Politica 89.8
Συναγερμός για 4 ανθεκτικά «υπερμικρόβια» – Ποιος μύκητας έχει «καταλάβει» τα ελληνικά νοσοκομεία
Μια ολοένα μεγαλύτερη απειλή για τη δημόσια υγεία συνιστούν τα λεγόμενα «υπερμικρόβια», δηλαδή βακτήρια και μύκητες που έχουν αναπτύξει την ικανότητα να επιβιώνουν απέναντι στα φάρμακα που έχουν σχεδιαστεί για να τα εξουδετερώνουν.
Η νέα έκθεση των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) για τη μικροβιακή αντοχή αποτυπώνει το μέγεθος του προβλήματος στις Ηνωμένες Πολιτείες: Περισσότερες από 9,3 εκατομμύρια λοιμώξεις από ανθεκτικά παθογόνα καταγράφονται κάθε χρόνο, ενώ περισσότεροι από 39.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας τους.
Η έκθεση του 2026 περιλαμβάνει συνολικά 19 βακτηριακά και μυκητιασικά παθογόνα, τα οποία κατατάσσονται ανάλογα με τον κίνδυνο που αποτελούν για τη δημόσια υγεία. Από αυτά, τέσσερα βρίσκονται στην υψηλότερη βαθμίδα συναγερμού και χαρακτηρίζονται από το CDC ως «επείγουσες απειλές», για τις οποίες απαιτείται άμεση και επιθετική δράση.
Τα 4 παθογόνα που προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία
Στην κορυφή της λίστας βρίσκεται η Candida auris, ένας μύκητας που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, ιδιαίτερα σε νοσηλευόμενους και ευάλωτους ασθενείς. Η ικανότητά του να επιβιώνει στο περιβάλλον υγειονομικής περίθαλψης και η αντοχή ορισμένων στελεχών σε διαθέσιμα αντιμυκητιασικά φάρμακα δυσκολεύουν σημαντικά την αντιμετώπισή του.
Η Candida auris αποτελεί, ωστόσο, απειλή που αφορά άμεσα και την Ελλάδα. Ο μύκητας καταγράφηκε για πρώτη φορά στη χώρα το 2019 και έκτοτε έχουν εντοπιστεί περιστατικά λοίμωξης και αποικισμού σε πολλές υγειονομικές μονάδες. Το 2023 δηλώθηκαν στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) 451 περιστατικά, ενώ το 2024 καταγράφηκε πτωτική τάση.
Η διασπορά του μύκητα στη χώρα παραμένει, ωστόσο, σημαντική. Σύμφωνα με το ECDC, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες όπου η Candida auris έχει πλέον ευρεία περιφερειακή ή εθνική διασπορά, σε βαθμό που δεν είναι πλέον εφικτό να διακρίνονται μεμονωμένες νοσοκομειακές εξάρσεις. Το ευρωπαϊκό Κέντρο επισημαίνει την ανάγκη για έγκαιρη ανίχνευση, συστηματική επιτήρηση και άμεση εφαρμογή μέτρων πρόληψης και ελέγχου της μετάδοσης.
Στις επείγουσες απειλές περιλαμβάνεται επίσης το ανθεκτικό στις καρβαπενέμες Acinetobacter. Πρόκειται για βακτήριο που συνδέεται κυρίως με λοιμώξεις σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης και μπορεί να προκαλέσει, μεταξύ άλλων, πνευμονία και λοιμώξεις του αίματος και των τραυμάτων. Η αντοχή του στις καρβαπενέμες – μία σημαντική κατηγορία αντιβιοτικών που χρησιμοποιείται για σοβαρές λοιμώξεις – περιορίζει τις θεραπευτικές επιλογές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν και τα ανθεκτικά στις καρβαπενέμες Enterobacterales (CRE), μία ομάδα βακτηρίων που περιλαμβάνει γνωστά μικρόβια, όπως η Klebsiella και το Escherichia coli. Οι λοιμώξεις από ανθεκτικά στελέχη μπορεί να είναι εξαιρετικά δύσκολο να αντιμετωπιστούν, καθώς τα βακτήρια αυτά έχουν αναπτύξει μηχανισμούς άμυνας απέναντι σε ισχυρά αντιβιοτικά.
Την τετράδα συμπληρώνει η ανθεκτική στα φάρμακα Neisseria gonorrhoeae, το βακτήριο που προκαλεί τη γονόρροια. Η σταδιακή ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά έχει περιορίσει τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές, καθιστώντας τη συνεχή επιτήρηση της νόσου ιδιαίτερα σημαντική.
Το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος
Συνολικά, το CDC αναφέρει 9,7 εκατομμύρια λοιμώξεις και 50.800 θανάτους ετησίως στις ΗΠΑ από τα παθογόνα που περιλαμβάνονται στην έκθεση. Οι αριθμοί αυτοί, ωστόσο, χρειάζονται μια σημαντική διευκρίνιση.
Στο συνολικό φορτίο περιλαμβάνεται και το Clostridioides difficile (C. difficile), το οποίο δεν προκαλεί κατά κανόνα λοιμώξεις λόγω αντοχής στα φάρμακα. Εντάσσεται, όμως, στην έκθεση επειδή παράγοντες όπως η χρήση αντιβιοτικών και η μετάδοση μικροβίων συμβάλλουν τόσο στις λοιμώξεις από C. difficile όσο και στην ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής.
Εάν εξαιρεθεί το C. difficile, ο απολογισμός των ανθεκτικών στα φάρμακα λοιμώξεων στις ΗΠΑ ξεπερνά τα 9,3 εκατομμύρια περιστατικά και τους 39.000 θανάτους ετησίως.
Το οικονομικό αποτύπωμα είναι επίσης μεγάλο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην έκθεση, λοιμώξεις από επτά ανθεκτικά βακτήρια που συνδέονται συχνά με την υγειονομική περίθαλψη προκάλεσαν περισσότερους από 42.000 θανάτους το 2023, ενώ το σχετικό κόστος για το αμερικανικό σύστημα υγείας ξεπέρασε τα 12 δισεκατομμύρια δολάρια.
Πώς δημιουργούνται τα «υπερμικρόβια»
Η μικροβιακή αντοχή εμφανίζεται όταν βακτήρια και μύκητες αποκτούν την ικανότητα να επιβιώνουν από τα αντιβιοτικά ή τα αντιμυκητιασικά που προορίζονται να τα εξοντώσουν. Τα ανθεκτικά μικρόβια επιβιώνουν, πολλαπλασιάζονται και μπορούν να μεταδώσουν χαρακτηριστικά αντοχής.
Καθοριστικό ρόλο παίζει η ακατάλληλη ή υπερβολική λήψη αντιμικροβιακών φαρμάκων. Η λήψη αντιβιοτικών όταν δεν είναι απαραίτητα, για παράδειγμα σε ιογενείς λοιμώξεις, όπου δεν έχουν θεραπευτικό αποτέλεσμα, ασκεί πίεση στα βακτήρια και ευνοεί την επιβίωση των ανθεκτικότερων στελεχών.
Το CDC επισημαίνει ότι οι ανθεκτικές λοιμώξεις μπορεί να είναι δύσκολες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και αδύνατο να αντιμετωπιστούν. Μπορούν επίσης να απαιτήσουν μεγαλύτερη νοσηλεία, περισσότερες ιατρικές επισκέψεις και θεραπείες που είναι ακριβότερες ή περισσότερο τοξικές.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί συνδυασμό μέτρων: Πρόληψη των λοιμώξεων, σωστή χρήση αντιβιοτικών και αντιμυκητιασικών, έγκαιρο εντοπισμό των ανθεκτικών παθογόνων και περιορισμό της μετάδοσής τους.
Το μήνυμα της νέας έκθεσης είναι σαφές: Όσο περισσότερα μικρόβια αποκτούν αντοχή, τόσο μικραίνει το θεραπευτικό «οπλοστάσιο» της ιατρικής απέναντι σε λοιμώξεις που μέχρι σήμερα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.
ygeimou.gr
