Politica 89.8
Πρωταθλήτρια στο στεγαστικό κόστος σε ολόκληρη την Ευρώπη είναι η Ελλάδα, με χιλιάδες νοικοκυριά να βλέπουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους να «εξαφανίζεται» κάθε μήνα για την πληρωμή του ενοικίου ή της δόσης του στεγαστικού δανείου.
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, το 2024 τα ελληνικά νοικοκυριά δαπάνησαν κατά μέσο όρο το 36% του εισοδήματός τους για τη στέγη. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όταν ο μέσος όρος των χωρών της ΕΕ είναι μόλις 19,2%.
Με απλά λόγια, οι Έλληνες πληρώνουν σχεδόν τα διπλάσια από τον μέσο Ευρωπαίο για να έχουν ένα σπίτι πάνω από το κεφάλι τους.
Σε απόγνωση οι ενοικιαστές
Η κατάσταση είναι ακόμη πιο δύσκολη για όσους νοικιάζουν σπίτι. Έρευνα της διαΝΕΟσις, σε συνεργασία με το ΙΟΒΕ, δείχνει ότι:
6 στους 10 ενοικιαστές δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για ενοίκιο
Για τα χαμηλά εισοδήματα, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 62,8%
Αυτό σημαίνει ότι μετά το ενοίκιο μένουν ελάχιστα χρήματα για ρεύμα, τρόφιμα, μετακινήσεις ή βασικές ανάγκες.
Σύμφωνα με την ίδια έρευνα οι ενοικιαστές πλήττονται περισσότερο γιατί τα ενοίκια αυξάνονται συνεχώς, έχουν συνήθως χαμηλότερους μισθούς ενώ δεν διαθέτουν αποταμιεύσεις ή ακίνητη περιουσία.
Ούτε οι ιδιοκτήτες με δάνειο είναι «ασφαλείς»
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο όσους νοικιάζουν. Σχεδόν 1 στα 2 νοικοκυριά που αποπληρώνουν στεγαστικό δάνειο δυσκολεύονται σοβαρά, καθώς δαπανούν και αυτά πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για τη στέγη.
Αν αυτή η πίεση συνεχιστεί, ειδικοί προειδοποιούν ότι υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθεί νέο κύμα «κόκκινων» στεγαστικών δανείων, με επιπτώσεις και στο τραπεζικό σύστημα.
Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι:
οι νέοι κάτω των 30 ετών, με το 52,7% να έχει υπερβολικό κόστος στέγασης
οι μονογονεϊκές οικογένειες, όπου το 66,2% δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματος για σπίτι
τα άτομα που ζουν μόνα, τα οποία δυσκολεύονται να καλύψουν ενοίκιο και λογαριασμούς
Στον αντίποδα, πιο «ανθεκτικά» εμφανίζονται τα νοικοκυριά με δύο ή τρεις ενήλικες χωρίς παιδιά, καθώς μοιράζονται τα έξοδα.
Πού είναι πιο ακριβά τα σπίτια
Την ίδια στιγμή το κόστος στέγασης διαφέρει έντονα από περιοχή σε περιοχή. Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος, τη μεγαλύτερη επιβάρυνση αντιμετωπίζουν τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, η Ήπειρος, η Αττική και η Θεσσαλονίκη
Κοινό χαρακτηριστικό είναι ο έντονος τουρισμός ή η μεγάλη ζήτηση από φοιτητές, που «σπρώχνουν» τα ενοίκια προς τα πάνω.
Οι τιμές ανεβαίνουν, αλλά νέα σπίτια δεν χτίζονται
Το πρόβλημα επιδεινώνεται γιατί οι τιμές των κατοικιών συνεχίζουν να αυξάνονται, χωρίς να αυξάνεται αντίστοιχα η προσφορά. Είναι χαρακτηριστικό ότι το τρίτο τρίμηνο του 2025 οι τιμές των διαμερισμάτων αυξήθηκαν κατά 7,7% ενώ τα παλιά σπίτια ακριβαίνουν περισσότερο από τα νέα
Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα χτίζεται μόλις 1 νέα κατοικία ανά 1.000 κατοίκους, το χαμηλότερο ποσοστό σε όλη την ΕΕ, σύμφωνα με τη Eurostat.
Συμπερασματικά το στεγαστικό έχει εξελιχθεί σε βασικό πρόβλημα επιβίωσης καθώς:
οι νέοι καθυστερούν να φύγουν από το πατρικό
οι οικογένειες «κόβουν» από τις βασικές τους ανάγκες
οι ηλικιωμένοι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν σε ενοίκια και λογαριασμούς
την ίδια στιγμή η κυβέρνηση έχει ανοίξει την συζήτηση για την κοινωνική κατοικία και έχει ανακοινώσει σειρά παρεμβάσεων στην αγορά, όμως για χιλιάδες νοικοκυριά η πίεση είναι ήδη ασφυκτική.
