Politica 89.8
Δάνεια: Γιατί οι περισσότεροι «κλειδώνουν» τη δόση τους – Πού συμφέρει το σταθερό επιτόκιο
Σε πιο ασφαλείς επιλογές στρέφονται πλέον όλο και περισσότεροι δανειολήπτες, επιλέγοντας δάνεια με σταθερό επιτόκιο προκειμένου να προστατευτούν από νέες αυξήσεις στο κόστος χρήματος.
Η μεγάλη άνοδος των επιτοκίων τα τελευταία χρόνια, ως αποτέλεσμα της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο νοικοκυριά και επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τον δανεισμό τους.
Η εμπειρία της περιόδου 2023-2024 λειτούργησε ως «μάθημα» για πολλούς. Οι δόσεις σε χιλιάδες δάνεια αυξήθηκαν σημαντικά μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς που ήδη πιέζονταν από την ακρίβεια. Έτσι, η ανάγκη για σταθερότητα και προβλεψιμότητα έγινε βασικό κριτήριο επιλογής, οδηγώντας πολλούς στο να «κλειδώσουν» τη μηνιαία δόση τους για χρόνια.
Όσοι είχαν επιλέξει σταθερό επιτόκιο πριν από την άνοδο των επιτοκίων βρέθηκαν σαφώς σε καλύτερη θέση. Δεν είδαν καμία μεταβολή στις δόσεις τους και κατάφεραν να περάσουν την περίοδο της κρίσης χωρίς επιπλέον οικονομική επιβάρυνση. Αντίθετα, όσοι είχαν δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο είδαν τις υποχρεώσεις τους να αυξάνονται, σε μια περίοδο που τα εισοδήματα δεν ακολουθούσαν την ίδια πορεία. Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, όσοι διέθεταν κάποια αποταμίευση προχώρησαν σε πρόωρη αποπληρωμή, προκειμένου να μειώσουν τους τόκους.
Η άνοδος των επιτοκίων ήταν ιδιαίτερα έντονη. Μέσα σε λιγότερο από ενάμιση χρόνο, το μέσο κόστος δανεισμού σχεδόν διπλασιάστηκε, φτάνοντας από περίπου 3,5% στο 6,4%. Στα στεγαστικά δάνεια το επιτόκιο από τη ζώνη του 2,2% ανέβηκε έως και το 4,4%, ενώ στα επιχειρηματικά δάνεια η αύξηση ήταν ακόμη μεγαλύτερη, καθώς αυτά συνδέονται άμεσα με τους δείκτες της αγοράς. Οι επιχειρήσεις βρέθηκαν έτσι πιο εκτεθειμένες στις αυξήσεις, χωρίς τα «δίχτυα προστασίας» που εφαρμόστηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις για τα στεγαστικά.
Γιατί οι τράπεζες «σπρώχνουν» τα σταθερά
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι τράπεζες άρχισαν να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στα δάνεια με σταθερό επιτόκιο, τα οποία προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια τόσο για τους ίδιους τους πελάτες όσο και για τα πιστωτικά ιδρύματα. Από τη μία πλευρά, οι δανειολήπτες γνωρίζουν ακριβώς τι θα πληρώνουν κάθε μήνα και μπορούν να προγραμματίσουν καλύτερα τα οικονομικά τους. Από την άλλη, οι τράπεζες περιορίζουν τον κίνδυνο δημιουργίας νέων «κόκκινων» δανείων και αποκτούν μεγαλύτερη σταθερότητα στα έσοδά τους.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η αλλαγή αυτή δεν είναι προσωρινή. Στα στεγαστικά δάνεια, περίπου επτά στους δέκα νέους δανειολήπτες επιλέγουν πλέον σταθερό επιτόκιο, ποσοστό σημαντικά αυξημένο σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Στα καταναλωτικά δάνεια η εικόνα είναι πιο ισορροπημένη, κυρίως λόγω των περιορισμένων επιλογών, ενώ στα επιχειρηματικά δάνεια, αν και εξακολουθεί να κυριαρχεί το κυμαινόμενο επιτόκιο, παρατηρείται αισθητή αύξηση των σταθερών επιλογών.
Το μεγάλο δίλημμα
Το βασικό δίλημμα για όσους σκέφτονται να πάρουν δάνειο παραμένει το ίδιο: σταθερό ή κυμαινόμενο επιτόκιο. Η απάντηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το προφίλ του κάθε δανειολήπτη. Όσοι θέλουν σιγουριά και δεν μπορούν να αντέξουν ενδεχόμενες αυξήσεις, στρέφονται στο σταθερό επιτόκιο. Αντίθετα, όσοι έχουν μεγαλύτερη οικονομική άνεση και εκτιμούν ότι τα επιτόκια θα αποκλιμακωθούν περαιτέρω, ενδέχεται να επιλέξουν το κυμαινόμενο, αναλαμβάνοντας όμως και το σχετικό ρίσκο.
Σε κάθε περίπτωση, πριν από οποιαδήποτε απόφαση, οι δανειολήπτες θα πρέπει να εξετάζουν προσεκτικά τους όρους του δανείου. Η διάρκεια του σταθερού επιτοκίου, οι πιθανές αλλαγές μετά τη λήξη του, αλλά και το συνολικό κόστος του δανείου είναι στοιχεία που μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά σε βάθος χρόνου. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου ένα φαινομενικά χαμηλό επιτόκιο συνοδεύεται από όρους που αυξάνουν το τελικό κόστος.
Παρότι τα επιτόκια δείχνουν πλέον σημάδια αποκλιμάκωσης, η στροφή προς τα σταθερά δάνεια φαίνεται ότι θα συνεχιστεί. Οι δανειολήπτες, έχοντας πλέον βιώσει στην πράξη τις επιπτώσεις των αυξήσεων, δίνουν μεγαλύτερη αξία στη σταθερότητα και την ασφάλεια. Και αυτό είναι ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή που έφερε η κρίση των επιτοκίων στην αγορά δανείων.
