Politica 89.8
«Προσπαθούν να μας σβήσουν ως έθνος» – 12 εκατ. βιβλία καταστράφηκαν από τις ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει αφήσει το αποτύπωμά του όχι μόνο στις υποδομές, αλλά και στην εκπαίδευση και τον πολιτισμό. Ανάμεσα στα αποκαΐδια ενός τυπογραφείου στα περίχωρα του Κιέβου, μια μισοκαμένη σελίδα από βιβλίο αγγλικών για παιδιά σώθηκε από πύραυλο, φωτιά και το νερό των πυροσβεστών. Λίγες ημέρες αργότερα, οι μαθητές της Ουκρανίας επιστρέφουν στα σχολεία, όμως το συγκεκριμένο βιβλίο δεν θα φτάσει ποτέ στα θρανία τους.
Το εργοστάσιο ετοιμαζόταν να τυπώσει 1,3 εκατομμύρια σχολικά βιβλία, περίπου το 10% των εγχειριδίων που απαιτούνται για τη νέα σχολική χρονιά στη χώρα, όταν χτυπήθηκε μέσα στη νύχτα από ρωσικό πύραυλο.
Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το BBC, τα πρόσφατα ρωσικά πλήγματα σε τυπογραφεία, εκδοτικούς οίκους και αποθήκες έχουν καταστρέψει συνολικά 12 εκατομμύρια βιβλία. Ουκρανικά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι αυτό αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο όλων των βιβλίων που τυπώθηκαν φέτος στη χώρα.
Russian strikes destroy 12 million books ahead of Ukraine’s first week back at school https://t.co/VIh2W3YbTn
— BBC News (World) (@BBCWorld) August 31, 2026
Περισσότερες από 35 εγκαταστάσεις του εκδοτικού κλάδου έχουν πληγεί τις τελευταίες εβδομάδες.
Από τα σχολικά βιβλία στα παλαιοβιβλιοπωλεία
Η καταστροφή δεν περιορίζεται μόνο στη νέα παραγωγή. Πρόσφατο πλήγμα έπληξε και τη γνωστή αγορά μεταχειρισμένων βιβλίων Pochaina στο Κίεβο, καταστρέφοντας εκατοντάδες μικρά καταστήματα και έναν ανυπολόγιστο αριθμό παλιών εκδόσεων.
Πριν ακόμη ολοκληρωθεί η κατάσβεση της φωτιάς, η 28χρονη Λίλια Βελίκα, blogger βιβλίου, αναζητούσε στα καπνισμένα συντρίμμια οτιδήποτε μπορούσε να διασωθεί. Στα χέρια της κρατούσε ένα μουσκεμένο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας.
«Τα βιβλία μάς σώζουν και το να τα χάνουμε είναι σαν να χάνουμε την καρδιά μας», δήλωσε στο BBC.
«Προσπαθούν να μας σβήσουν ως έθνος»
Για την ουκρανική πλευρά, τα πλήγματα αυτά συνδέονται άμεσα με τη μάχη για την εθνική και πολιτιστική ταυτότητα της χώρας.
«Πιστεύω ότι είναι σκόπιμο», αναφέρει η Βικτόρια Χαϊντάι, εμπορική διευθύντρια της εκδοτικής Konvi. Όπως επισημαίνει, μέσα σε δύο μήνες, ορισμένοι από τους μεγαλύτερους εκδοτικούς οίκους έχασαν αποθήκες όπου φυλάσσονταν τεράστιες ποσότητες βιβλίων.
Russia burned thousands of Ukrainian books in overnight strikes on warehouses used by major publishers and bookstores.
Facilities linked to A-ba-ba-ha-la-ma-ha, Vivat, Readeat and Book ua were hit, destroying stock and disrupting deliveries across Ukraine.…
— KyivPost (@KyivPost) August 28, 2026
«Οι Ρώσοι καταστρέφουν και τα τυπογραφεία, σε μια προσπάθεια να εξαφανίσουν την Ουκρανία ως έθνος. Αλλά δεν θα τα καταφέρουν», υποστηρίζει.
Ανάλογη θέση εκφράζει και η υπουργός Πολιτισμού της Ουκρανίας, Τετιάνα Μπερέζνα, χαρακτηρίζοντας τον πόλεμο «υπαρξιακό».
Σύμφωνα με την ίδια, έχουν πληγεί περισσότερα από 1.900 μνημεία και στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς και πάνω από 2.000 πολιτιστικά ιδρύματα.
Μουσεία, όπερες, βιβλιοθήκες
Η λίστα των ζημιών περιλαμβάνει μουσεία, γκαλερί, κινηματογραφικά στούντιο, βιβλιοθήκες και όπερες.
Ιδιαίτερα μεγάλη ζημιά υπέστη η Λαύρα των Σπηλαίων του Κιέβου, το μεσαιωνικό μοναστηριακό συγκρότημα που αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της χώρας και βρίσκεται στον κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Μετά από επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ξέσπασε φωτιά σε μεγάλο τμήμα της στέγης του Καθεδρικού της Κοίμησης. Οι επισκευές εκτιμάται ότι θα κοστίσουν 11,2 εκατομμύρια δολάρια και θα διαρκέσουν περίπου δύο χρόνια.
Ο γενικός διευθυντής της UNESCO, Χάλεντ Ελ Ενάνι, δήλωσε ότι είναι «βαθιά λυπημένος» από τις σημαντικές ζημιές και επανέλαβε πως ο οργανισμός καταδικάζει τις επιθέσεις εναντίον πολιτιστικών αγαθών που προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο.
Η μάχη για να σωθεί η μνήμη
Η ουκρανική κυβέρνηση επιδιώκει πλέον να επιταχύνει την ψηφιοποίηση βιβλίων, έργων τέχνης και πολιτιστικού υλικού, ώστε ένα μέρος της εθνικής κληρονομιάς να διασωθεί ακόμη και αν καταστραφούν τα φυσικά αντίτυπα.
Παράλληλα, εντείνονται οι προειδοποιήσεις ότι ολόκληρος ο εκδοτικός κλάδος της χώρας κινδυνεύει και θα απαιτηθεί διεθνής οικονομική στήριξη για να παραμείνει βιώσιμος.
Η Ρωσία αρνείται ότι στοχεύει σκόπιμα πολιτιστικές ή άλλες μη στρατιωτικές υποδομές. Σε δήλωσή της στο BBC, η ρωσική πρεσβεία στο Λονδίνο απέδωσε μέρος της καταστροφής της ουκρανικής πολιτιστικής κληρονομιάς στις ίδιες τις ουκρανικές αρχές και υποστήριξε ότι πολιτιστικοί χώροι έχουν χρησιμοποιηθεί για την απόκρυψη στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Για τους ανθρώπους του βιβλίου στην Ουκρανία, η μάχη πλέον αφορά και στην επιβίωση μιας ολόκληρης πολιτιστικής βιομηχανίας. Μπροστά στα κατεστραμμένα πιεστήρια του Κιέβου, η Βικτόρια Χαϊντάι το περιγράφει χαρακτηριστικά: «Η λέξη είναι τα πάντα. Είναι η ανάπτυξή μας, ο πολιτισμός μας και η ιστορική κληρονομιά που περνά από γενιά σε γενιά».
tanea.gr
Με πληροφορίες από BBC
