήγησε, η ολοκλήρωση των εκκρεμών δηλώσεων δεν είναι η μοναδική εργασία που θα πρέπει να πραγματοποιηθεί το επόμενο διάστημα. Θα απαιτηθούν και διορθώσεις σε αιτήσεις που έχουν ήδη υποβληθεί, μετά τους αναγκαίους διασταυρωτικούς ελέγχους.
«Πάνω από το 70% των αγροτεμαχίων αφορά η εξαίρεση των 10 στρεμμάτων- Γιατί δεν έγινε από την αρχή;»
Σημαντική χαρακτήρισε ο Μενέλαος Γαρδικιώτης την απόφαση να εξαιρεθούν τα αγροτεμάχια έως 10 στρεμμάτων από την απαίτηση καταχώρισης ΚΑΕΚ, επισημαίνοντας ωστόσο ότι πρόκειται για μια παρέμβαση που το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο είχε ζητήσει πολύ νωρίτερα.
Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ έθεσε ευθέως το ερώτημα γιατί η συγκεκριμένη διευκόλυνση δεν εφαρμόστηκε εξαρχής, από τη στιγμή που τα προβλήματα του Κτηματολογίου ήταν γνωστά.
«Είναι θετικό το ότι έχουμε την εξαίρεση των 10 στρεμμάτων από το ΚΑΕΚ. Είναι κάτι όμως που ζητάγαμε ως ΓΕΩΤΕΕ. Αυτή η απόφαση γιατί δεν ελήφθη από την αρχή, όταν ήταν γνωστά τα προβλήματα του Κτηματολογίου; Κανείς δεν μπορεί να το καταλάβει».
Μάλιστα, υπογράμμισε ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση αφορά πολύ μεγάλο μέρος των αγροτεμαχίων της χώρας.
«Τα 10 στρέμματα είναι ένα μεγάλο ποσοστό των αγροτεμαχίων τα οποία αφορούν τη χώρα. Ξεπερνάει το 70%. Άρα είναι σημαντική η επίπτωση της εξαίρεσης. Σημαντική. Αρκεί όμως να μην έχουμε και πισωγυρίσματα».
Η τελευταία αυτή επισήμανση συνοδεύτηκε από μια συγκεκριμένη προειδοποίηση: να μη χρειαστεί να ανοίξουν ξανά δηλώσεις που έχουν ήδη οριστικοποιηθεί με τις προηγούμενες διαδικασίες εξαιρέσεων και υπεύθυνων δηλώσεων.
«Δηλαδή αυτές που έκλεισαν το προηγούμενο καιρό με τις εξαιρέσεις και τις υπεύθυνες δηλώσεις να μην πρέπει να ξανανοίξουν τώρα για να βάλουν εξαίρεση, αλλά να έρθουν να εφαρμόσουν την εξαίρεση στην πληρωμή. Γιατί αν ξαναγυρίσουμε πίσω και σε αυτές που έχουμε οριστικοποιήσει, αντιλαμβάνεστε ότι ο χρόνος είναι πρόβλημα».
Διευκρίνισε πάντως ότι δεν έχει ενημέρωση πως έχει ληφθεί απόφαση για επανυποβολή των συγκεκριμένων δηλώσεων, αλλά θεωρεί αναγκαίο να προβλεφθεί εγκαίρως η αντιμετώπιση του ζητήματος.
Αιχμές για τις δεσμεύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση-«Πήγαν και δεσμεύτηκαν ότι έχουμε ένα πάρα πολύ καλό Κτηματολόγιο»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν οι αναφορές του προέδρου του ΓΕΩΤΕΕ στις δεσμεύσεις που, όπως υποστήριξε, αναλήφθηκαν απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με την αξιοποίηση των κτηματολογικών δεδομένων στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ο κ. Γαρδικιώτης διατύπωσε την εκτίμηση ότι η καθυστέρηση στην εφαρμογή της εξαίρεσης των 10 στρεμμάτων μπορεί να συνδέεται με την απροθυμία αναθεώρησης προηγούμενων δεσμεύσεων.
«Αυτό που πιστεύω είναι ότι αυτοί που είχαν πάει εκ της κυβερνήσεως, αυτοί που πήγαν και έκλεισαν το Action Plan του ΟΠΕΚΕΠΕ, είχαν δεσμευτεί περί Κτηματολογίου πέρσι. Ήταν μάλλον αυτοί που εμπόδιζαν να γίνει αυτή η αλλαγή και το άφησαν στο αμήν, αφού έχει περάσει όλος ο χρόνος, μη θέλοντας να δεχτούν το λάθος που είχαν κάνει έναν χρόνο πριν».
Συνεχίζοντας, αναφέρθηκε με αιχμηρό τρόπο στην εικόνα που, κατά την εκτίμησή του, είχε παρουσιαστεί στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
«Πήγαν και δεσμεύτηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ότι εμείς έχουμε ένα πάρα πολύ καλό Κτηματολόγιο, το οποίο θα το εφαρμόσουμε και όλα θα πάνε μια χαρά αφού θα εφαρμόσουμε αυτό το Κτηματολόγιο. Μάλλον αποδεικνύεται στην πράξη ότι δεν έχουμε αυτό το Κτηματολόγιο».
Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις της συνέντευξης, καθώς ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ συνέδεσε τις σημερινές δυσκολίες των αγροτών με τον τρόπο σχεδιασμού και τις προϋποθέσεις εφαρμογής του συστήματος των ενισχύσεων.
«Τι θα κάνουμε το 2032; Θα πάρει το κράτος τις περιουσίες όσων δεν τις δήλωσαν;»
Ακόμη πιο αιχμηρός εμφανίστηκε ο Μενέλαος Γαρδικιώτης όταν η συζήτηση επεκτάθηκε από τις αγροτικές ενισχύσεις στα γενικότερα προβλήματα του ελληνικού Κτηματολογίου.
Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ διερωτήθηκε πώς είναι δυνατόν οι αρμόδιοι για τη λειτουργία και τη διοίκησή του να μην είχαν εντοπίσει εγκαίρως τις ασυμφωνίες και τις ελλείψεις που αναδείχθηκαν κατά τη διαδικασία των δηλώσεων ΟΣΔΕ.
«Εμένα μου κάνει εντύπωση πώς αυτοί που διαχειρίζονται και διοικούν το Κτηματολόγιο πραγματικά δεν είχαν προβληματιστεί με αυτούς τους δράκους που έχουμε βρει κατά τη διάρκεια του ΟΣΔΕ όσον αφορά το Κτηματολόγιο».
Στη συνέχεια έθεσε ένα ζήτημα με ευρύτερες κοινωνικές και περιουσιακές προεκτάσεις: την ύπαρξη μεγάλου αριθμού πολιτών που δεν έχουν ολοκληρώσει τις απαιτούμενες κτηματολογικές δηλώσεις.
«Δεν τους προβλημάτιζε δηλαδή η εφαρμογή που είχαν και το τι έχει μέσα της και το τι δεν έχει; Γιατί έχουμε πάρα πολύ κόσμο, αποδεικνύεται, ο οποίος δεν έχει πάει να κάνει δήλωση στο Κτηματολόγιο. Από αμέλειά του, από αμέλειά του. Αλλά δεν έχει πάει».
Και αμέσως μετά διατύπωσε ένα χαρακτηριστικό ερώτημα για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει στο μέλλον η μη δήλωση ιδιοκτησιών:
«Σε αυτούς τι θα κάνουμε δηλαδή το 2032; Θα περάσουμε την περιουσία τους στο Δημόσιο και θα τους πούμε: αμελήσατε, το 20-30% δεν απογράψατε την περιουσία σας και την παίρνει το κράτος; Αυτά δεν γίνονται. Αντιλαμβανόμαστε ότι είναι τέτοιο το μέγεθος που δεν μπορούν να γίνουν».
Η αναφορά του αποτέλεσε προειδοποίηση για τις πιθανές συνέπειες των εκκρεμοτήτων και όχι ανακοίνωση κάποιας ειλημμένης απόφασης για μεταβίβαση περιουσιών στο Δημόσιο.
«Δεν υπάρχουν πληρωμές χωρίς διασταυρωτικούς ελέγχους-Θα δημιουργήσουμε αχρεωστήτως καταβληθέντα»
Στο κρίσιμο ζήτημα των πληρωμών των αγροτικών ενισχύσεων, ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ υπήρξε κατηγορηματικός: οι αναγκαίοι διασταυρωτικοί έλεγχοι δεν μπορούν να παρακαμφθούν, ακόμη κι αν οι προθεσμίες είναι ασφυκτικές.
Ερωτηθείς από τον Χρήστο Κώνστα εάν οι πληρωμές μπορούν να πραγματοποιηθούν χωρίς προηγούμενους ελέγχους, προειδοποίησε για τον κίνδυνο να καταβληθούν ποσά που στη συνέχεια θα αναζητηθούν από τους παραγωγούς.
«Οι πληρωμές πρέπει να γίνουν με διασταυρωτικούς ελέγχους. Δεν υπάρχουν πληρωμές χωρίς διασταυρωτικούς ελέγχους. Άμα γίνουν οι πληρωμές χωρίς διασταυρωτικούς ελέγχους, μετά θα έρθουμε να χρεώσουμε αχρεωστήτως καταβληθέντα σε πράγματα τα οποία θα μπορούσαν να διορθωθούν και να κλείσουν. Άρα οι πληρωμές επιβάλλεται να γίνουν με διασταυρωτικούς ελέγχους. Τουλάχιστον η εξόφληση».
Ο Χρήστος Κώνστας έθεσε το ζήτημα της χρονικής επάρκειας, επισημαίνοντας ότι ανάμεσα στην καταληκτική ημερομηνία της 10ης Νοεμβρίου και στον στόχο πληρωμής της προκαταβολής στις 30 Νοεμβρίου μεσολαβούν μόλις είκοσι ημέρες.
Ο κ. Γαρδικιώτης εξήγησε ότι οι διασταυρώσεις μπορούν να ενεργοποιήσουν νέες διαδικασίες διορθώσεων, οι οποίες αναπόφευκτα θα επιβαρύνουν το έργο των Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων.
«Μπορεί να τρέξει η διασταυρωτική και να σταλεί από την ΑΑΔΕ και να ζητηθεί, εκεί θα ζητηθεί να γίνουν διορθώσεις. Οπότε, όπως καταλαβαίνετε, πάλι θα έχουμε μείωση του ρυθμού των νέων δηλώσεων που θα γίνονται, γιατί θα γυρίσουν να διορθώσουν οι προηγούμενες. Λογικό και πρέπει να γίνει».
Αυτό σημαίνει ότι οι ίδιες υπηρεσίες και οι ίδιοι εργαζόμενοι θα κληθούν να διεκπεραιώσουν ταυτόχρονα νέες δηλώσεις και διορθώσεις παλαιότερων, με πρόσθετη πίεση στον ήδη περιορισμένο διαθέσιμο χρόνο.
Πληρωμές μέσα στο 2027-«Μπορεί να ζήσουμε και κάτι αντίστοιχο με πέρσι»
Ιδιαίτερη σημασία είχε και η συζήτηση για το ενδεχόμενο σημαντικός αριθμός παραγωγών να οδηγηθεί σε πληρωμές αρκετούς μήνες μετά το τέλος του 2026.
Ο Χρήστος Κώνστας ζήτησε από τον πρόεδρο του ΓΕΩΤΕΕ να εκτιμήσει εάν, με βάση τις σημερινές καθυστερήσεις, υπάρχει κίνδυνος να επαναληφθούν τα προβλήματα της προηγούμενης χρονιάς, με εκκρεμότητες που φτάνουν έως την καταληκτική ημερομηνία πληρωμών του επόμενου έτους.
Ο κ. Γαρδικιώτης δεν απέκλεισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν μπορεί να προβλεφθεί από τώρα η τελική έκταση των καθυστερήσεων.
«Σε αντίθεση με άλλες χρονιές, αν εξαιρέσουμε την περσινή χρονιά, ναι, θα δημιουργηθεί. Γιατί πέρσι οδηγήθηκαν σχεδόν όλοι σε αυτή την ημερομηνία. Και πέρσι ζήσαμε ένα έργο με τις πληρωμές να μετατίθενται. Άρα μπορεί να μη ζήσουμε το περσινό. Μπορεί και να ζήσουμε και κάτι αντίστοιχο. Αυτό δεν μπορείς να το ξέρεις. Σίγουρα θα υπάρξει μεταφορά κόσμου».
Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΓΕΩΤΕΕ, η καθυστέρηση των δηλώσεων και η ανάγκη διαχωρισμού επιμέρους πληρωμών δημιουργούν ήδη τις προϋποθέσεις για εκκρεμότητες μέσα στο 2027.
«Γιατί η καθυστέρηση, η αργοπορία στις δηλώσεις, ούτως ή άλλως είναι δεδομένο ότι θα έχουμε σπαστές δηλώσεις όσον αφορά οικολογικά και όλα αυτά. Αυτά είναι δεδομένα ότι θα γίνουν το 2027».
Παρά τις επιφυλάξεις του, ο κ. Γαρδικιώτης εξέφρασε την ελπίδα ότι η φετινή χρονιά θα αποτελέσει την τελευταία περίοδο τόσο μεγάλων δυσκολιών, καθώς θεωρεί ότι η μετάβαση στο νέο σύστημα μπορεί να αποδώσει καλύτερα αποτελέσματα από το επόμενο έτος.
«Θεωρώ ότι φέτος θα είναι η τελευταία χρονιά. Και γι’ αυτό στηρίζουμε όλη αυτή τη μετάβαση. Γιατί πιστεύουμε ακόμα ότι θα είναι η τελευταία χρονιά φέτος και μπαίνουμε του χρόνου σε πολύ καλύτερες ημέρες. Αυτό το πιστεύουμε».
«Το πρόβλημα δεν είναι η εφαρμογή, είναι το Κτηματολόγιο-Δεν λύσαμε το ιδιοκτησιακό σε 20 χρόνια»
Στην πιο ουσιαστική ίσως αποστροφή της συνέντευξης, ο Μενέλαος Γαρδικιώτης ξεκαθάρισε ότι, κατά την εκτίμησή του, το κύριο εμπόδιο για την ομαλή λειτουργία του ΟΣΔΕ δεν είναι πλέον η ίδια η ηλεκτρονική εφαρμογή, αλλά οι αδυναμίες της κτηματολογικής βάσης στην οποία στηρίχθηκε η διαδικασία.
«Η εφαρμογή στην αρχή μπορεί και αυτή να είχε δομικά προβλήματα. Αλλά έχει εξελιχθεί. Έχουν εξομαλυνθεί τώρα. Το πρόβλημα αυτή τη στιγμή λέγεται Κτηματολόγιο. Δεν λέγεται εφαρμογή. Το πρόβλημα σήμερα είναι το Κτηματολόγιο».
Όταν ο Χρήστος Κώνστας του επισήμανε ότι, ουσιαστικά, το σύστημα των αγροτικών ενισχύσεων στηρίχθηκε σε μια κτηματολογική βάση που δεν ήταν ακόμη επαρκώς ώριμη, ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ συμφώνησε χωρίς περιστροφές.
«Βέβαια. Και το ιδιοκτησιακό της χώρας δεν το έχουμε λύσει 20 χρόνια τώρα. Και πήγαμε να το λύσουμε σε τρεις μήνες, πρόβλημα το οποίο δεν έχει λυθεί και ούτε του χρόνου θα το έχουμε λύσει».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποτυπώνει την κεντρική θέση του ΓΕΩΤΕΕ: ότι ένα σύστημα αγροτικών ενισχύσεων δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς προβλήματα όταν καλείται να στηριχθεί σε ιδιοκτησιακά και χαρτογραφικά δεδομένα που παραμένουν αμφισβητούμενα ή ελλιπή.
Η πρόταση του ΓΕΩΤΕΕ: «Να χρησιμοποιήσουμε τις δηλώσεις των αγροτών για να διορθώσουμε το Κτηματολόγιο»
Πέρα από την κριτική, ο Μενέλαος Γαρδικιώτης παρουσίασε μια συγκεκριμένη πρόταση, η οποία θα μπορούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, να αξιοποιηθεί για την αντιμετώπιση των ασυμφωνιών μεταξύ των πραγματικών καλλιεργειών και των στοιχείων του Κτηματολογίου.
Η πρόταση στηρίζεται στην αξιοποίηση των δεδομένων που προκύπτουν από τις δηλώσεις ΟΣΔΕ, ώστε να πραγματοποιηθούν διασταυρώσεις με τις κτηματολογικές εγγραφές και να εντοπιστούν τόσο ατομικές εκκρεμότητες όσο και πιθανές συστηματικές αστοχίες της χαρτογράφησης.
«Εμείς έχουμε κάνει και μια πρόταση και τη λέω για πρώτη φορά, ότι θα πρέπει να εκμεταλλευτούμε τα δεδομένα τα οποία προκύπτουν από τις δηλώσεις ΟΣΔΕ, να αποσταλούν διασταυρωτικά και στο Κτηματολόγιο και να τους πούμε: “Κύριοι, αυτά δηλώνονται στην πραγματικότητα. Αυτά έχετε ως ιδιοκτησιακό. Ενημερώστε ποιους πρέπει να κάνουν μεταβολές ή, γιατί το έχουμε δει και αυτό, δείτε σε ποιες περιοχές υπάρχει τεράστιο πρόβλημα”».
Και πρόσθεσε μια ιδιαίτερα σημαντική επισήμανση:
«Άρα το πρόβλημα δεν είναι μόνο του παραγωγού. Ίσως είναι και της δικής σας χαρτογράφησης».
Ο Χρήστος Κώνστας παρατήρησε ότι η πρόταση αυτή ουσιαστικά αντιστρέφει τη διαδικασία: αντί να ξεκινά ο έλεγχος αποκλειστικά από τα στοιχεία του Κτηματολογίου, να αξιοποιείται η πραγματική εικόνα των καλλιεργειών που δηλώνουν οι παραγωγοί.
Ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ συμφώνησε, εξηγώντας ότι οι δηλώσεις των αγροτών μπορούν να προσφέρουν πολύτιμη πληροφορία για εκτάσεις που καλλιεργούνται επί δεκαετίες.
«Έρχεται ο αγρότης σήμερα και μας λέει ότι αυτή είναι η πραγματικότητα. Αυτό είναι το χωράφι μου που καλλιεργώ. Και αυτό το καλλιεργώ επί χρόνια. Δηλαδή, αν πάμε πίσω, μπορεί να το βρούμε και 30 χρόνια να είναι το ίδιο. Ή σίγουρα από όταν έχει ξεκινήσει το ΟΣΔΕ».
Η αξιοποίηση αυτών των δεδομένων, σύμφωνα με τον κ. Γαρδικιώτη, θα μπορούσε να βοηθήσει στον εντοπισμό των περιπτώσεων όπου απαιτούνται διορθώσεις από τους ιδιοκτήτες, αλλά και εκείνων όπου το πρόβλημα ενδέχεται να αφορά την αρχική χαρτογράφηση ολόκληρων περιοχών.
«Μπορεί να είναι ολόκληρες περιοχές μετακινημένες- Δεν μπορείς να αλλάζεις τα όρια χωραφιών που καλλιεργούνται 50 χρόνια»
Στο τελευταίο μέρος της συνέντευξης, ο πρόεδρος του ΓΕΩΤΕΕ ανέδειξε μια ακόμη πιο σύνθετη διάσταση του προβλήματος, εξηγώντας ότι οι ασυμφωνίες μεταξύ Κτηματολογίου και πραγματικής καλλιεργητικής κατάστασης δεν οφείλονται απαραίτητα σε λάθη των ίδιων των αγροτών.
Όπως επισήμανε, υπάρχουν περιπτώσεις όπου ενδέχεται να έχει γίνει λανθασμένη αρχική χαρτογράφηση ή όπου τα πραγματικά όρια των καλλιεργούμενων εκτάσεων έχουν μεταβληθεί με την πάροδο πολλών δεκαετιών.
«Τι πρέπει να κάνει; Πρέπει να κάνει μεταβολή στο Κτηματολόγιο, ο ένας τρόπος. Ο δεύτερος τρόπος είναι μήπως είναι όλη η περιοχή προβληματική και μετακινημένη, άρα μπορεί και η αρχική χαρτογράφηση του Κτηματολογίου να έχει πρόβλημα».
Συνεχίζοντας, περιέγραψε και τις δυσκολίες που προκύπτουν σε περιπτώσεις παλαιών παραχωρητηρίων ή μακροχρόνιων μεταβολών των πραγματικών ορίων.
«Ή μήπως μέσα από την πάροδο των δεκαετιών, αν είναι αυτά παραχωρητήρια, έχουν μετακινηθεί όλοι και άρα πρέπει να βρούμε και να νομοθετήσουμε και κάτι άλλο; Γιατί αν σήμερα, πριν 60 χρόνια ήταν κάπως διαφορετικά το χωράφι μου και σήμερα έχουμε πάει όλοι μαζί κάπως διαφορετικά, δεν είναι εύκολο να μετακινήσεις κάποιον από αυτό που καλλιεργεί 40-50 χρόνια και να του πεις: “Τα όριά σου εν τέλει είναι αλλού”».
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΓΕΩΤΕΕ, την ανάγκη για μια συνολικότερη αντιμετώπιση των κτηματολογικών εκκρεμοτήτων, με διασταύρωση των στοιχείων, τεχνική διερεύνηση των αποκλίσεων και, όπου απαιτείται, νομοθετικές παρεμβάσεις.
