Politica 89.8
Χρέη: Όλες οι νέες λύσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Από τις 72 δόσεις μέχρι την προστασία της πρώτης κατοικίας
Ένα νέο πλαίσιο αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους τίθεται σταδιακά σε εφαρμογή από τον Ιούλιο, αλλάζοντας σημαντικά τα δεδομένα για εκατομμύρια πολίτες που έχουν οφειλές προς το Δημόσιο, τις τράπεζες ή τις εταιρείες διαχείρισης δανείων. Οι νέες ρυθμίσεις δεν περιορίζονται μόνο στις 72 δόσεις, αλλά συνδυάζουν αυξημένο ακατάσχετο όριο, δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών, διεύρυνση του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, καλύτερη προστασία της πρώτης κατοικίας και σημαντικές αλλαγές στον τρόπο αποπληρωμής των δανείων του νόμου Κατσέλη.
Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου είναι διαφορετική από τις μέχρι σήμερα αποσπασματικές παρεμβάσεις. Αντί να αντιμετωπίζεται κάθε πρόβλημα ξεχωριστά, οι οφειλέτες αποκτούν πλέον περισσότερα «εργαλεία», τα οποία μπορούν να αξιοποιήσουν συνδυαστικά, ανάλογα με τις ανάγκες τους.
72 δόσεις για τα παλιά χρέη
Η σημαντικότερη άμεση αλλαγή αφορά τη νέα έκτακτη ρύθμιση των 72 δόσεων για ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο που δημιουργήθηκαν έως το τέλος του 2023.
Σε σχέση με την πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων, η νέα δυνατότητα μειώνει αισθητά τη μηνιαία επιβάρυνση. Έτσι, ένας φορολογούμενος με οφειλή 18.000 ευρώ, αντί να καταβάλλει περίπου 750 ευρώ τον μήνα, μπορεί να περιορίσει τη μηνιαία δόση κοντά στα 250 ευρώ, πληρώνοντας φυσικά και τους αντίστοιχους τόκους.
Για χιλιάδες εργαζόμενους, ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις αυτή η διαφορά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, καθώς αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες να διατηρήσουν τη ρύθμιση χωρίς να δημιουργήσουν νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Η συγκεκριμένη ρύθμιση θα παραμείνει διαθέσιμη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 και αφορά αποκλειστικά παλαιές οφειλές, υπό την προϋπόθεση ότι οι νεότερες υποχρεώσεις εξυπηρετούνται κανονικά.
Ξεμπλοκάρουν τραπεζικοί λογαριασμοί
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η νέα δυνατότητα αποδέσμευσης τραπεζικών λογαριασμών για όσους έχουν υποστεί κατάσχεση από την Εφορία. Με το νέο καθεστώς, ο οφειλέτης μπορεί να καταβάλει το 25% της συνολικής οφειλής και να ρυθμίσει το υπόλοιπο ποσό, ζητώντας στη συνέχεια την άρση της κατάσχεσης. Η αλλαγή αφορά κυρίως ελεύθερους επαγγελματίες και μικρές επιχειρήσεις, για τους οποίους ένας δεσμευμένος λογαριασμός συχνά σημαίνει αδυναμία λειτουργίας της επιχείρησης, αφού δεν μπορούν να πληρώσουν προμηθευτές, μισθούς ή άλλες καθημερινές υποχρεώσεις.
Παράλληλα αυξάνεται και το ακατάσχετο όριο των τραπεζικών λογαριασμών. Για χρέη προς το Δημόσιο ανεβαίνει από τα 1.250 ευρώ στα 1.600 ευρώ, ενώ αντίστοιχες αυξήσεις προβλέπονται και για κατασχέσεις που επιβάλλονται από ιδιώτες ή τράπεζες. Στους κοινούς λογαριασμούς το προστατευόμενο ποσό αυξάνεται από τα 2.000 στα 2.200 ευρώ.
Η αύξηση αυτή μεταφράζεται σε περισσότερη διαθέσιμη ρευστότητα κάθε μήνα για περισσότερους από 1,7 εκατομμύρια φορολογούμενους που έχουν ήδη υποστεί αναγκαστικά μέτρα είσπραξης.
Μεγαλώνει ο Εξωδικαστικός
Το μεγαλύτερο ίσως βήμα γίνεται στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό. Από τα τέλη Ιουλίου μειώνεται το ελάχιστο ύψος οφειλής για ένταξη από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ, ανοίγοντας την πόρτα σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο μικροοφειλέτες που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τον μηχανισμό.
Ο Εξωδικαστικός δίνει τη δυνατότητα συνολικής αντιμετώπισης όλων των χρεών προς Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες και servicers, μέσα από μία ενιαία διαδικασία.
Ανάλογα με την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη, προβλέπονται μεγάλες περίοδοι αποπληρωμής, ακόμη και «κούρεμα» της βασικής οφειλής όπου αυτό προβλέπεται από τον αλγόριθμο της πλατφόρμας. Για τον λόγο αυτό το οικονομικό επιτελείο χαρακτηρίζει πλέον τον Εξωδικαστικό ως το βασικό εργαλείο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους τα επόμενα χρόνια.
Νέα προστασία για την πρώτη κατοικία
Από τον Σεπτέμβριο ενεργοποιείται μία ακόμη σημαντική αλλαγή που αφορά την προστασία της κύριας κατοικίας. Για πρώτη φορά το σπίτι θα αντιμετωπίζεται ξεχωριστά μέσα στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό και δεν θα υπολογίζεται μαζί με το σύνολο της υπόλοιπης περιουσίας.
Στην πράξη, ένας οφειλέτης που διαθέτει και άλλα ακίνητα θα μπορεί να ζητήσει να εξαιρεθεί η κύρια κατοικία του από τη διαδικασία ρευστοποίησης, διαμορφώνοντας διαφορετική πρόταση αποπληρωμής για το σπίτι του. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να μειωθεί σημαντικά τόσο η συνολική οφειλή όσο και η μηνιαία δόση, ενώ προβλέπεται αποπληρωμή που μπορεί να φτάσει ακόμη και τις 420 μηνιαίες δόσεις, δηλαδή διάρκεια έως 35 χρόνια.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση θεωρείται από τις σημαντικότερες αλλαγές του νέου πλαισίου, καθώς επιχειρεί να προστατεύσει την κύρια κατοικία χωρίς να απαιτείται δικαστική διαδικασία, όπως συνέβαινε τα προηγούμενα χρόνια.
Νέα εποχή για τον νόμο Κατσέλη
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η νομοθετική παρέμβαση για όσους εξακολουθούν να αποπληρώνουν δάνεια με δικαστικές αποφάσεις του νόμου Κατσέλη. Ο τρόπος υπολογισμού των τόκων αλλάζει πλήρως. Στο εξής ο τόκος θα υπολογίζεται μόνο πάνω στη μηνιαία δόση και όχι στο συνολικό ανεξόφλητο κεφάλαιο του δανείου, γεγονός που μειώνει θεαματικά το τελικό κόστος εξυπηρέτησης. Σε αρκετές περιπτώσεις η συνολική επιβάρυνση από τόκους περιορίζεται σχεδόν στο μηδέν, οδηγώντας σε ουσιαστικά άτοκη αποπληρωμή της οφειλής.
Παράλληλα η νέα ρύθμιση προβλέπει και αναδρομική εφαρμογή για όσους έχουν ήδη καταβάλει υψηλότερους τόκους. Τα επιπλέον ποσά που έχουν πληρωθεί δεν χάνονται, αλλά συμψηφίζονται με τις τελευταίες δόσεις της δικαστικής ρύθμισης, μειώνοντας τη συνολική διάρκεια αποπληρωμής.
Η αλλαγή αφορά αποκλειστικά όσους διατηρούν ενεργές δικαστικές ρυθμίσεις, ενώ δεν καλύπτει όσους έχουν ήδη εξοφλήσει τα δάνειά τους ή έχουν χάσει τη ρύθμιση.
Ένα νέο μοντέλο αντιμετώπισης του ιδιωτικού χρέους
Το νέο πακέτο μέτρων επιχειρεί να αντιμετωπίσει συνολικά το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους, το οποίο για πολλά νοικοκυριά και επιχειρήσεις δεν περιορίζεται σε μία μόνο οφειλή.
Ένας πολίτης μπορεί ταυτόχρονα να χρωστά στην Εφορία, στον ΕΦΚΑ, να έχει στεγαστικό δάνειο σε servicer, δεσμευμένο τραπεζικό λογαριασμό και να κινδυνεύει με πλειστηριασμό της κατοικίας του.
Με τις νέες παρεμβάσεις αποκτά πλέον περισσότερες επιλογές: να μειώσει τη μηνιαία δόση μέσω των 72 δόσεων, να αυξήσει το ακατάσχετο ποσό στον λογαριασμό του, να ξεμπλοκάρει τις κατασχέσεις, να ενταχθεί στον Εξωδικαστικό για συνολική ρύθμιση όλων των χρεών του, να προστατεύσει την πρώτη κατοικία του και, εφόσον διαθέτει ενεργή δικαστική ρύθμιση του νόμου Κατσέλη, να δει τη δόση του να μειώνεται σημαντικά.
Στόχος του οικονομικού επιτελείου είναι το νέο πλέγμα παρεμβάσεων να αποτελέσει μια ολοκληρωμένη «δεύτερη ευκαιρία» για χιλιάδες νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, περιορίζοντας τον κίνδυνο νέων κατασχέσεων, πλειστηριασμών και απώλειας περιουσίας, αλλά και διευκολύνοντας την επιστροφή τους στην οικονομική κανονικότητα.
