Politica 89.8
Παιδικός «κουμπαράς» με κρατική συμμετοχή για κάθε παιδί
Μια νέα πρόταση που επιχειρεί να συνδέσει τη στήριξη της οικογένειας με την αποταμίευση και την ανάπτυξη της οικονομίας φέρνει στο προσκήνιο μελέτη του Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών, η οποία εισηγείται τη δημιουργία παιδικών αποταμιευτικών – επενδυτικών λογαριασμών με ενεργή κρατική συμμετοχή.
Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας επιδεινώνεται συνεχώς, με τις γεννήσεις να καταγράφουν ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται στη μελέτη, το 2024 οι γεννήσεις στην Ελλάδα υποχώρησαν για πρώτη φορά κάτω από τις 70.000, φτάνοντας τις 68.467, ενώ ο δείκτης γονιμότητας παραμένει στο 1,3 παιδιά ανά γυναίκα, πολύ χαμηλότερα από το όριο αναπλήρωσης του πληθυσμού.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το ΙΟΒΕ, σε συνεργασία με το Euronext Athens, προτείνει τη δημιουργία του Παιδικού Αποταμιευτικού Επενδυτικού Λογαριασμού (ΠΑΠΕΛ), ενός ειδικού λογαριασμού που θα ανοίγει με τη γέννηση κάθε παιδιού και θα λειτουργεί ως ένας μακροχρόνιος «κουμπαράς» για το μέλλον του.
Η βασική φιλοσοφία του μέτρου είναι ότι ακόμη και μικρές μηνιαίες καταθέσεις από τους γονείς, σε συνδυασμό με τη συμμετοχή του κράτους, μπορούν να δημιουργήσουν ένα σημαντικό κεφάλαιο μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού.
Στο βασικό σενάριο που παρουσιάζει η μελέτη, οι γονείς θα μπορούν να καταθέτουν έως 5 ευρώ τον μήνα και το κράτος θα συμμετέχει με ισόποση εισφορά. Παράλληλα, θα δίνεται και μια εφάπαξ ενίσχυση ύψους 200 ευρώ με τη γέννηση του παιδιού.
Με βάση μια μέση ετήσια απόδοση της τάξης του 3%, το ποσό που θα έχει συγκεντρωθεί όταν το παιδί ενηλικιωθεί εκτιμάται ότι μπορεί να ξεπεράσει τις 7.000 ευρώ στο σενάριο υψηλού κινήτρου.
Οι πόροι του λογαριασμού θα παραμένουν «κλειδωμένοι» μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού και θα μπορούν να αξιοποιηθούν χωρίς φορολογική επιβάρυνση για σπουδές, επαγγελματικό ξεκίνημα ή άλλες ανάγκες της πρώτης ενήλικης ζωής.
Η πρόταση δεν περιορίζεται μόνο στη στήριξη των οικογενειών. Σύμφωνα με τη μελέτη, ένας τέτοιος μηχανισμός μπορεί να λειτουργήσει και ως εργαλείο ενίσχυσης της αποταμιευτικής κουλτούρας των ελληνικών νοικοκυριών, αλλά και της οικονομικής παιδείας των νέων.
Παράλληλα, οι αποταμιεύσεις θα κατευθύνονται σε επιλέξιμα προϊόντα της οργανωμένης κεφαλαιαγοράς χαμηλού ή μέτριου ρίσκου, δημιουργώντας πρόσθετους επενδυτικούς πόρους για την οικονομία.
Το ΙΟΒΕ εκτιμά ότι η εφαρμογή τόσο του παιδικού λογαριασμού όσο και ενός αντίστοιχου αποταμιευτικού – επενδυτικού λογαριασμού για ενήλικες μπορεί να έχει σημαντικές θετικές επιδράσεις έως το 2050.
Σύμφωνα με τα σενάρια της μελέτης, το όφελος από τις νέες επενδύσεις στην οικονομία θα μπορούσε να είναι υπερτριπλάσιο του δημοσιονομικού κόστους, ενώ η απασχόληση εκτιμάται ότι θα μπορούσε να ενισχυθεί κατά περίπου 2.000 θέσεις εργασίας υψηλής παραγωγικότητας κατά την πρώτη δεκαετία εφαρμογής.
Σε πιο ενισχυμένο σενάριο κινήτρων, το πραγματικό ΑΕΠ θα μπορούσε να είναι αυξημένο έως και κατά 400 εκατ. ευρώ ετησίως μέχρι το 2040.
Η μελέτη δίνει ιδιαίτερη έμφαση και στη σχέση του δημογραφικού με το ασφαλιστικό σύστημα. Σήμερα στη χώρα υπάρχουν περίπου 2,51 εκατομμύρια συνταξιούχοι, ενώ ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων αναμένεται να αυξηθεί από 38% σε 65% μέσα στα επόμενα 25 χρόνια.
Το στοιχείο αυτό εντείνει τις ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού και τη δυνατότητα της οικονομίας να στηρίξει έναν συνεχώς γηράσκοντα πληθυσμό με ολοένα λιγότερους εργαζόμενους.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η πρόταση για τους νέους αποταμιευτικούς λογαριασμούς επιχειρεί να ανοίξει μια διαφορετική συζήτηση γύρω από το δημογραφικό, συνδέοντας τη στήριξη της οικογένειας όχι μόνο με επιδόματα, αλλά και με τη δημιουργία μακροχρόνιων οικονομικών κινήτρων για τα νέα νοικοκυριά.
