Politica 89.8
Υπό εξέταση του επίδομα ασθενείας για μη μισθωτούς – Ποιοι το δικαιούνται, πόσα θα παίρνουν και πότε ξεκινά
Ένα χρόνιο κενό κοινωνικής προστασίας που ταλαιπωρεί 1,3 εκατ. ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους εξετάζει να κλείσει το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης με τη θεσμοθέτηση επιδόματος ασθενείας.
Για πρώτη φορά, μη μισθωτοί ασφαλισμένοι θα μπορούν να λαμβάνουν χρηματική ενίσχυση όταν αρρωσταίνουν και αδυνατούν να εργαστούν, φέρνοντας το σύστημα πιο κοντά σε αυτό που ισχύει εδώ και χρόνια για τους μισθωτούς.
Η ρύθμιση αφορά χιλιάδες επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται εκτός μισθωτής απασχόλησης, όπως λογιστές, μηχανικούς, δικηγόρους, γιατρούς, τεχνίτες, εμπόρους και μικροεπιχειρηματίες. Μέχρι σήμερα, για τους περισσότερους από αυτούς, μια ασθένεια σήμαινε αυτόματα απώλεια εισοδήματος, ακόμη κι αν κατέβαλλαν κανονικά εισφορές για υγειονομική περίθαλψη. Με το νέο πλαίσιο, για πρώτη φορά αναγνωρίζεται θεσμικά ότι και ο μη μισθωτός χρειάζεται οικονομική στήριξη όταν δεν μπορεί να εργαστεί.
Το νέο επίδομα ασθενείας αναμένεται να ενταχθεί στο υπό κατάρτιση νομοσχέδιο για την ενίσχυση των επαγγελματικών ταμείων και θα εφαρμοστεί ενιαία για όλους τους μη μισθωτούς ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ, ανεξαρτήτως του πρώην ταμείου από το οποίο προέρχονται, όπως ο ΟΑΕΕ, το ΕΤΑΑ ή το ΕΤΑΠ-ΜΜΕ.
Πώς θα υπολογίζεται το επίδομα
Σύμφωνα με το σχέδιο που επεξεργάζεται το υπουργείο, το επίδομα δεν θα είναι ένα ενιαίο ποσό για όλους, αλλά θα συνδέεται με την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία ανήκει κάθε επαγγελματίας. Συγκεκριμένα, το ημερήσιο επίδομα θα υπολογίζεται στο 50% του τεκμαρτού ημερομισθίου που αντιστοιχεί στην ασφαλιστική κατηγορία του δικαιούχου.
Παράλληλα, προβλέπεται προσαύξηση 10% για κάθε προστατευόμενο μέλος της οικογένειας, με ανώτατο όριο το 70% του τεκμαρτού ημερομισθίου. Αυτό σημαίνει ότι ένας ελεύθερος επαγγελματίας χωρίς προστατευόμενα μέλη θα λαμβάνει το βασικό 50%, ενώ ένας επαγγελματίας με δύο προστατευόμενα μέλη θα μπορεί να φτάνει το ανώτατο ποσοστό του 70%.
Το επίδομα θα καταβάλλεται για όλες τις ημέρες που ο ασφαλισμένος κρίνεται ανίκανος προς εργασία, συμπεριλαμβανομένων Σαββατοκύριακων και αργιών, εφόσον υπάρχει ιατρική γνωμάτευση που πιστοποιεί πλήρη αδυναμία άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας. Βασική προϋπόθεση θα είναι η πλήρης αποχή από την εργασία κατά το διάστημα της ασθένειας.
Ποιοι θα είναι δικαιούχοι
Δικαιούχοι του νέου επιδόματος θα είναι όλοι οι μη μισθωτοί ασφαλισμένοι του e-ΕΦΚΑ, δηλαδή ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και επιστήμονες που καταβάλλουν εισφορές. Το υπουργείο επιδιώκει να καλύψει το σύνολο αυτής της μεγάλης κατηγορίας ασφαλισμένων, ώστε να μην υπάρχουν διαφοροποιήσεις και «γκρίζες ζώνες» όπως στο παρελθόν.
Ειδικές ρυθμίσεις αναμένεται να προβλεφθούν για συγκεκριμένους κλάδους, όπως η οικοδομή, όπου διατηρούνται επιμέρους ασφαλιστικές προϋποθέσεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να απαιτείται, για παράδειγμα, ένας ελάχιστος αριθμός ημερών ασφάλισης την τελευταία διετία, προκειμένου να θεμελιώνεται το δικαίωμα στο επίδομα.
Πώς θα γίνεται η διαδικασία
Η διαδικασία χορήγησης του επιδόματος θα ακολουθεί τα πρότυπα που ισχύουν ήδη για τα επιδόματα ασθενείας των μισθωτών. Θα προβλέπεται ηλεκτρονική υποβολή αίτησης, επισύναψη ιατρικής γνωμάτευσης και αυτόματος έλεγχος της ασφαλιστικής ενημερότητας του δικαιούχου.
Στόχος του υπουργείου είναι όλη η διαδικασία να γίνεται ψηφιακά, χωρίς ταλαιπωρία και φυσική παρουσία στις υπηρεσίες. Παράλληλα, εξετάζεται η σύνδεση του νέου επιδόματος με την ψηφιακή καρτέλα υγείας των ασφαλισμένων, ώστε να επιταχύνεται ο έλεγχος και η καταβολή των ποσών.
Πότε ξεκινά η εφαρμογή
Η έναρξη ισχύος του νέου επιδόματος ασθενείας τοποθετείται εντός του 2026. Το υπουργείο θέλει το μέτρο να ενσωματωθεί στο ενιαίο σύστημα παροχών του e-ΕΦΚΑ και να λειτουργήσει πιλοτικά από το πρώτο διάστημα εφαρμογής του νομοσχεδίου.
Αν το χρονοδιάγραμμα τηρηθεί, χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες θα έχουν για πρώτη φορά ένα στοιχειώδες δίχτυ ασφαλείας σε περιπτώσεις ασθένειας, κάτι που μέχρι σήμερα θεωρούνταν αυτονόητο μόνο για τους μισθωτούς.
Τι ισχύει σήμερα
Σήμερα, επίδομα ασθενείας λαμβάνουν κυρίως οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν πραγματοποιήσει τουλάχιστον 120 ημέρες ασφάλισης το προηγούμενο έτος ή στο τελευταίο 15μηνο. Οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν λαμβάνουν επίδομα ασθενείας, αλλά διατηρούν πλήρεις αποδοχές κατά τη διάρκεια της νόμιμης αναρρωτικής άδειας.
Αντίθετα, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, παρότι πληρώνουν εισφορές για υγειονομική περίθαλψη, δεν λαμβάνουν σήμερα καμία χρηματική παροχή όταν αρρωσταίνουν, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Το νέο επίδομα φιλοδοξεί να αλλάξει αυτή την εικόνα και να βάλει τέλος σε μια μακροχρόνια ανισότητα στο ασφαλιστικό σύστημα.
