Politica 89.8
Τέλος το Ταμείο Ανάκαμψης: Πού θα βρουν τώρα φθηνά δάνεια οι επιχειρήσεις
Το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης στο τέλος του 2026 δεν σημαίνει ότι τελειώνουν τα ευρωπαϊκά δισεκατομμύρια για επιχειρήσεις και επενδύσεις. Σημαίνει, όμως, ότι αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο θα φτάνει το χρήμα στην πραγματική οικονομία.
Η Ελλάδα περνά στη μετά-RRF εποχή, χωρίς να υπάρχει ένα νέο Ταμείο Ανάκαμψης που θα αντικαταστήσει το σημερινό. Τη σκυτάλη παίρνει ένα «μωσαϊκό» χρηματοδοτικών εργαλείων: ΕΣΠΑ, InvestEU, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (EIF), Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα (HDB) και νέα προγράμματα για άμυνα, ενέργεια και ψηφιακή μετάβαση.
Το RRF ήταν ένα πρωτοφανές χρηματοδοτικό «όπλο». Για την Ελλάδα κινητοποίησε 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ δάνεια. Από το δανειακό σκέλος, περίπου 16,7 δισ. ευρώ διοχετεύονται στην ιδιωτική οικονομία μέσω των τραπεζών.
Τι αλλάζει στα δάνεια
Η μεγάλη αλλαγή από το 2027 είναι ότι οι τράπεζες θα πρέπει να βάζουν περισσότερο δικό τους χρήμα.
Μέχρι σήμερα το RRF παρείχε φθηνά ευρωπαϊκά κεφάλαια, τα οποία συνδυάζονταν με τραπεζική χρηματοδότηση και ίδια συμμετοχή των επιχειρήσεων.
Το νέο μοντέλο θα στηρίζεται περισσότερο στη μόχλευση: κάθε ευρώ ευρωπαϊκού ή κρατικού χρήματος θα πρέπει να κινητοποιεί πολλαπλάσια ιδιωτικά κεφάλαια.
Στην πράξη, τα νέα δάνεια θα «χτίζονται» πάνω σε συνδυασμούς ευρωπαϊκών εγγυήσεων, τραπεζικής χρηματοδότησης και ιδιωτικών κεφαλαίων.
Για τις επιχειρήσεις αυτό σημαίνει ότι τα προγράμματα δεν σταματούν, αλλά αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία η ύπαρξη βιώσιμου business plan και η δυνατότητα να περάσουν τα πιστοδοτικά κριτήρια των τραπεζών.
Οι βασικές πηγές χρηματοδότησης
Σημαντική «δεξαμενή» παραμένει το ΕΣΠΑ 2021-2027, με συνολικούς πόρους περίπου 25,7 δισ. ευρώ μαζί με την εθνική συγχρηματοδότηση και έμφαση σε επιχειρηματικότητα, πράσινη και ψηφιακή μετάβαση και υποδομές.
Κομβικό ρόλο αναλαμβάνει και η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.
Μέσω του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ χρηματοδοτούνται επενδυτικά σχέδια και κεφάλαιο κίνησης, ενώ οι εγγυήσεις της HDB περιορίζουν το ρίσκο για τις τράπεζες και μπορούν να διευκολύνουν την πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε δάνεια.
Στη «φαρέτρα» της βρίσκονται επίσης το Ταμείο Μικροπιστώσεων, το Ταμείο Εγγυοδοσίας Καινοτομίας, τα εργαλεία της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης και το Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα περίπου 2 δισ. ευρώ πόρων που μεταφέρθηκαν από το RRF στην HDB, για την αξιοποίηση των οποίων αναμένονται οι σχετικές ανακοινώσεις.
Η νέα αγορά της άμυνας
Το μεγάλο νέο πεδίο χρηματοδότησης είναι η άμυνα και η ασφάλεια. Η Ευρώπη δημιουργεί ένα νέο οικοσύστημα κεφαλαίων, με το SAFE να διαθέτει συνολική χρηματοδοτική δύναμη 150 δισ. ευρώ και την ΕΤΕπ να ενισχύει τις χρηματοδοτήσεις στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας.
Οι ελληνικές τράπεζες έχουν ήδη αρχίσει να παίρνουν θέση. Η Πειραιώς έχει συμφωνήσει με την ΕΤΕπ χρηματοδότηση 100 εκατ. ευρώ για ελληνικές μικρομεσαίες και mid-cap επιχειρήσεις του οικοσυστήματος άμυνας και ασφάλειας, με στόχο να κινητοποιηθούν έως 200 εκατ. ευρώ.
Ακολούθησε η CrediaBank με συμφωνία έως 100 εκατ. ευρώ και αρχική εκταμίευση 50 εκατ. ευρώ.
Οι ευκαιρίες δεν αφορούν μόνο τις αμυντικές βιομηχανίες. Στη νέα αγορά μπορούν να μπουν εταιρείες τεχνολογίας, λογισμικού, ηλεκτρονικών συστημάτων και προϊόντων dual-use, αλλά και επιχειρήσεις που συνδέονται με κατασκευές, υποδομές και υγεία.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι επιχειρήσεις
Από το 2027, λοιπόν, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να κοιτούν ταυτόχρονα προς ΕΣΠΑ, HDB, ΕΤΕπ και EIF, αλλά και προς τα νέα θεματικά εργαλεία για άμυνα, ενέργεια και ψηφιακές επενδύσεις.
Για τις τράπεζες, το στοίχημα είναι ακόμη μεγαλύτερο. Μετά το RRF θα χρειαστεί περισσότερη αξιολόγηση, περισσότερη μόχλευση και μεγαλύτερη ανάληψη πιστωτικού κινδύνου ώστε να διατηρηθεί ισχυρή η πιστωτική επέκταση.
Το ευρωπαϊκό χρήμα, επομένως, δεν τελειώνει. Αλλάζει ρόλο: αντί να έρχεται έτοιμο προς διοχέτευση, θα χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο ως καταλύτης για να κινητοποιεί τραπεζικά και ιδιωτικά κεφάλαια.
