Θ. Γιάνναρος – Πυρομετεωρολόγος: «Δύο νέοι σταθμοί σε Ρέθυμνο και Λασίθι “δείχνουν” ανά ώρα την επικινδυνότητα των πυρκαγιών – Δύσκολο το φετινό καλοκαίρι μετά τον Ιούλιο»

Η μάχη απέναντι στις δασικές πυρκαγιές περνά πλέον και μέσα από την τεχνολογία. Με δύο νέους πυρομετεωρολογικούς σταθμούς εγκατεστημένους σε Ρέθυμνο και Λασίθι, οι επιστήμονες μπορούν να παρακολουθούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο την επικινδυνότητα εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών, δίνοντας πολύτιμα δεδομένα σε όσους βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της πολιτικής προστασίας. Την ίδια ώρα, παρά τις βροχές που έδωσαν ανάσα στην Κρήτη τους τελευταίους μήνες, ο ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και πυρομετεωρολόγος Θεόδωρος Γιάνναρος προειδοποιεί ότι το φετινό καλοκαίρι κρύβει παγίδες, ιδιαίτερα μετά τον Ιούλιο, όταν η αυξημένη βλάστηση ενδέχεται να μετατραπεί σε επικίνδυνο καύσιμο για τις φωτιές.

Ένα δίκτυο που «βλέπει» μέσα στο δάσος

Μιλώντας στον Politica 89.8 και τον Χρήστο Κώνστα, ο κ. Γιάνναρος εξήγησε ότι η ιδέα για τη δημιουργία του νέου δικτύου γεννήθηκε πριν από περίπου έξι χρόνια και υλοποιήθηκε χάρη σε χρηματοδότηση μέσω μεγάλου εξοπλιστικού προγράμματος του Εθνικού Αστεροσκοπείου.

Όπως τόνισε, οι νέοι σταθμοί διαφέρουν σημαντικά από τους συμβατικούς μετεωρολογικούς σταθμούς, καθώς είναι πλήρως ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά αυτόνομοι και, κυρίως, έχουν εγκατασταθεί σε απομακρυσμένες δασικές περιοχές.

«Προσπαθήσαμε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο μακριά από την ανθρώπινη επίδραση και όσο πιο κοντά γίνεται μέσα στο δασικό περιβάλλον. Το κάνουμε αυτό για να έχουμε όσο πιο αντιπροσωπευτικές μετρήσεις των πυρομετεωρολογικών συνθηκών που αφορούν τα δασικά οικοσυστήματα της χώρας μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος εξήγησε ότι οι μετρήσεις θερμοκρασίας, υγρασίας, ανέμου, βροχόπτωσης και ηλιακής ακτινοβολίας δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη μετεωρολογική καταγραφή, αλλά τροφοδοτούν εξειδικευμένα συστήματα εκτίμησης κινδύνου πυρκαγιάς που χρησιμοποιούνται διεθνώς.

Οι δύο σταθμοί της Κρήτης

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι δύο σταθμοί που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη, στο Μαριού Ρεθύμνου και στα Σχοινοκάψαλα Λασιθίου, περιοχές που έχουν επιλεγεί με συγκεκριμένα επιστημονικά κριτήρια.

«Οι δύο θέσεις επιλέχθηκαν σε περιοχές όπου γνωρίζουμε ότι όταν φυσούν βόρειοι άνεμοι καταγράφονται πολύ μεγάλες ταχύτητες εξάπλωσης πυρκαγιών και ταυτόχρονα υπάρχει συχνό ιστορικό δασικών πυρκαγιών», εξήγησε ο κ. Γιάνναρος.

Όπως ανέφερε, οι σταθμοί δεν αποτυπώνουν απλώς τις γενικές καιρικές συνθήκες ενός νομού, αλλά καταγράφουν τις πραγματικές συνθήκες στις περιοχές που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη επικινδυνότητα.

«Οι συνθήκες που βλέπουμε στο Μαριού δεν είναι αντιπροσωπευτικές των συνθηκών που επικρατούν στη βόρεια πλευρά του Ρεθύμνου. Αυτή είναι η προστιθέμενη αξία του να εγκαθιστούμε στοχευμένα σταθμούς σε τέτοια απομακρυσμένα μέρη, ώστε να καταγράφουμε αυτές τις διαφοροποιήσεις», σημείωσε.

Επικινδυνότητα που αλλάζει κάθε ώρα

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του νέου συστήματος είναι ότι οι δείκτες επικινδυνότητας ανανεώνονται σε ωριαία βάση, επιτρέποντας την άμεση παρακολούθηση της κατάστασης.

«Ο κίνδυνος που βλέπετε υπολογίζεται πλέον σε ωριαία βάση. Είναι πολύ πιθανό μέσα σε μία ή δύο ώρες να έχει αλλάξει, γιατί χρησιμοποιούμε ένα σύστημα που υπολογίζει διαρκώς τον νέο κίνδυνο με βάση τις συνθήκες που επικρατούν εκείνη τη στιγμή αλλά και τις προηγούμενες ώρες», τόνισε.

Μάλιστα, αναφερόμενος στην εικόνα που παρουσίαζε την ώρα της συνέντευξης η περιοχή του Μαριού, υπογράμμισε ότι, παρά τη μικρή εξασθένηση των ανέμων, η επικινδυνότητα παρέμενε εξαιρετικά υψηλή.

«Έχει πέσει ο άνεμος από τα 50 στα 45 χιλιόμετρα την ώρα, αλλά παραμένει πολύ υψηλός ο κίνδυνος και πολύ υψηλή η δυσκολία ελέγχου μιας πιθανής πυρκαγιάς».

Η σημασία της υγρασίας των νεκρών καυσίμων

Ο πυρομετεωρολόγος στάθηκε ιδιαίτερα στη σημασία της παρακολούθησης της υγρασίας των λεγόμενων «νεκρών καυσίμων», δηλαδή των ξερών χόρτων, των φύλλων και των μικρών κλαδιών που λειτουργούν ως βασική ύλη για την έναρξη και εξάπλωση μιας πυρκαγιάς.

«Όσο πιο χαμηλές είναι οι τιμές της υγρασίας, τόσο πιο δύσκολη γίνεται η κατάσταση. Τα λεπτά νεκρά καύσιμα καθορίζουν το πόσο εύκολα ξεκινά μια φωτιά αλλά και πόσο γρήγορα εξαπλώνεται», εξήγησε.

Όπως ανέφερε, οι χρωματικές ενδείξεις που εμφανίζονται στο σύστημα λειτουργούν ως εργαλείο έγκαιρης προειδοποίησης.

«Το πορτοκαλί σημαίνει συνθήκες επαγρύπνησης. Όταν αρχίσουμε να βλέπουμε κόκκινο μέσα στο καλοκαίρι, αυτό σημαίνει ότι βρισκόμαστε πλέον στα όρια επικίνδυνων συνθηκών είτε λόγω ανέμου είτε λόγω της πολύ χαμηλής υγρασίας των δασικών καυσίμων».

Οι βροχές βοήθησαν, αλλά ο κίνδυνος παραμένει

Αναφερόμενος στην εικόνα της Κρήτης μετά τις βροχοπτώσεις της άνοιξης, ο κ. Γιάνναρος παραδέχθηκε ότι οι τελευταίοι μήνες βοήθησαν σημαντικά, χωρίς όμως να εξαφανίσουν τις ανησυχίες.

«Πράγματι οι βροχές του τελευταίου διμήνου βοήθησαν, ωστόσο η Κρήτη σε σχέση με την υπόλοιπη Ελλάδα ήταν πιο αδικημένη κατά τη διάρκεια του χειμώνα και κατέγραψε έλλειμμα βροχοπτώσεων».

Παράλληλα επεσήμανε ότι η χώρα βγήκε από έναν σχετικά υγρό χειμώνα, γεγονός που ευνόησε την ανάπτυξη της βλάστησης.

Η μεγάλη ανησυχία για Ιούλιο και Αύγουστο

Το σημείο της συνέντευξης που προκαλεί τον μεγαλύτερο προβληματισμό αφορά το δεύτερο μισό του καλοκαιριού. Ο ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου εξήγησε ότι η πλούσια βλάστηση που δημιουργήθηκε λόγω των βροχών μπορεί να εξελιχθεί σε παράγοντα αυξημένου κινδύνου.

«Λόγω του αρκετά υγρού χειμώνα έχουμε αυτή τη στιγμή αυξημένη βλάστηση. Αυτό σημαίνει ότι όταν μπούμε μέσα στον Ιούλιο και τον Αύγουστο και εφόσον υπάρξουν περίοδοι με πολύ υψηλές θερμοκρασίες ή καύσωνες, όλη αυτή η βλάστηση θα ξεραθεί και θα αποτελέσει καύσιμο για ενδεχόμενες πυρκαγιές. Αυτό είναι ένα στοιχείο που μας ανησυχεί για το φετινό καλοκαίρι».

Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι δεν είναι ακόμη δυνατό να προβλεφθεί αν θα υπάρξουν ισχυρά κύματα καύσωνα, ωστόσο τα διαθέσιμα κλιματικά δεδομένα δείχνουν μια σαφή τάση.

«Το μόνο που βλέπουμε στις εποχικές προγνώσεις είναι αυτό που βλέπουμε σχεδόν κάθε καλοκαίρι τα τελευταία χρόνια: ότι πάμε προς ένα καλοκαίρι θερμότερο από τα κανονικά επίπεδα. Αν αυτό μεταφραστεί σε έντονα κύματα καύσωνα ή απλώς σε υψηλότερο μέσο όρο θερμοκρασίας, δεν μπορούμε ακόμη να το προσδιορίσουμε».

Το μήνυμα του Θεόδωρου Γιάνναρου είναι σαφές: η επιστημονική παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων γίνεται πλέον πιο ακριβής από ποτέ, όμως η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί. Καθώς η Κρήτη μπαίνει στην πιο κρίσιμη περίοδο της αντιπυρικής περιόδου, η επαγρύπνηση πολιτών και αρχών παραμένει το ισχυρότερο όπλο απέναντι σε ένα καλοκαίρι που, όπως όλα δείχνουν, θα δοκιμάσει ξανά τις αντοχές του νησιού.