Politica 89.8
Η σημερινή εικόνα του γνωστού σκιτσογράφου Αρκά είναι λιτή, σχεδόν σιωπηλή: μαύρο φόντο και μέσα σε έναν σωρό από παπούτσια, ένα παιδικό παπούτσι – ό,τι απέμεινε πίσω από τους ανθρώπους που εξοντώθηκαν.
Από πάνω, σαν ψίθυρος και σαν βάρος μαζί, η λέξη «Καλημέρα».
Η ημερομηνία: 27 Ιανουαρίου.
Η υπενθύμιση: Διεθνής Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
27 Ιανουαρίου 1945
Ήταν 27 Ιανουαρίου 1945 όταν ο Σοβιετικός Στρατός απελευθέρωσε το Άουσβιτς. Όχι έναν απλό χώρο κράτησης, αλλά το μεγαλύτερο και πιο συστηματικά οργανωμένο εργοστάσιο θανάτου που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Εκεί όπου, στο πλαίσιο της ναζιστικής «τελικής λύσης», εξοντώθηκαν από 1,1 έως 1,5 εκατομμύριο άνθρωποι μέσα σε δυόμιση χρόνια. Το 90% ήταν Εβραίοι.
Το Άουσβιτς δεν ήταν ένα στρατόπεδο, αλλά ένα ολόκληρο σύμπλεγμα στρατοπέδων. Ιδρύθηκε το 1940 στο κατεχόμενο τμήμα της Πολωνίας, κοντά στην πόλη Όσβιετσιμ, σε έναν σιδηροδρομικό κόμβο με 44 γραμμές – μια επιλογή που διευκόλυνε τη μαζική μεταφορά ανθρώπων από κάθε γωνιά της κατεχόμενης Ευρώπης. Άνθρωποι που έφταναν στοιβαγμένοι σε βαγόνια, για να χωριστούν σε «ικανούς για εργασία» και σε εκείνους που θα οδηγούνταν κατευθείαν στους θαλάμους αερίων.
Στο Άουσβιτς Ι κρατήθηκαν αρχικά πολιτικοί κρατούμενοι. Στο Μπίρκεναου (Άουσβιτς ΙΙ) υλοποιήθηκε η γενοκτονία: τέσσερις θάλαμοι αερίων, κρεματόρια που έφταναν κάποτε τις 20.000 αποτεφρώσεις την ημέρα, πειράματα ευγονικής πάνω σε ανθρώπινα σώματα. Και στο Άουσβιτς ΙΙΙ, η καταναγκαστική εργασία τροφοδοτούσε τη γερμανική πολεμική βιομηχανία και κολοσσούς όπως η IG Farben.
Η επιγραφή «ARBEIT MACHT FREI» στην πύλη του στρατοπέδου —«Η εργασία απελευθερώνει»— παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα πιο κυνικά σύμβολα της ναζιστικής βαρβαρότητας. Ένα ψέμα σμιλεμένο σε σίδερο.
Άουσβιτς
Όταν το Άουσβιτς απελευθερώθηκε, βρέθηκαν ζωντανοί μόλις 7.650 ανήμποροι κρατούμενοι.
Στο Άουσβιτς έχουν διασωθεί σήμερα περισσότερα από 100.000 παπούτσια θυμάτων, ένα από τα πιο συγκλονιστικά σωζόμενα τεκμήρια της κλίμακας του εγκλήματος. Από αυτά, περίπου 80.000 βρίσκονται στοιβαγμένα σε τεράστιους σωρούς, εκτεθειμένα σε ειδικό χώρο του μουσείου, ενώ χιλιάδες ακόμη φυλάσσονται στις συλλογές του. Πρόκειται μόνο για ένα μικρό μέρος από τα εκατομμύρια παπούτσια που συγκεντρώθηκαν από τους Ναζί, κυρίως από τις τελευταίες μεταγωγές στο στρατόπεδο, πριν από την εγκατάλειψή του — αρκετό, ωστόσο, για να αποτυπώσει με ωμό τρόπο το μέγεθος της μαζικής εξόντωσης.
