Διεθνή

Δασμοί Τραμπ: Οι τέσσερις τρόποι με τους οποίους άλλαξαν το παγκόσμιο εμπόριο

Δημοσιεύτηκε στις 02/04/2026 23:57

Όταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε τον εμπορικό πόλεμο τον περασμένο Απρίλιο, υποσχέθηκε μια νέα εποχή για την Αμερική – δεσμευόμενος να αναζωογονήσει τη μεταποιητική βιομηχανία, να εξασφαλίσει έσοδα για το κράτος και να ανοίξει νέες αγορές, σύμφωνα με δημοσίευμα του BBC.

Ένα χρόνο αργότερα, τα ποσοστά δασμών στις ΗΠΑ βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών, με το μέσο πραγματικό ποσοστό να ανέρχεται σε περίπου 10%, από περίπου 2,5% που ήταν στις αρχές του περασμένου έτους.

Ακολουθούν τέσσερις τρόποι με τους οποίους έχουν αλλάξει το παγκόσμιο εμπόριο.

Στο τέλος του 2025, τα κινεζικά προϊόντα αντιμετώπιζαν δασμούς, ή φόρους στα σύνορα, που ήταν 20% υψηλότεροι από ό,τι στην αρχή του έτους

1. Η ρήξη μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας επιταχύνεται

Ο Τραμπ προκάλεσε παγκόσμιο σοκ τον περασμένο Απρίλιο, την αποκαλούμενη «Ημέρα της Απελευθέρωσης», όταν ανακοίνωσε δασμούς τουλάχιστον 10% σε πολλά ξένα προϊόντα – στοχεύοντας είδη από ορισμένες χώρες, όπως η Κίνα, με πολύ υψηλότερους δασμούς.

Καθώς η Κίνα αντέδρασε με δικούς της δασμούς, η ανταλλαγή αντιποίνων οδήγησε τα ποσοστά των δασμών σε τριψήφια επίπεδα και, για μερικές εβδομάδες, έφερε το εμπόριο μεταξύ των δύο γιγάντων σε απότομη παύση.

Αυτές οι εντάσεις τελικά υποχώρησαν. Στο τέλος του 2025, τα κινεζικά προϊόντα αντιμετώπιζαν δασμούς, ή φόρους στα σύνορα, που ήταν 20% υψηλότεροι από ό,τι στην αρχή του έτους.

Ωστόσο, το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών υπέστη ακόμα ένα σημαντικό πλήγμα.

Η αξία των εισαγωγών των ΗΠΑ από την Κίνα μειώθηκε κατακόρυφα κατά περίπου 30% πέρυσι. Οι εξαγωγές από τις ΗΠΑ προς την Κίνα σημείωσαν παρόμοια πτώση, μειωμένες κατά περισσότερο από 25%.

Μέχρι το τέλος του περασμένου έτους, τα κινεζικά προϊόντα αντιπροσώπευαν λιγότερο από το 10% των συνολικών εισαγωγών των ΗΠΑ – ποσοστό συγκρίσιμο με τα επίπεδα που είχαν παρατηρηθεί για τελευταία φορά το 2000 και μειωμένο σε σχέση με το ποσοστό άνω του 20% το 2016, το έτος που ο Τραμπ εξελέγη για πρώτη φορά.

Η αύξηση των εισαγωγών των ΗΠΑ από το Βιετνάμ και το Μεξικό, όπου οι κινεζικές εταιρείες έχουν ενισχύσει τις επενδύσεις τους, υποδηλώνει ότι οι επιχειρηματικοί δεσμοί μεταξύ των δύο χωρών δεν έχουν διακοπεί εντελώς.

Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η αποσύνδεση που ξεκίνησε κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ έχει τελικά επέλθει, λέει ο Ντέιβιν Τσορ, καθηγητής και κάτοχος της έδρας για τη παγκοσμιοποίηση στη Σχολή Επιχειρήσεων Tuck του Πανεπιστημίου Ντάρτμουθ.

Όσον αφορά τις άμεσες αποστολές, «η αλλαγή ήταν πολύ δραματική και αποφασιστική», είπε.

Ο Τσορ ανέφερε ότι η μεγάλη μεταβολή που σημειώθηκε πέρυσι υποδηλώνει ότι οι εταιρείες έθεσαν σε εφαρμογή σχέδια που ήταν ήδη σε εξέλιξη εδώ και αρκετό καιρό. Ακόμη και αν ο Τραμπ δεν καταλήξει να επαναφέρει τους πιο επιθετικούς δασμούς του, αυτό υποδηλώνει ότι η αποσύνδεση θα παραμείνει, πρόσθεσε.

«Δεν νομίζω ότι πρέπει να περιμένετε να επιστρέψουν τα πράγματα στην κανονική τους ροή», είπε.

2. Οι εμπορικοί εταίροι στρέφονται αλλού

Οι αλλαγές που επέφερε ο Τραμπ στο δασμολογικό καθεστώς των ΗΠΑ είχαν ευρύτερες επιπτώσεις από την απλή ανακοίνωσή του για την Ημέρα της Απελευθέρωσης. Μεταξύ άλλων μέτρων, αύξησε επίσης τους δασμούς σε συγκεκριμένα προϊόντα όπως ο χάλυβας, η ξυλεία και τα αυτοκίνητα και κατάργησε τους κανόνες που επέτρεπαν την είσοδο στη χώρα αποστολών αξίας μικρότερης των 800 δολαρίων.

Παρά τους νέους φόρους, οι εισαγωγές των ΗΠΑ κατέληξαν να αυξηθούν κατά περισσότερο από 4% πέρυσι – με βραδύτερο ρυθμό από ό,τι το 2024, αλλά χωρίς να αποτελεί αυτό ένδειξη βύθισης στον απομονωτισμό.

Ωστόσο, τα μέτρα ώθησαν πολλές εταιρείες σε άλλες χώρες να αναζητήσουν αγοραστές εκτός των ΗΠΑ, καθώς οι πολιτικοί ηγέτες έσπευσαν να ενισχύσουν τις εμπορικές σχέσεις εκτός των ΗΠΑ.

Αυτό ίσχυσε ακόμη και για μια χώρα όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο αντιμετώπισε έναν σχετικά περιορισμένο δασμό 10% στα προϊόντα του.

Αν και οι ΗΠΑ παρέμειναν ο κορυφαίος προορισμός για τα βρετανικά προϊόντα το 2025, το μερίδιο των εξαγωγών προς την Αμερική μειώθηκε, ενώ χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Πολωνία κέρδισαν έδαφος.

«Κάποιοι μπορεί να εκπλαγούν – το παγκόσμιο εμπόριο στο σύνολό του… έχει αντέξει αρκετά καλά», λέει η καθηγήτρια οικονομικών Jun Du του Πανεπιστημίου Alston. Προσθέτει όμως: «υπάρχουν πολλές αναδιαρθρώσεις».

Οι ΗΠΑ κατάφεραν να πείσουν ορισμένες χώρες να συμφωνήσουν σε εμπορικές αλλαγές που αποσκοπούσαν στην αύξηση των ευκαιριών για τις αμερικανικές επιχειρήσεις, όπως οι αγρότες, να πωλούν στο εξωτερικό.

Ωστόσο, η πίεση που άσκησε ο Τραμπ έχει επίσης αποξενώσει συμμάχους, προκαλώντας αλλαγές που έρχονται σε αντίθεση με τα συμφέροντα των ΗΠΑ – ακόμη και σε περιπτώσεις όπως ο Καναδάς, όπου ο Τραμπ τελικά εξαίρεσε τη συντριπτική πλειοψηφία των προϊόντων από τους δασμούς, επικαλούμενος τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου της Βόρειας Αμερικής.

Ο Καναδάς συμφώνησε πρόσφατα να μειώσει δραστικά τους δασμούς του σε χιλιάδες ηλεκτρικά οχήματα κινεζικής κατασκευής, από 100% σε περίπου 6,1%. Αυτό σηματοδότησε μια απότομη στροφή από τις ΗΠΑ προς την Κίνα, η οποία ήταν ιδιαίτερα δυσάρεστη για τις αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες, οι οποίες κυριαρχούσαν από καιρό στην καναδική αγορά.

Αυτό που προκαλεί ανησυχία «δεν είναι τόσο το ύψος των δασμών όσο ο μονομερισμός», λέει ο Πέτρος Μαυροϊδής, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Κολούμπια.

Οι δασμοί έχουν επίσης περιπλέξει τις προσπάθειες των ΗΠΑ να συγκεντρώσουν υποστήριξη για θέματα μεγάλα και μικρά.

3. Οι εντάσεις με τους συμμάχους εντείνονται

Οι εντάσεις που προκάλεσαν οι δασμοί έχουν επεκταθεί και σε τομείς εκτός του εμπορίου.

Τα ταξίδια Καναδών προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 20% πέρυσι, κοστίζοντας στην αμερικανική οικονομία περισσότερα από 4 δισ. δολάρια, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Αμερικανικής Ένωσης Τουρισμού.

Οι δασμοί έχουν επίσης περιπλέξει τις προσπάθειες των ΗΠΑ να συγκεντρώσουν υποστήριξη για θέματα μεγάλα και μικρά, είτε πρόκειται για τον πόλεμο στο Ιράν είτε για την παράταση της 28ετούς απαγόρευσης δασμών σε ηλεκτρονικές συναλλαγές όπως το streaming, είπε ο Μαυροϊδής.

«Πώς μπορείς να ζητάς συνεργατική συμπεριφορά όταν τους βάζεις εμπόδια στο εμπόριο;», συμπληρώνει ο ίδιος.

Ενώ τα άμεσα ανταποδοτικά μέτρα κατά των ΗΠΑ έχουν παραμείνει περιορισμένα, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι αυτό το μοτίβο θα διατηρηθεί, λέει ο οικονομολόγος Michael Pearce της Oxford Economics. Σημείωσε ότι η στάση του Τραμπ έχει ενθαρρύνει άλλες χώρες να διερευνήσουν τις δικές τους πιο προστατευτικές πολιτικές.

«Αυτός είναι ο σημαντικός κίνδυνος – ότι με την πάροδο του χρόνου θα αρχίσουμε να βλέπουμε αυτά τα ανταποδοτικά μέτρα με άλλους τρόπους», λέει, συμπληρώνοντας: «Έτσι μπορεί να εξαπλωθεί η ζημιά από τον εμπορικό πόλεμο.».

Περίπου το 55% των νέων επιβαρύνσεων μετακυλήθηκε στους καταναλωτές πέρυσι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs.

4. Αύξηση των τιμών στις ΗΠΑ

Οι δασμοί που απείλησε να επιβάλει ο Τραμπ την Ημέρα της Απελευθέρωσης και που προκάλεσαν τέτοια ανησυχία τελικά μετριάστηκαν, αφού ο πρόεδρος εξαίρεσε πολλά προϊόντα και έκλεισε συμφωνίες με χώρες που παραχώρησαν χαμηλότερα ποσοστά.
Ούτε οι μεγάλες υποσχέσεις που έδωσε τότε έχουν υλοποιηθεί.

Ο μεταποιητικός τομέας πέρασε μεγάλο μέρος του περασμένου έτους σε ύφεση, ενώ οι ξένες επενδύσεις στις ΗΠΑ επίσης μειώθηκαν, παρά τις δεσμεύσεις ορισμένων εταιρειών, όπως οι φαρμακευτικές, να αυξήσουν τις δαπάνες τους, σύμφωνα με ανάλυση του Tax Foundation βάσει κυβερνητικών στοιχείων.

Στη συνέχεια, τον Φεβρουάριο, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε εντελώς τους δασμούς της Ημέρας της Απελευθέρωσης, θέτοντας μάλιστα υπό αμφισβήτηση την αύξηση των εσόδων από δασμούς που εισέπραξε η κυβέρνηση πέρυσι. Οι ΗΠΑ είναι πλέον υποχρεωμένες να επιστρέψουν περισσότερο από το ήμισυ των 260 δισ. δολαρίων που είχαν εισπράξει.

Ο Λευκός Οίκος έχει δηλώσει ότι θα χρειαστεί χρόνος για να αποδώσουν οι πολιτικές του, επισημαίνοντας τις υποσχέσεις εταιρειών και χωρών για μεγάλες επενδύσεις.

Ωστόσο, προς το παρόν, οι κύριες επιπτώσεις των δασμών στις ΗΠΑ έχουν αποτελέσει επιχειρηματικές πιέσεις και υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.

Αυτό συνέβαλε στην αύξηση του ποσοστού πληθωρισμού στις ΗΠΑ πέρυσι κατά περίπου μισή ποσοστιαία μονάδα, σε περίπου 3%, σε σύγκριση με το επίπεδο που θα είχε χωρίς τους δασμούς, ανέφερε ο Pearce.

Με την οικονομική προσιτότητα να αποτελεί προτεραιότητα για πολλούς ψηφοφόρους, το ζήτημα έχει περιπλέξει την προεκλογική εκστρατεία των Ρεπουμπλικάνων εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Ωστόσο, παρόλο που οι δασμοί επηρέασαν αρνητικά τις καταναλωτικές δαπάνες και την επιχειρηματική δραστηριότητα, η οικονομία σημείωσε ανάπτυξη 2,1%, ενώ το ποσοστό ανεργίας τον Δεκέμβριο διαμορφώθηκε στο 4,4%.

«Προκάλεσε μεγάλη αναταραχή, αλλά πιστεύω ότι είναι δύσκολο να πούμε ότι είχε πολύ σημαντικές αρνητικές μακροοικονομικές επιπτώσεις», λέει ο Pearce.

Ο Λευκός Οίκος δεσμεύτηκε, μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, να αναβιώσει τις πολιτικές του με άλλους νόμους. Πόσο σκληρά θα πιέσει ο Τραμπ στην πορεία προς τις εκλογές, μένει να το δούμε, σύμφωνα πάντα με το άρθρο του BBC.

«Δεν νομίζω ότι θα επιστρέψουμε ποτέ στα επίπεδα της Ημέρας της Απελευθέρωσης», λέει η Έρικα Γιορκ, αντιπρόεδρος της ομοσπονδιακής φορολογικής πολιτικής στο Tax Foundation.

Πηγή: ot.gr