Politica 89.8
Ο πρώτος απολογισμός για τις 108 ημέρες πολέμου ΗΠΑ-Ιράν: Κερδισμένοι, χαμένοι και η σιγή Νετανιάχου
Ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν φαίνεται να οδηγείται στο τέλος του μετά από 108 ημέρες, ύστερα από τη συμφωνία την οποία ανακοίνωσαν οι δύο πλευρές με την υπογραφή της να αναμένεται, εκτός απροόπτου την Παρασκευή (19/6) στη Γενεύη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία επιτρέπει τη ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορχούζ, τα οποία έχουν σε μεγάλο βαθμό κλείσει από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επίθεση στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη ξεκαθαρίζει ότι οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα θα προχωρήσουν μόνο, εφόσον η Ουάσιγκτον αποδεσμεύσει δισεκατομμύρια δολάρια «παγωμένων» ιρανικών κεφαλαίων.
Επιπλέον, σε ανακοίνωσή του ο ιρανικός στρατός υποστήριξε ότι «οι ταπεινωμένοι Αμερικανοί και Σιωνιστές εχθροί δεν έχουν άλλη επιλογή από το να αποδεχτούν την ήττα και την παράδοση».
Σιγή Νετανιάχου
Αίσθηση προκαλεί και η σιγή του Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος δεν έχει τοποθετηθεί ακόμα δημόσια για τη συμφωνία. Ωστόσο, υπουργοί του έσπευσαν να δηλώσουν ότι η συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και στο Ιράν δεν είναι δεσμευτική για το Ισραήλ ως προς το Λίβανο.
Κάτι που έκανε ο Νετανιάχου στην τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον Ντόναλντ Τραμπ σύμφωνα με ισραηλινά ΜΜΕ τα οποία επικαλούνται πηγές από το περιβάλλον του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
Το Ισραήλ και προσωπικά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, αν και πέτυχαν για πρώτη φορά να πείσουν τις ΗΠΑ να εμπλακούν σε ένα πόλεμο εναντίον του Ιράν, δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν, όπως ήταν ο αρχικός σχεδιασμός, την ιρανική απειλή.
Τι γνωρίζουμε για τη συμφωνία
Το περιεχόμενο της συμφωνίας, η οποία έρχεται μετά από εβδομάδες έντονων διαπραγματεύσεων και απειλών από τον Τραμπ για νέες εχθροπραξίες εκτός εάν το Ιράν καταλήξει σε συμφωνία, παραμένει ασαφές.
Τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά: Το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ εντός 30 ημερών με την ευθύνη της Τεχεράνης. Ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία επιτρέπει τη διέλευση χωρίς την επιβολή δασμών μέσω των Στενών του Ορμούζ, τα οποία έχουν σε μεγάλο βαθμό κλείσει από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επίθεση στο Ιράν στις 28 Δεκεμβρίου.
Η αλήθεια είναι ότι ο πόλεμος πρόσφερε στο Ιράν ένα τεράστιο διαπραγματευτικό χαρτί: την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και την ομαλή τροφοδοσία της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς. Ένα όπλο το οποίο δεν είχε ποτέ χρησιμοποιήσει μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου και τώρα προφανώς επιδιώκει να ανταλλάξει με ακριβά ανταλλάγματα.
Παγωμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν θα αποδεσμευτούν: Οι ΗΠΑ θα απελευθερώσουν 12 δισεκατομμύρια δολάρια σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία στο Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων ως αντάλλαγμα για τις παραχωρήσεις που έκανε η Τεχεράνη.
Εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν: Σε συνέντευξή του στους New York Times την Κυριακή, ο Τραμπ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να διαπραγματεύεται εάν το Ιράν θα αναστείλει τον εμπλουτισμό του για 20 χρόνια. Ο Τραμπ υπαινίχθηκε ότι μπορεί να συμβιβαστεί με μια 15ετή αναστολή, αλλά είπε ότι δεν θέλει να διαπραγματευτεί μέσω του Τύπου.
Η συμφωνία προβλέπει ότι το θέμα των πυρηνικών του Ιράν θα συζητηθεί σε δεύτερο χρόνο. Υπενθυμίζεται ότι η δέσμευση του Ιράν για μη απόκτηση πυρηνικού όπλου, που προβάλλεται ως σημαντικό επίτευγμα της συμφωνίας, είναι κάτι στο οποίο έχουν δεσμευθεί οι Ιρανοί εδώ και χρόνια. Οπότε μία τέτοια δέσμευση δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως νίκη της κυβέρνησης Τραμπ.
Κομμάτι της συμφωνίας και ο Λίβανος: Το Ιράν πετυχαίνει να απλώσει την ομπρέλα ασφαλείας πάνω στους «πληρεξουσίους» του, όπως η Χεζμπολάχ, καθώς η εκεχειρία περιλαμβάνει και τον Λίβανο, ενώ δεν υπάρχει καμία ρήτρα για το πυραυλικό του πρόγραμμα.
Επιβιώνει το ιρανικό καθεστώς: Το καθεστώς, η ανατροπή του οποίου ήταν από τους βασικούς στόχους για την κήρυξη του πολέμου, όχι μόνο διατηρείται και καθίσταται συνομιλητής των ΗΠΑ. Μεγάλα είναι τα κέρδη της Τεχεράνης σε περιφερειακό επίπεδο καθώς έπληξε τις μοναρχίες του Κόλπου, καταδεικνύοντας τις αδυναμίες τους, ενώ παράλληλα διατήρησε τις καλές σχέσεις με τη Ρωσία, την Κίνα, το Πακιστάν αλλά και την Ινδία.
Οι αντιδράσεις στο Ιράν
Η γραμματεία του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν δήλωσε τη Δευτέρα (14/6) ότι η συμφωνία με τις ΗΠΑ περιλαμβάνει την άμεση αναστολή των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα.
«Με βάση τις συμφωνίες που επιτεύχθηκαν, ο πόλεμος και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, θα τερματιστούν άμεσα και οριστικά από απόψε, και επιπλέον, ο ναυτικός αποκλεισμός κατά του Ιράν θα τερματιστεί άμεσα και πλήρως», ανέφερε σε ανακοίνωσή της.
Πώς βλέπουν τη συμφωνία στις ΗΠΑ
Η συμφωνία προκαλεί αντιδράσεις στις ΗΠΑ με κάποιους για μιλούν για «παράδοση» στο Ιράν. Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Κουνς προειδοποίησε ότι οι αντικρουόμενες ερμηνείες των συμφωνηθέντων θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο. Από την πλευρά του ο γερουσιαστής Κρις Μέρφι, ο οποίος υπηρετεί στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, δήλωσε ότι η συμφωνία αποτελεί «παράδοση στο Ιράν», αλλά ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να «χαίρονται γι’ αυτό, επειδή κάθε μέρα που συνεχίζεται αυτός ο παράλογος, παράνομος πόλεμος, γινόμαστε πιο αδύναμοι».
Γεγονός είναι ότι τα κέρδη των ΗΠΑ μετά από αυτόν τον πόλεμο που στοίχισε δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια, εξάντλησε τα πυραυλικά αποθέματα των ΗΠΑ, δοκίμασε τις αντοχές του εκστρατευτικού σώματος στον Περσικό Κόλπο και στην Αραβική Θάλασσα δεν έχουν γίνει ακόμα ξεκάθαρα και θα εξαρτηθούν από την πορεία των διαπραγματεύσεων που θα ακολουθήσουν
Οι επιπτώσεις στο Λίβανο
Η επίθεση του Ισραήλ στο Λίβανο προκάλεσε την οργισμένη αντίδρασην του Τραμπ ο οποίος το κατηγόρησε για την καθυστέρηση της υπογραφής της συμφωνίας. Σε μια τηλεφωνική συνέντευξη γεμάτη βρισιές με το αμερικανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Axios, ο Τραμπ εξοργίστηκε με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, λέγοντας: «Ήμουν τόσο τσαντισμένος. Του το είπα».
Παγκόσμιες αντιδράσεις
Οι δυτικοί ηγέτες επαινούν τη συμφωνία: Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ δήλωσε ότι ήταν έτοιμος να βοηθήσει στις περαιτέρω τεχνικές συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προσθέτοντας ότι ελπίζει ότι το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ θα σταθεροποιήσει τις αγορές ενέργειας.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν επαίνεσε επίσης τη συμφωνία και δήλωσε ότι το Παρίσι θα υποστηρίξει την κυβέρνηση του Λιβάνου.
Ο επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αντόνιο Κόστα χαιρέτισε τη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, προσθέτοντας ότι το μπλοκ ήταν έτοιμο να συμβάλει σε μια στρατηγική για «διαρκή ειρήνη».
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι ήταν ένα «κρίσιμο βήμα» προς την επίλυση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία
Πτώση τιμών πετρελαίου: Οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο τη Δευτέρα, με τα παγκόσμια συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης αργού πετρελαίου Brent να υποχωρούν κατά 4,08 δολάρια ή 4,7% στα 83,25 δολάρια το βαρέλι στις 04:15 GMT. Το αμερικανικό West Texas Intermediate ήταν στα 80,53 δολάρια, μειωμένο κατά 4,35 δολάρια ή 5,1%. Και τα δύο συμβόλαια έπεσαν στα χαμηλότερα επίπεδα από τις 10 Μαρτίου τη Δευτέρα, αφού υποχώρησαν περισσότερο από 3% την Παρασκευή.
Οι ασιατικές αγορές ανεβαίνουν: Οι αγορές στην Ιαπωνία σημείωσαν άνοδο άνω του 5%, στη Νότια Κορέα αυξήθηκαν κατά 5,3%, στην Ταϊβάν αυξήθηκαν κατά 2,4%. Στη Σαγκάη αυξήθηκαν κατά 1,3% και στο Χονγκ Κονγκ κατά μισό%. Στην Ινδονησία αυξήθηκαν κατά 2,07% και στις Φιλιππίνες κατά 5,2%.
