Politica 89.8
Εισφορά αλληλεγγύης: Η κρίσιμη δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο που μπορεί να αλλάξει τις συντάξεις – Στο τραπέζι και τα αναδρομικά για 440.000 συνταξιούχους
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Στο Ελεγκτικό Συνέδριο στρέφεται σήμερα, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, το ενδιαφέρον περίπου 440.000 συνταξιούχων, καθώς η πιλοτική δίκη για τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) ενδέχεται να αποτελέσει αφετηρία για σημαντικές αλλαγές στις μηνιαίες κρατήσεις των συντάξεων, αλλά και να ανοίξει τον δρόμο για διεκδικήσεις αναδρομικών.
Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς στο επίκεντρο της δικαστικής αντιπαράθεσης βρίσκεται η νομιμότητα του τρόπου με τον οποίο υπολογίζεται σήμερα η εισφορά. Ειδικότερα, εξετάζεται εάν είναι συνταγματικά επιτρεπτό ο αντίστοιχος συντελεστής κράτησης να επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης και όχι αποκλειστικά στο ποσό που υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο.
Η προσφυγή έχει κατατεθεί από τον πρώην πρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Νίκο Αγγελάρα, ο οποίος αμφισβητεί τη συνταγματικότητα του συγκεκριμένου μηχανισμού υπολογισμού, θέτοντας ζητήματα ισότητας και αναλογικότητας. Η υπόθεση επρόκειτο αρχικά να συζητηθεί στις 7 Οκτωβρίου, ωστόσο αναβλήθηκε έπειτα από διαδοχικά διαδικαστικά αιτήματα, με αποτέλεσμα να προσδιοριστεί εκ νέου για σήμερα.
Η κράτηση που επιβαρύνει ολόκληρη τη σύνταξη
Στην καρδιά της υπόθεσης βρίσκεται ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό της ΕΑΣ, το οποίο αποτελεί και το βασικό επιχείρημα της προσφυγής.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, η εισφορά επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις που υπερβαίνουν τα 1.468,02 ευρώ, με οκτώ κλιμάκια συντελεστών από 3% έως 14%. Ωστόσο, όταν η σύνταξη περάσει το εκάστοτε όριο, ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται στο σύνολο του ποσού και όχι μόνο στο υπερβάλλον τμήμα.
Η διαφορά αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο παράδειγμα ενός συνταξιούχου με μηνιαία σύνταξη 2.000 ευρώ. Με βάση το ισχύον σύστημα, επιβάλλεται κράτηση 6% στο σύνολο της σύνταξης. Αυτό σημαίνει παρακράτηση 120 ευρώ κάθε μήνα.
Αντίθετα, σύμφωνα με τη λογική της προσφυγής, ο συντελεστής θα έπρεπε να εφαρμόζεται μόνο στα 532 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο των 1.468 ευρώ, με αποτέλεσμα η επιβάρυνση να είναι σημαντικά μικρότερη.
Αυτή ακριβώς είναι η ουσία της δικαστικής κρίσης: εάν ο σημερινός τρόπος υπολογισμού της εισφοράς ανταποκρίνεται στις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας ή εάν απαιτείται διαφορετική, περισσότερο κλιμακωτή προσέγγιση.
Το ενδεχόμενο των αναδρομικών και τα 10 δισ. ευρώ
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω των οικονομικών συνεπειών που ενδέχεται να προκαλέσει.
Εφόσον γίνει δεκτή η προσφυγή, μπορεί να ανοίξει ο δρόμος για αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ, οδηγώντας σε μικρότερες μηνιαίες κρατήσεις για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται και το ζήτημα των αναδρομικών. Στην αίτηση περιλαμβάνονται αξιώσεις για την επιστροφή των διαφορών που προκύπτουν από τον τρόπο εφαρμογής των συντελεστών, γεγονός που δημιουργεί προσδοκίες για πιθανές οικονομικές διεκδικήσεις από τους ασφαλισμένους που έχουν επιβαρυνθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Η εισφορά θεσπίστηκε το 2010, στο πλαίσιο των μνημονιακών μέτρων, και σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι σχετικές διεκδικήσεις, οι συνολικές κρατήσεις από τους συνταξιούχους εκτιμάται ότι προσεγγίζουν τα 10 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, η έκβαση της πιλοτικής δίκης δεν συνεπάγεται αυτομάτως επιστροφή χρημάτων σε όλους τους συνταξιούχους. Το εύρος των ενδεχόμενων επιστροφών και οι προϋποθέσεις διεκδίκησής τους θα εξαρτηθούν από το περιεχόμενο και τις συνέπειες της δικαστικής απόφασης.
Η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη
Το ζήτημα της αναλογικότητας στον υπολογισμό της ΕΑΣ έχει απασχολήσει και τον Συνήγορο του Πολίτη, ο οποίος έχει εισηγηθεί την εφαρμογή ενός συστήματος αντίστοιχου με εκείνο της φορολογικής κλίμακας.
Με βάση αυτή την προσέγγιση, ο συντελεστής θα επιβάλλεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει κάθε εισοδηματικό όριο και όχι στο σύνολο της σύνταξης. Η πρόταση αποσκοπεί στην αποφυγή απότομων αυξήσεων της παρακράτησης όταν ένας συνταξιούχος περνά από το ένα κλιμάκιο στο επόμενο.
Οι σχετικές επισημάνσεις, ωστόσο, δεν υιοθετήθηκαν από το υπουργείο Εργασίας.
Η σημερινή διαδικασία στο Ελεγκτικό Συνέδριο θεωρείται, επομένως, ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η κρίση των δικαστών μπορεί να επηρεάσει άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα περίπου 440.000 συνταξιούχων. Για χιλιάδες από αυτούς, το αποτέλεσμα δεν αφορά μόνο το τι θα λαμβάνουν κάθε μήνα, αλλά και το ενδεχόμενο επιστροφής χρημάτων από κρατήσεις προηγούμενων ετών.
