Politica 89.8
Απόφαση – σταθμός για τον νόμο Κατσέλη: Τέλος στους τόκους επί του συνολικού χρέους
Με μια απόφαση – σταθμό που αλλάζει στην πράξη την καθημερινότητα χιλιάδων υπερχρεωμένων νοικοκυριών, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έβαλε τέλος στο πολυετές μπέρδεμα για τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια που έχουν ρυθμιστεί μέσω του νόμου Κατσέλη.
Με ισχυρή πλειοψηφία 35 δικαστών, το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι οι τόκοι δεν μπορούν να υπολογίζονται στο συνολικό υπόλοιπο του δανείου, αλλά μόνο πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο στη ρύθμιση. Η απόφαση αφορά περίπου 350.000 δανειολήπτες και οδηγεί σε σημαντική μείωση των μηνιαίων επιβαρύνσεων, αλλά και σε επιστροφές χρημάτων σε πολλές περιπτώσεις.
Τι ίσχυε μέχρι σήμερα
Παρά το γεγονός ότι τα δάνεια είχαν ενταχθεί σε δικαστική ρύθμιση, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης συνέχιζαν να υπολογίζουν τον τόκο πάνω στο σύνολο της οφειλής. Το αποτέλεσμα ήταν υψηλότερες δόσεις, «φουσκωμένα» ποσά, συσσώρευση νέων χρεών και έντονη πίεση σε ευάλωτα νοικοκυριά που θεωρητικά είχαν ήδη προστατευτεί από τον νόμο.
Καθοριστική στην εξέλιξη της υπόθεσης ήταν η παρέμβαση της ΕΚΠΟΙΖΩ, η οποία υποστήριξε ότι ο συγκεκριμένος τρόπος εκτοκισμού δεν προβλέπεται από τον νόμο και συνιστά καταχρηστική πρακτική.
Τι αλλάζει από εδώ και πέρα
Η απόφαση –που αναμένεται άμεσα να καθαρογραφεί– δεσμεύει όλα τα δικαστήρια της χώρας και υποχρεώνει τράπεζες και servicers:
να επανυπολογίσουν τους τόκους με βάση τη μηνιαία δόση
να αναπροσαρμόσουν τις υφιστάμενες ρυθμίσεις
να συμψηφίσουν ποσά που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως
να αποστείλουν νέα δοσολόγια με χαμηλότερες δόσεις
Σύμφωνα με την ΕΚΠΟΙΖΩ, σε πολλές περιπτώσεις προκύπτουν επιστροφές χρημάτων ή ουσιαστική μείωση του υπολοίπου.
Πόσο κερδίζουν οι δανειολήπτες – παραδείγματα
Η διαφορά στον τρόπο υπολογισμού της δόσης είναι εντυπωσιακή:
Παράδειγμα 1
Οφειλή: 100.000 € – Επιτόκιο: 3%
• Τόκος στο κεφάλαιο: 250 € / μήνα
• Τόκος στη δόση (π.χ. 500 €): περίπου 15 € / μήνα
➡ Όφελος: 235 € τον μήνα
Παράδειγμα 2 – 20ετής εκτοκισμός (4,5% – 5%)
Οφειλή 50.000 €
• Τόκος στο κεφάλαιο: ~308 € / μήνα
• Τόκος στη δόση: ~209 € / μήνα
➡ Όφελος: 99 € / μήνα
Οφειλή 100.000 €
• Τόκος στο κεφάλαιο: ~616 € / μήνα
• Τόκος στη δόση: ~417 € / μήνα
➡ Όφελος: 199 € / μήνα
Νομικές πηγές επισημαίνουν ότι τα δάνεια του νόμου Κατσέλη δεν είναι τραπεζικά προϊόντα, αλλά δικαστικά καθορισμένες υποχρεώσεις, που πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη και να αποτρέπουν τον ανατοκισμό.
Εκτιμάται μάλιστα ότι η απόφαση έχει αναδρομικό χαρακτήρα, καθώς ερμηνεύει παλαιότερες αποφάσεις του ίδιου του Αρείου Πάγου. Σημειώνεται ότι και η τότε εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, Γεωργία Αδειλίνη, είχε ταχθεί υπέρ του υπολογισμού τόκων μόνο στη μηνιαία δόση.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι δανειολήπτες
Οι ειδικοί πλέον συνιστούν στους δανειολήπτες να ελέγξουν τις δόσεις μετά την καθαρογραφή της απόφασης, να ζητήσουν επίσημο επανυπολογισμό, να μην αποδέχονται προφορικές διαβεβαιώσεις και να απευθύνονται σε ενώσεις καταναλωτών ή νομικούς
Αναστάτωση σε τράπεζες και servicers
Την ίδια στιγμή, έντονη ανησυχία επικρατεί στο πιστωτικό σύστημα. Τραπεζικά στελέχη μιλούν για σοβαρό οικονομικό και διαχειριστικό κόστος, κάνοντας λόγο για «βόμβα» στο πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων Ηρακλής.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, αλλαγή στον τρόπο εκτοκισμού των τιτλοποιημένων δανείων μπορεί να οδηγήσει σε απώλειες έως 1 δισ. ευρώ στις προβλεπόμενες χρηματορροές, με δυνητική μεταφορά κόστους στον κρατικό προϋπολογισμό. Παράλληλα, η επιβάρυνση για τις ίδιες τις τράπεζες εκτιμάται κοντά στα 150 εκατ. ευρώ.
Τραπεζικές πηγές εκφράζουν φόβους ότι η απόφαση μπορεί να αποτελέσει δεδικασμένο και για άλλες διαδικασίες ρύθμισης οφειλών, όπως ο εξωδικαστικός μηχανισμός, ανοίγοντας νέο κύκλο αβεβαιότητας
