Πρώτη κατοικία: Νέα ρύθμιση με «κούρεμα» χρεών και πλειστηριασμό της υπόλοιπης περιουσίας

Μια νέα δυνατότητα ανοίγει για χιλιάδες οφειλέτες με «κόκκινα» δάνεια που κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι τους.
Με τη νέα ρύθμιση που φέρνει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, αλλάζει ο τρόπος που λειτουργεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός και για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα να «σωθεί» η πρώτη κατοικία με πιο χαμηλή δόση, ακόμη και αν υπάρχουν πολλά άλλα χρέη.
Η βασική αλλαγή είναι απλή: μέχρι σήμερα, για να γίνει ρύθμιση έμπαιναν στο «τραπέζι» όλα τα χρέη και όλη η περιουσία του οφειλέτη. Αυτό σήμαινε ότι πολλοί δεν μπορούσαν να αντέξουν τη δόση και τελικά έχαναν τα πάντα. Τώρα, η πρώτη κατοικία απομονώνεται από τα υπόλοιπα και μπορεί να ρυθμιστεί ξεχωριστά.
Με άλλα λόγια, ο οφειλέτης μπορεί να κρατήσει το σπίτι του, πληρώνοντας μια δόση που θα προκύπτει με βάση την αξία του ακινήτου και το εισόδημά του, ενώ τα υπόλοιπα ακίνητα ή περιουσιακά στοιχεία θα οδηγούνται σε ρευστοποίηση για να καλυφθούν τα υπόλοιπα χρέη.
Πώς λειτουργεί στην πράξη
Η διαδικασία θα γίνεται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού και θα είναι γρήγορη, χωρίς δικαστήρια. Ο οφειλέτης θα κάνει αίτηση και το σύστημα θα «τρέχει» έναν αλγόριθμο που θα υπολογίζει τη ρύθμιση. Για τον υπολογισμό θα λαμβάνεται υπόψη:
η αξία της πρώτης κατοικίας (εμπορική ή αντικειμενική, όποια είναι μεγαλύτερη)
το εισόδημα του οφειλέτη
το συνολικό ύψος των οφειλών
Με βάση αυτά, θα προκύπτει:
η νέα μηνιαία δόση
το πιθανό «κούρεμα» του χρέους
Σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά όταν το χρέος είναι πολύ μεγαλύτερο από την αξία του ακινήτου, αναμένεται σημαντική διαγραφή οφειλής.
Παράδειγμα
Αν κάποιος χρωστά 500.000 ευρώ, αλλά:
το σπίτι του αξίζει 200.000 ευρώ
έχει και άλλα ακίνητα αξίας 100.000 ευρώ
Με το νέο σύστημα:
θα ρυθμίσει τα 200.000 ευρώ για να κρατήσει το σπίτι του
τα άλλα ακίνητα θα πωληθούν για να καλυφθεί μέρος του χρέους
Έτσι, η δόση θα είναι χαμηλότερη και πιο «ρεαλιστική».
Τι πρέπει να προσέξεις
Η ρύθμιση δίνει λύση, αλλά έχει και όρους. Ο πιο βασικός είναι ότι για να σωθεί η πρώτη κατοικία, ο οφειλέτης θα πρέπει να δεχτεί την εκποίηση της υπόλοιπης περιουσίας του. Δηλαδή:
αν έχει δεύτερο σπίτι, οικόπεδο ή άλλο ακίνητο, αυτό μπορεί να πωληθεί
τα χρήματα θα πάνε απευθείας στους πιστωτές
Η διαφορά είναι ότι πλέον αυτό γίνεται με συμφωνία του ίδιου του οφειλέτη και όχι αιφνιδιαστικά.
Τι γίνεται αν δεν πληρώνεις τη ρύθμιση
Η προστασία της πρώτης κατοικίας δεν είναι αυτόματη και μόνιμη. Για να διατηρηθεί:
πρέπει να πληρώνεται κανονικά η δόση
να τηρούνται οι όροι της συμφωνίας
Αν η ρύθμιση «σπάσει», τότε ο οφειλέτης χάνει την προστασία και το σπίτι μπορεί να βγει σε πλειστηριασμό.
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο
Το νέο σύστημα ευνοεί κυρίως:
όσους έχουν χαμηλότερη αξία κατοικίας σε σχέση με τα χρέη τους
όσους έχουν εισόδημα που δεν επαρκεί για υψηλές δόσεις
τους λεγόμενους «ευάλωτους», για τους οποίους οι τράπεζες υποχρεώνονται να δεχτούν τη ρύθμιση
Μάλιστα, έχουν ήδη αυξηθεί τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια για να χαρακτηριστεί κάποιος ευάλωτος, άρα περισσότεροι μπορούν να μπουν στο σύστημα.
Τι αλλάζει συνολικά
Η νέα ρύθμιση φέρνει μια μεγάλη αλλαγή: Δίνει πραγματική δεύτερη ευκαιρία σε όσους θέλουν να σώσουν το σπίτι τους, αλλά ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορούν να διατηρήσουν ταυτόχρονα όλη την περιουσία τους αν δεν μπορούν να πληρώσουν τα χρέη τους.
Για πρώτη φορά, το δίλημμα γίνεται ξεκάθαρο: κρατάς το σπίτι σου με χαμηλότερη δόση, αλλά «θυσιάζεις» τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία.
Για πολλούς οφειλέτες, όμως, αυτή η επιλογή μπορεί να είναι η μόνη ρεαλιστική λύση για να αποφύγουν την πλήρη απώλεια της περιουσίας τους και να κρατήσουν τη στέγη τους.