Politica 89.8
Σύνταξη με χρέη στον ΕΦΚΑ: Η νέα ρύθμιση 72 δόσεων ανοίγει δρόμο για χιλιάδες ασφαλισμένους
«Παράθυρο» για τη συνταξιοδότηση χιλιάδων ασφαλισμένων που έχουν οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ δημιουργεί η νέα ρύθμιση των 72 δόσεων, η οποία αναμένεται να ενεργοποιηθεί από τον Ιούνιο.
Η δυνατότητα ένταξης παλαιών χρεών σε μακροχρόνιο διακανονισμό εκτιμάται ότι θα δώσει σημαντική ανάσα κυρίως σε ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες που βρίσκονται κοντά στη σύνταξη αλλά αδυνατούν να καλύψουν τα υψηλά ποσά που απαιτούνται σήμερα για να «ξεμπλοκάρουν» τη διαδικασία.
Σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς, ασφαλισμένοι με οφειλές άνω των 30.000 ευρώ προς τον πρώην ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ ή άνω των 10.000 ευρώ προς τον πρώην ΟΓΑ δεν μπορούν να λάβουν σύνταξη, εάν δεν πληρώσουν άμεσα το υπερβάλλον ποσό. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό λειτουργεί απαγορευτικά, καθώς αρκετοί επαγγελματίες που έχουν κλείσει τα βιβλία τους ή αντιμετωπίζουν σοβαρά οικονομικά προβλήματα αδυνατούν να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα χρήματα.
Πώς θα λειτουργεί η νέα ρύθμιση
Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να δώσει μια δεύτερη ευκαιρία, καθώς οι ληξιπρόθεσμες οφειλές που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023 θα μπορούν να ρυθμιστούν σε έως 72 μηνιαίες δόσεις. Την ίδια στιγμή, οι νεότερες οφειλές από το 2024 και μετά θα μπορούν να ενταχθούν σε ξεχωριστή ρύθμιση έως 24 δόσεων.
Με αυτόν τον τρόπο, αρκετοί ασφαλισμένοι θα έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν σταδιακά το συνολικό χρέος τους κάτω από τα όρια που προβλέπει ο νόμος και να αποκτήσουν δικαίωμα συνταξιοδότησης.
Το νέο πλαίσιο θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό σε μια περίοδο που τα χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία συνεχίζουν να αυξάνονται. Τα τελευταία στοιχεία του ΚΕΑΟ δείχνουν ότι τα συνολικά ληξιπρόθεσμα χρέη προς τον ΕΦΚΑ έφτασαν στο τέλος του 2025 τα 51,31 δισ. ευρώ, αυξημένα κατά περίπου 2 δισ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο.
Από αυτά, σημαντικό μέρος θεωρείται δύσκολα εισπράξιμο, ωστόσο η μεγάλη μάζα των οφειλετών αφορά μικρές και μεσαίες οφειλές. Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου 1,44 εκατομμύρια ασφαλισμένοι έχουν χρέη έως 15.000 ευρώ, ενώ σχεδόν 9 στους 10 οφειλέτες χρωστούν έως 30.000 ευρώ.
Οι όροι και οι παγίδες
Παρά τη θετική κατεύθυνση της νέας ρύθμισης, οι όροι της εξακολουθούν να προκαλούν προβληματισμό. Το επιτόκιο διαμορφώνεται περίπου στο 5,84%, επίπεδο που αρκετοί επαγγελματικοί φορείς θεωρούν υψηλό για τα σημερινά οικονομικά δεδομένα.
Επιπλέον, δεν προβλέπεται καμία διαγραφή προσαυξήσεων ή πρόσθετων τελών, σε αντίθεση με παλαιότερες ρυθμίσεις όπου υπήρχε κλιμακωτό «κούρεμα» ανάλογα με τον αριθμό των δόσεων ή την εφάπαξ εξόφληση.
Οι εκπρόσωποι της αγοράς ζητούν ήδη βελτιώσεις πριν από την πλήρη εφαρμογή του μέτρου. Βασικό αίτημα είναι η μείωση του επιτοκίου, η αύξηση των δόσεων αλλά και η διαγραφή μέρους των προσαυξήσεων ώστε η ρύθμιση να καταστεί πραγματικά βιώσιμη.
Όπως επισημαίνουν, χωρίς ουσιαστικά κίνητρα αρκετοί οφειλέτες κινδυνεύουν να μην μπορέσουν να ανταποκριθούν στις δόσεις και να βρεθούν ξανά εκτός ρύθμισης.
Πώς γίνεται ο συμψηφισμός με τη σύνταξη
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος με τον οποίο γίνεται ο συμψηφισμός των χρεών με τη σύνταξη. Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι όταν οι οφειλές περιοριστούν έως 30.000 ευρώ για επαγγελματίες και έως 10.000 ευρώ για αγρότες, τότε μπορεί να προχωρήσει η απονομή σύνταξης.
Στο πρώτο στάδιο καταβάλλεται μόνο το 40% της σύνταξης, ενώ το υπόλοιπο 60% παρακρατείται μέχρι η οφειλή να μειωθεί στις 20.000 ευρώ ή στις 6.000 ευρώ για τους αγρότες. Στη συνέχεια το υπόλοιπο ποσό εξοφλείται μέσω παρακράτησης από τη σύνταξη σε έως 60 μηνιαίες δόσεις.
Για να μπορέσει κάποιος να αξιοποιήσει αυτή τη δυνατότητα, θα πρέπει να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον το 67ο έτος ηλικίας και 20 χρόνια ασφάλισης. Εναλλακτικά, μπορεί να συνταξιοδοτηθεί στα 62 έτη εφόσον διαθέτει 40 χρόνια ασφάλισης, ακόμη και αν μέρος του ασφαλιστικού χρόνου αντιστοιχεί σε απλήρωτες εισφορές.
Έλεγχος καταθέσεων και άρση απορρήτου
Υπάρχει όμως και ένας ακόμη κρίσιμος όρος που προκαλεί αντιδράσεις: η άρση του τραπεζικού απορρήτου. Οι ασφαλισμένοι που ζητούν σύνταξη ενώ έχουν οφειλές θα πρέπει να συναινούν σε έλεγχο των τραπεζικών τους λογαριασμών.
Εφόσον διαπιστωθεί ότι διαθέτουν καταθέσεις άνω των 12.000 ευρώ ή άνω των 6.000 ευρώ για αγρότες, τότε η αίτηση συνταξιοδότησης απορρίπτεται, καθώς θεωρείται ότι έχουν τη δυνατότητα να εξοφλήσουν μεγαλύτερο μέρος των χρεών τους.
Η νέα ρύθμιση αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά εργαλεία για την αποσυμφόρηση χιλιάδων ασφαλισμένων που βρίσκονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα στα χρέη και στη σύνταξη. Το αν θα αποδειχθεί όμως πραγματικά αποτελεσματική θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το τελικό πλαίσιο εφαρμογής και από το κατά πόσο θα υπάρξουν βελτιώσεις που θα επιτρέψουν στους οφειλέτες να παραμείνουν συνεπείς μέχρι το τέλος της ρύθμισης.
