Politica 89.8
Κάρτες και IRIS αλλάζουν τις πληρωμές στην Ελλάδα – Πώς πληρώνουν πλέον οι Έλληνες
Οι κάρτες έχουν γίνει πλέον ο βασικός τρόπος ηλεκτρονικής πληρωμής στην Ελλάδα, καθώς περισσότερες από επτά στις δέκα συναλλαγές πραγματοποιούνται με χρεωστική ή πιστωτική κάρτα.
Τα τελευταία στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις χώρες της Ευρωζώνης όπου οι καταναλωτές χρησιμοποιούν περισσότερο τις κάρτες. Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με το παρελθόν, όταν τα μετρητά κυριαρχούσαν στις καθημερινές συναλλαγές.
Στην Ευρωζώνη, κατά μέσο όρο, οι κάρτες αντιστοιχούν στο 57,3% των ηλεκτρονικών πληρωμών. Σε ορισμένες χώρες το ποσοστό είναι αισθητά υψηλότερο. Στην Κύπρο φτάνει το 75,2%, στην Πορτογαλία το 73,9% και στη Λιθουανία το 73,5%.
Στην Ισπανία οι κάρτες καλύπτουν το 68,1% των ηλεκτρονικών συναλλαγών και στη Γαλλία το 64,7%. Πολύ διαφορετική είναι η εικόνα στη Γερμανία, όπου το αντίστοιχο ποσοστό περιορίζεται στο 45,2%, αλλά και στην Ολλανδία, όπου βρίσκεται στο 49,8%.
Γιατί η Ελλάδα χρησιμοποιεί τόσο πολύ τις κάρτες
Η μεγάλη διείσδυση των καρτών στην ελληνική αγορά συνδέεται με την εξάπλωση των POS, τις ηλεκτρονικές αγορές, αλλά και τη σταδιακή εξοικείωση των καταναλωτών με τις ανέπαφες συναλλαγές.
Στις πληρωμές με κάρτα περιλαμβάνονται ουσιαστικά και πολλές συναλλαγές που γίνονται μέσω κινητού τηλεφώνου. Για παράδειγμα, όταν κάποιος πληρώνει χρησιμοποιώντας Apple Pay ή Google Pay, αλλά πίσω από το ψηφιακό πορτοφόλι βρίσκεται η τραπεζική του κάρτα, η συναλλαγή καταγράφεται ως πληρωμή με κάρτα.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πάντως, δεν πραγματοποιούνται όλες οι συναλλαγές αποκλειστικά μέσω Visa και Mastercard. Αρκετές χώρες διαθέτουν δικά τους εθνικά συστήματα καρτών.
Η Πορτογαλία έχει το MULTIBANCO, η Γαλλία το Cartes Bancaires, η Γερμανία το Girocard, η Ιταλία το BANCOMAT και το Βέλγιο το Bancontact. Τα συστήματα αυτά επιτρέπουν να πραγματοποιούνται εγχώριες συναλλαγές χωρίς να εξαρτώνται αποκλειστικά από τα διεθνή δίκτυα πληρωμών.
Η μεγάλη άνοδος του IRIS
Την ίδια στιγμή, όμως, στην Ελλάδα αναπτύσσεται με μεγάλη ταχύτητα ένας δεύτερος τρόπος πληρωμής: οι απευθείας μεταφορές χρημάτων από τραπεζικό λογαριασμό σε τραπεζικό λογαριασμό.
Σε αυτή την κατηγορία ανήκει το IRIS, το οποίο έχει μπει δυναμικά στην καθημερινότητα καταναλωτών και επαγγελματιών.
Το 2025 οι άμεσες πληρωμές μέσω της ΔΙΑΣ αυξήθηκαν κατά 72,8% και έφτασαν τα 122,1 εκατομμύρια συναλλαγές. Πλέον αντιπροσωπεύουν το 27% του συνόλου των μεταφορών πίστωσης στην Ελλάδα.
Η βασική διαφορά από την κάρτα είναι απλή. Στο IRIS τα χρήματα μεταφέρονται απευθείας από τον τραπεζικό λογαριασμό του πελάτη στον λογαριασμό του δικαιούχου, χωρίς να μεσολαβεί δίκτυο κάρτας.
Τι συμβαίνει με τις πάγιες εντολές
Πολύ χαμηλότερα βρίσκεται στην Ελλάδα η χρήση των άμεσων χρεώσεων, δηλαδή του μηχανισμού που χρησιμοποιείται κυρίως για πάγιες πληρωμές λογαριασμών.
Το ποσοστό τους φτάνει μόλις το 1,1% των ηλεκτρονικών πληρωμών στη χώρα μας, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωζώνη είναι 14,1%.
Στις άμεσες χρεώσεις ο καταναλωτής έχει δώσει προηγουμένως εξουσιοδότηση ώστε ο δικαιούχος –για παράδειγμα μια εταιρεία τηλεφωνίας, ενέργειας ή μια ασφαλιστική– να χρεώνει τον λογαριασμό του.
Η διαφορά με μια απλή μεταφορά μέσω e-banking ή IRIS είναι ότι εκεί τη συναλλαγή ξεκινά ο ίδιος ο πληρωτής.
Η εικόνα στην υπόλοιπη Ευρώπη είναι αρκετά διαφορετική. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, οι άμεσες χρεώσεις αντιστοιχούν στο 30,6% των ηλεκτρονικών πληρωμών.
Έρχονται πιο δυναμικά και οι fintech
Ένα ακόμη κομμάτι της αγοράς που αναπτύσσεται είναι το ηλεκτρονικό χρήμα. Οι συναλλαγές e-money αντιστοιχούν στο 6,1% των ηλεκτρονικών πληρωμών στην Ευρωζώνη και περίπου στο 4% στην Ελλάδα.
Δεν πρέπει, πάντως, να συγχέονται με το Apple Pay ή το Google Pay όταν αυτά χρησιμοποιούν μια κανονική τραπεζική κάρτα.
Το ηλεκτρονικό χρήμα αφορά κυρίως χρήματα που τηρούνται σε ειδικούς ηλεκτρονικούς λογαριασμούς από ιδρύματα ηλεκτρονικού χρήματος και χρησιμοποιούνται στη συνέχεια για συναλλαγές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΚΤ, το 98% των συναλλαγών ηλεκτρονικού χρήματος στην Ευρωζώνη πραγματοποιείται πλέον μέσω τέτοιων λογαριασμών και μόλις το 2% μέσω προπληρωμένων καρτών.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ξεκάθαρη: οι ηλεκτρονικές πληρωμές στην Ελλάδα εξακολουθούν να έχουν ως μεγάλο πρωταγωνιστή την κάρτα, αλλά το IRIS και γενικότερα οι απευθείας πληρωμές από λογαριασμό σε λογαριασμό διεκδικούν πλέον ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι της καθημερινής συναλλακτικής δραστηριότητας.
