Politica 89.8
Μετρητά: Γιατί οι ελληνικές επιχειρήσεις επιμένουν στη χρήση τους
Μπορεί οι κάρτες, το IRIS και οι πληρωμές μέσω κινητού να έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινότητα των Ελλήνων, όμως τα μετρητά κάθε άλλο παρά έχουν εξαφανιστεί από τα ταμεία των επιχειρήσεων. Αντίθετα, η Ελλάδα παραμένει μία από τις χώρες της Ευρώπης όπου τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα εξακολουθούν να έχουν πολύ ισχυρή παρουσία στις καθημερινές συναλλαγές.
Τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας είναι χαρακτηριστικά: περίπου μία στις τέσσερις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ποσοστό κοντά στο 25%, δηλώνει ότι προτιμά να πληρώνεται με μετρητά. Το αντίστοιχο ποσοστό για τις χρεωστικές κάρτες περιορίζεται περίπου στο 19%, ενώ για τις πιστωτικές κάρτες βρίσκεται κοντά στο 10%.
Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το ποσοστό των επιχειρήσεων που εξακολουθούν να δέχονται μετρητά. Στην Ελλάδα φτάνει το 99%, όταν ο μέσος όρος στην ευρωζώνη βρίσκεται στο 92%. Μάλιστα, στην εστίαση και στο λιανικό εμπόριο η αποδοχή μετρητών στη χώρα μας αγγίζει το 100%.
Μία στις τέσσερις προτιμά μετρητά
Η εικόνα δείχνει ότι, παρά τη μεγάλη αύξηση των ηλεκτρονικών πληρωμών τα τελευταία χρόνια, οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις δεν έχουν εγκαταλείψει το παραδοσιακό χρήμα.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται πάντως στην πρώτη θέση της Ευρώπης ως προς την προτίμηση στα μετρητά. Στη Σλοβακία το ποσοστό των επιχειρήσεων που τα προτιμούν φτάνει το 47%, στην Αυστρία το 44% και στη Σλοβενία το 42%. Ακολουθούν η Βουλγαρία με 36%, η Κροατία με 29%, η Ισπανία και η Πορτογαλία με 27% και η Λετονία με 26%.
Συνολικά στην ευρωζώνη, το 21% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι προτιμά τα μετρητά, έναντι 25% που επιλέγει τις χρεωστικές κάρτες και περίπου 13% τις πιστωτικές.
Η διαφορά είναι ακόμη μικρότερη στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, δηλαδή σε όσες απασχολούν έως εννέα εργαζομένους. Εκεί, τα μετρητά συγκεντρώνουν ποσοστό προτίμησης 22% και οι χρεωστικές κάρτες 23%. Στις μεγάλες επιχειρήσεις, αντίθετα, οι κάρτες έχουν σαφές προβάδισμα.
Γιατί οι επιχειρήσεις κρατούν τα μετρητά
Ένας από τους βασικούς λόγους είναι ότι οι επιχειρήσεις προσαρμόζονται στον τρόπο με τον οποίο θέλουν να πληρώνουν οι ίδιοι οι πελάτες τους.
Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΚΤ, η προτίμηση των πελατών είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για την επιλογή των τρόπων πληρωμής που αποδέχεται μια επιχείρηση, με ποσοστό 26%. Ακολουθούν η ασφάλεια με 22%, η ευκολία διαχείρισης με 15% και η ταχύτητα ολοκλήρωσης της συναλλαγής με 10%.
Τα μετρητά διατηρούν, παράλληλα, ορισμένα πλεονεκτήματα στα μάτια των επιχειρήσεων. Το 50% θεωρεί ότι προσφέρουν καλύτερη προστασία της ιδιωτικότητας σε σχέση με άλλους τρόπους πληρωμής, ενώ το 46% τα αξιολογεί θετικά ως προς την αξιοπιστία. Τέσσερις στις δέκα επιχειρήσεις θεωρούν επίσης ότι υπερέχουν ως προς την ταχύτητα της συναλλαγής.
Υπάρχουν όμως και μειονεκτήματα. Το 32% αναφέρει τον κίνδυνο λάθους κατά την επιστροφή ρέστων, το 29% προβληματίζεται για την ασφάλεια και το 20% για το ενδεχόμενο εσωτερικής απάτης στην επιχείρηση.
Το IRIS αλλάζει το τοπίο
Η μεγάλη αλλαγή των τελευταίων ετών στην Ελλάδα είναι η ταχύτατη εξάπλωση των άμεσων ηλεκτρονικών πληρωμών. Το IRIS έχει προσθέσει έναν ακόμη ανταγωνιστή απέναντι στα μετρητά και στις κάρτες, καθώς επιτρέπει τη μεταφορά χρημάτων άμεσα μέσω κινητού τηλεφώνου.
Η αλλαγή αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στις συναλλαγές μικρής αξίας, όπου παραδοσιακά κυριαρχούσαν τα μετρητά.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με έρευνα της ΕΚΤ για το 2024, περίπου ένας στους δύο Έλληνες δήλωνε ότι προτιμά τα μετρητά στις πληρωμές προς άλλους ιδιώτες. Η συνεχής εξάπλωση των άμεσων ηλεκτρονικών μεταφορών δημιουργεί πλέον διαφορετικές συνθήκες.
Μπορεί να σταματήσουν να δέχονται μετρητά;
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αφορά το τι περιμένουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις για τα επόμενα χρόνια. Παρότι σήμερα το 99% των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων δέχεται μετρητά, το 23% θεωρεί πιθανό να μην τα δέχεται πλέον μέσα στην επόμενη πενταετία. Πρόκειται για ένα από τα υψηλότερα ποσοστά μεταξύ των χωρών που εξετάζει η έρευνα.
Ακόμη μεγαλύτερη αλλαγή περιμένουν οι επιχειρήσεις στην Κύπρο, όπου το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 51%, ενώ στη Βουλγαρία διαμορφώνεται στο 18%.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια πιθανή σημαντική μεταβολή: από τη μία, σήμερα συγκαταλέγεται στις χώρες όπου τα μετρητά γίνονται δεκτά σχεδόν παντού και, από την άλλη, σχεδόν μία στις τέσσερις μικρομεσαίες επιχειρήσεις βλέπει ως πιθανό ένα μέλλον χωρίς μετρητά.
Προς το παρόν, πάντως, τα χαρτονομίσματα παραμένουν στα ταμεία. Για να τα εξασφαλίσουν, οι ελληνικές επιχειρήσεις στρέφονται κυρίως στα ΑΤΜ. Το 76% χρησιμοποιεί τα μηχανήματα αυτόματης ανάληψης, ενώ το 62% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων πραγματοποιεί αναλήψεις και το 64% καταθέτει μετρητά στις τράπεζες.
Οι ηλεκτρονικές πληρωμές κερδίζουν συνεχώς έδαφος, αλλά τουλάχιστον για την ώρα τα μετρητά στην ελληνική αγορά αποδεικνύονται πολύ πιο ανθεκτικά απ’ όσο θα μπορούσε κανείς να περιμένει.
