Politica 89.8
Αποταμίευση: Γιατί οι Έλληνες δεν μπορούν ακόμα να βάλουν χρήματα στην άκρη
Δύο διαφορετικές όψεις παρουσιάζει η εικόνα των ελληνικών νοικοκυριών. Από τη μία πλευρά, οι μισθοί και τα εισοδήματα αυξάνονται, ενώ οι τραπεζικές καταθέσεις συνεχίζουν να ενισχύονται. Από την άλλη, οι οικογένειες εξακολουθούν να δυσκολεύονται να βάλουν χρήματα στην άκρη, καθώς η κατανάλωση παραμένει υψηλότερη από το διαθέσιμο εισόδημα.
Τα τελευταία στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος και της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι, παρά τη βελτίωση της οικονομικής δραστηριότητας, η πραγματική αποταμίευση των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει αρνητική, γεγονός που αποτυπώνει τις πιέσεις που εξακολουθούν να δέχονται οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί από το κόστος ζωής.
Τα εισοδήματα αυξάνονται, αλλά δεν φτάνουν
Στο τελευταίο τρίμηνο του 2025, το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων αυξήθηκε κατά 9,8%, φτάνοντας τα 42,56 δισ. ευρώ.
Την ίδια στιγμή όμως, η τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε κατά 5,3% και διαμορφώθηκε στα 43,9 δισ. ευρώ. Με απλά λόγια, τα νοικοκυριά εξακολουθούν να ξοδεύουν περισσότερα από όσα εισπράττουν, γεγονός που δεν επιτρέπει τη δημιουργία ουσιαστικού αποταμιευτικού “μαξιλαριού”.
Αυτό αποτυπώνεται και στον δείκτη αποταμίευσης, ο οποίος παρέμεινε αρνητικός στο -3,2%. Αν και η εικόνα είναι καλύτερη σε σχέση με το -7,6% που είχε καταγραφεί ένα χρόνο νωρίτερα, εξακολουθεί να δείχνει ότι σημαντικό μέρος των νοικοκυριών δυσκολεύεται να αποταμιεύσει.
Γιατί αυξάνονται οι καταθέσεις
Η αρνητική αποταμίευση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι τραπεζικοί λογαριασμοί αδειάζουν. Αντίθετα, οι καταθέσεις συνεχίζουν να αυξάνονται. Τον Απρίλιο του 2026 οι καταθέσεις νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά 869 εκατ. ευρώ, ενώ τον Μάιο προστέθηκαν ακόμη 340 εκατ. ευρώ. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης παρέμεινε στο 4,1%.
Οι οικονομολόγοι εξηγούν ότι οι δύο δείκτες μετρούν διαφορετικά πράγματα. Η αποταμίευση στους εθνικούς λογαριασμούς αφορά το σύνολο της οικονομίας και προκύπτει από τη διαφορά ανάμεσα στο διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση. Οι τραπεζικές καταθέσεις, αντίθετα, μπορούν να αυξηθούν και από άλλες πηγές, όπως η αξιοποίηση παλαιότερων αποθεμάτων, η πώληση περιουσιακών στοιχείων ή η μεταφορά κεφαλαίων από άλλες επενδύσεις.
Παράλληλα, όλο και περισσότεροι αποταμιευτές στρέφονται και σε εναλλακτικές μορφές τοποθέτησης των χρημάτων τους. Τα στοιχεία για το πρώτο τρίμηνο του 2026 δείχνουν ότι καταγράφηκαν καθαρές εισροές 981 εκατ. ευρώ στα Αμοιβαία Κεφάλαια, ενώ το ενεργητικό των ελληνικών ΑΕΔΑΚ έφτασε τα 29,93 δισ. ευρώ στα τέλη Μαρτίου και ξεπέρασε τα 30 δισ. ευρώ τον Απρίλιο.
Η εξέλιξη αυτή δείχνει ότι ένα μέρος των αποταμιευτών αναζητά πλέον καλύτερες αποδόσεις από εκείνες που προσφέρουν οι απλοί καταθετικοί λογαριασμοί.
Τι συμβαίνει στην Ευρωζώνη
Σε επίπεδο Ευρωζώνης, η εικόνα είναι διαφορετική. Τα νοικοκυριά συνεχίζουν να αποταμιεύουν σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους, αν και ο ρυθμός έχει αρχίσει να επιβραδύνεται.
Το ποσοστό αποταμίευσης διαμορφώθηκε στο 14,5% του διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι 14,7% το προηγούμενο τρίμηνο, ενώ η συνολική ακαθάριστη αποταμίευση υποχώρησε κατά 1,1%.
Παράλληλα, οι επενδύσεις σε κατοικίες και η αύξηση της αξίας των ακινήτων συνεχίζουν με θετικό πρόσημο, αλλά με χαμηλότερους ρυθμούς σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Το μεγάλο στοίχημα
Η αύξηση των εισοδημάτων αποτελεί θετική εξέλιξη για τα ελληνικά νοικοκυριά, όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν έχει ακόμη μεταφραστεί σε ουσιαστική ενίσχυση της αποταμίευσης. Η ακρίβεια σε τρόφιμα, στέγαση και βασικές υπηρεσίες εξακολουθεί να απορροφά μεγάλο μέρος των εισοδημάτων, περιορίζοντας τη δυνατότητα δημιουργίας αποθεμάτων για το μέλλον.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μόνο εφόσον συνεχιστεί η αύξηση των μισθών και αποκλιμακωθούν περαιτέρω οι πιέσεις στο κόστος ζωής, θα μπορέσουν περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά να αποκτήσουν σταθερή αποταμιευτική δυνατότητα, πλησιάζοντας σταδιακά τα επίπεδα που καταγράφονται στις περισσότερες χώρες της Ευρωζώνης.
