Politica 89.8
Yπεγράφη «μνημόνιο κατανόησης» ΗΠΑ και Ιράν: Για νίκη μιλάει ο Τραμπ – Για αποτυχία των ΗΠΑ η Τεχεράνη
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο ιρανός ομόλογός του του Μασούντ Πεζεσκιάν υπέγραψαν εξ αποστάσεως, το Μνημόνιο Κατανόησης που αποσκοπεί στον τερματισμό του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Το Πακιστάν ανακοίνωσε ότι το «Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ» (Islamabad MoU) έχει τεθεί σε ισχύ, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι περιλαμβάνει τη δέσμευση του Ιράν να μην αναπτύξει ή αποκτήσει πυρηνικό όπλο, τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα και την επαναλειτουργία των θαλάσσιων μεταφορών μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Η εξέλιξη ενίσχυσε τις προσδοκίες για μια πιο σταθερή ειρηνευτική προοπτική ανάμεσα στις δύο χώρες, έπειτα από περισσότερους από τρεις μήνες συγκρούσεων που προκάλεσαν νεκρούς σε Ιράν και Λίβανο, καταστροφή υποδομών και αναταράξεις στις αγορές ενέργειας ενώ συνέβαλαν στην αναζωπύρωση των πληθωριστικών πιέσεων.
Το χρονολόγιο της προσωρινής συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν
Το χρονολόγιο, του Al Jazeera, καταγράφει τα βασικά γεγονότα που διαμόρφωσαν την πορεία προς τη συμφωνία.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφωνούν σε εκεχειρία δύο εβδομάδων στις 8 Απριλίου, αν και οι εχθροπραξίες συνεχίζονται στον Λίβανο, καθώς το Ισραήλ εξαπολύει καταστροφικές αεροπορικές επιδρομές που σκοτώνουν περισσότερους από 350 ανθρώπους.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν πραγματοποιούν σπάνιες απευθείας διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν στις 11 Απριλίου, όμως οι συνομιλίες ολοκληρώνονται χωρίς ουσιαστική πρόοδο. Η Ουάσινγκτον ανακοινώνει ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Ο Λίβανος και το Ισραήλ διεξάγουν τις πρώτες διπλωματικές συνομιλίες τους μετά από μία δεκαετία στις 14 Απριλίου και ανακοινώνουν εκεχειρία στις 17 Απριλίου. Ωστόσο, η Χεζμπολάχ δεν συμμετέχει στις συνομιλίες. Καθώς το Ισραήλ, επεκτείνει τη ζώνη κατοχής στον Λίβανο και συνεχίζει να κατεδαφίζει χωριά, οι συγκρούσεις επαναλαμβάνονται.
Ο Τραμπ παρατείνει την εκεχειρία με το Ιράν στις 21 Απριλίου, ενώ συνεχίζονται οι έμμεσες συνομιλίες.
Το Ισραήλ βομβαρδίζει τη Βηρυτό στις 7 Ιουνίου, προκαλώντας την εκτόξευση ιρανικών πυραύλων προς ισραηλινό έδαφος. Την επόμενη ημέρα, το Ισραήλ βομβαρδίζει περιοχές του κεντρικού και δυτικού Ιράν.
Οι ΗΠΑ βομβαρδίζουν το Ιράν στις 9 Ιουνίου, μετά την κατάρριψη αμερικανικού ελικοπτέρου στα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν επιτίθεται την επόμενη ημέρα σε αμερικανικές βάσεις στο Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και την Ιορδανία, με τα αμοιβαία αντίποινα να συνεχίζονται και δεύτερη ημέρα.
Ο Τραμπ ανακοινώνει στις 14 Ιουνίου μνημόνιο συμφωνίας (MoU) για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν. Η προσωρινή συμφωνία υπογράφεται τις πρώτες πρωινές ώρες της Πέμπτης 18 Ιουνίου από τον Τραμπ και τον Ιρανό ομόλογό του, Μασούντ Πεζεσκιάν
Η συμφωνία
Το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», που συμπεριλαμβάνει το μέτωπο του Λιβάνου, υπογράφτηκε από τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Γαλλία.
«Μόλις το υπέγραψα», είπε ο ρεπουμπλικάνος στον Τύπο, εξερχόμενος από παλάτι στις Βερσαλλίες όπου του παρατέθηκε επίσημο δείπνο. Ο Λευκός Οίκος δημοσιοποίησε κατόπιν μέσω X βίντεο στο οποίο τον βλέπει κανείς καθώς βάζει την υπογραφή του με μαρκαδόρο στο έγγραφο, έχοντας καθισμένο στο πλάι του τον γάλλο ομόλογό του Εμανουέλ Μακρόν, που τον συγχαίρει, προτού το δώσει στον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, που στέκεται όρθιος πίσω του.
Αντίστοιχα ο πρόεδρος του Ιράν, Masoud Pezeshkian, υπέγραψε τη συμφωνία από την Τεχεράνη.
Η υπογραφή της συμφωνίας από τους προέδρους σημαίνει ότι πως τα στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν ξανά πλήρως «χωρίς καθυστέρηση» κι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις θα αρθεί «αμέσως», διαβεβαίωσε τις πρώτες πρωινές ώρες ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ.
Επιβεβαίωσε εξάλλου ότι θα οργανωθεί αύριο Παρασκευή στην Ελβετία τελετή για να τιμηθεί η σημαντική «εξέλιξη» και να αρχίσουν «τεχνικές συνομιλίες» ανάμεσα στα μέρη.
Για νίκη μιλάει ο Τραμπ – Για αποτυχία των ΗΠΑ το Ιράν
Ο Τραμπ, υποστήριξε ότι η συμφωνία συνιστά «μεγάλη νίκη» για τις Ηνωμένες Πολιτείες, παρότι περιλαμβάνει σημαντικές πολιτικές και οικονομικές παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη.
Την Τετάρτη, ο Τραμπ στις δηλώσεις του, πέρασε από απειλές για νέο κύμα επιθέσεων κατά του Ιράν σε μια πιο διαλλακτική στάση, αναγνωρίζοντας ότι η χώρα έχει βασικό δικαίωμα εμπλουτισμού ουρανίου για ειρηνική χρήση, ότι δεν θα πιέσει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της και ότι οι ΗΠΑ θα «επιστρέψουν» δισεκατομμύρια δολάρια σε δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.
Οι τοποθετήσεις αυτές, καθώς και το πλήρες κείμενο της συμφωνίας —που χαιρετίστηκε από τον ηγέτη της Χεζμπολάχ, Naim Qassem, ως «μεγάλη νίκη»— αναμένεται να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις στο Ισραήλ και στους σκληροπυρηνικούς κύκλους του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος που είχαν ζητήσει από τον Τραμπ να μην προχωρήσει σε συμφωνία με την Τεχεράνη, αναφέρει ο Guardian.
Υπερασπιζόμενος τη συμφωνία, ο Τραμπ ανέφερε ότι κανένας πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έχει υπάρξει πιο σκληρός απέναντι στο Ιράν, προσθέτοντας ότι «δεν υπάρχει τίποτα πιο έξυπνο από την αγορά – και η αγορά το λατρεύει». Υποστήριξε επίσης ότι η εναλλακτική θα ήταν μια παγκόσμια ύφεση, λέγοντας ότι χωρίς τη συμφωνία τα Στενά του Ορμούζ δεν θα είχαν επαναλειτουργήσει και ότι η ναυσιπλοΐα θα παρέμενε εξαιρετικά επικίνδυνη λόγω στρατιωτικών απειλών και ναρκοθετήσεων.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, από την πλευρά του δήλωσε: «Η συμφωνία είναι μια καταγραφή της αποτυχίας των ΗΠΑ. Ο κόσμος θα τη δει και θα την κρίνει».
Η συμφωνία —ουσιαστικά μια εκεχειρία 60 ημερών— περιλαμβάνει οικονομικά κίνητρα για το Ιράν, όπως άρση ναυτικού αποκλεισμού, διευκολύνσεις στις εξαγωγές πετρελαίου και πιθανή άρση διεθνών κυρώσεων, καθώς και σχέδια για ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισ. δολαρίων με χρηματοδότηση από κράτη του Κόλπου. Παράλληλα, προβλέπει εκεχειρία που περιλαμβάνει και τον Λίβανο, ενώ το Ιράν δεσμεύεται να περιορίσει συμμάχους του όπως η Hezbollah και να μην αναπτύξει πυρηνικά όπλα.
Ωστόσο, η εφαρμογή της συμφωνίας παραμένει αμφιλεγόμενη, καθώς τόσο το Ιράν όσο και οι ΗΠΑ προβάλλουν διαφορετικές ερμηνείες για κρίσιμες διατάξεις, όπως η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και η διαχείριση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων.
Τα επόμενα βήματα
Στην πραγματικότητα, η παραπομπή μιας σειράς κρίσιμων ζητημάτων στις διαπραγματεύσεις που θα γίνουν μετά την υπογραφή του μνημονίου, αποτυπώνουν τον εύθραυστο και αβέβαιο χαρακτήρα αυτού του προσωρινού συμβιβασμού.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, η άρση των κυρώσεων και το τελικό καθεστώς των Στενών του Ορμούζ θα αντιμετωπιστούν στις διαπραγματεύσεις που θα ξεκινήσουν μετά την υπογραφή του «μνημονίου κατανόησης». Με βάση τα όσα δημοσιεύτηκαν από τις ΗΠΑ, οι δύο πλευρές «δεσμεύονται να διαπραγματευτούν και να επιτύχουν την τελική συμφωνία εντός μέγιστης προθεσμίας 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης με αμοιβαία συναίνεση». Στο διάστημα αυτό, οι κυβερνήσεις των δυο χωρών θα συζητήσουν για τη δημιουργία «μηχανισμού που θα επιτρέψει την επεξεργασία» των ιρανικών αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, με την καταφυγή σε μέθοδο αραίωσής του «υπό την επίβλεψη του ΔΟΑΕ», ανέφερε αμερικανός αξιωματούχος που ανέγνωσε το κείμενο της συμφωνίας».
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Esmaeil Baghaei, σε δηλώσεις του μετά την υπογραφή του μνημονίου κατανόησης, ανέφερε ότι το Ιράν θα παρακολουθεί τη συμμόρφωση των ΗΠΑ «χωρίς καμία επιείκεια» και ότι δεν θα εκπληρώσει τις δικές του δεσμεύσεις εάν η Ουάσινγκτον «αποφύγει τις υποχρεώσεις της». Πρόσθεσε, ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η άρση των αμερικανικών κυρώσεων θα αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης στη διάρκεια της 60ήμερης περιόδου, ωστόσο το πυραυλικό πρόγραμμα της Τεχεράνης δεν περιλαμβάνεται στις διαπραγματεύσεις. «Οι πύραυλοι του Ιράν είναι μόνο για χρήση, όχι για διαπραγμάτευση. Οι αμυντικές δυνατότητες του Ιράν δεν θα συζητηθούν σε καμία διαδικασία με καμία πλευρά», ανέφερε, σύμφωνα με το Al Jazeera.
Για τον Λίβανο, ο Μπαγαΐ δήλωσε ότι το Ιράν έχει δείξει πως «δεν εγκαταλείπει τους φίλους του» και ότι είναι ευθύνη των ΗΠΑ να υποχρεώσουν το Ισραήλ να τηρήσει τις δεσμεύσεις του απέναντι στο Ιράν. Επίσης ανέφερε ότι το Ιράν δεν θα μεταφέρει στο εξωτερικό τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και ότι η αραίωση του υλικού «προτάθηκε ως επιλογή για να κλείσει την πόρτα σε άλλες δυνατότητες».
Σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ , δήλωσε ότι το Ιράν θα οριστικοποιήσει από κοινού με το Oman ένα νέο καθεστώς διαχείρισης της θαλάσσιας οδού και ότι θα επιβάλλει «τέλη για τις παρεχόμενες υπηρεσίες».
in.gr
