PISA 2025: Το 50% των Ελλήνων μαθητών δεν φτάνει το βασικό επίπεδο εγγραμματισμού – Kάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ

Δημοσιεύτηκε στις 08/09/2026 17:45
PISA 2025: Το 50% των Ελλήνων μαθητών δεν φτάνει το βασικό επίπεδο εγγραμματισμού – Kάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ
Προσθήκη του politica.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Σημαντική υποχώρηση στις επιδόσεις των 15χρονων μαθητών καταγράφει η έκθεση του ΟΟΣΑ, με την Ελλάδα να παρουσιάζει ορισμένες ενδείξεις σταθεροποίησης, αλλά και σοβαρές αδυναμίες, κυρίως στην υποστήριξη των μαθητών μέσα στην τάξη.

Η φετινή αξιολόγηση ήταν η μεγαλύτερη στην ιστορία του προγράμματος, καθώς συμμετείχαν περίπου 760.000 μαθητές από 91 χώρες. Η PISA εξετάζει το κατά πόσο οι 15χρονοι μπορούν να αξιοποιήσουν τις γνώσεις και δεξιότητές τους στην καθημερινή ζωή, με αντικείμενα την επιστήμη, την κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά και, για πρώτη φορά, την υπολογιστική επίλυση προβλημάτων.

Η διεθνής εικόνα
Οι μέσες επιδόσεις στις χώρες του ΟΟΣΑ υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ στην κατανόηση κειμένου και στα μαθηματικά. Παράλληλα, ένας στους πέντε 15χρονους μαθητές θεωρείται πλέον χαμηλής επίδοσης και στα τρία βασικά αντικείμενα, έναντι περίπου 16% το 2022.

Σε σύγκριση με το 2015, η μέση επίδοση στην κατανόηση κειμένου μειώθηκε κατά 28 μονάδες στις χώρες του ΟΟΣΑ, απώλεια που αντιστοιχεί περίπου σε ενάμιση σχολικό έτος μάθησης. Στα μαθηματικά η πτώση έφτασε τις 22 μονάδες, δηλαδή λίγο περισσότερο από ένα σχολικό έτος. Στις χώρες εκτός ΟΟΣΑ, η μείωση ήταν μικρότερη, κατά 16 μονάδες στην κατανόηση κειμένου και κατά 8 μονάδες στα μαθηματικά.

Η επιστήμη, που αποτέλεσε το βασικό αντικείμενο της φετινής αξιολόγησης, παρουσίασε σταθεροποίηση την περίοδο 2022-2025 στις χώρες του ΟΟΣΑ, μετά τη συνεχή πτωτική πορεία που είχε καταγραφεί από το 2009 έως το 2022.

Ωστόσο, η κοινωνικοοικονομική προέλευση εξακολουθεί να επηρεάζει καθοριστικά τις επιδόσεις. Οι μαθητές από ευνοϊκότερο κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 85 μονάδες περισσότερες στην επιστήμη σε σχέση με τους μαθητές από πιο μειονεκτικά περιβάλλοντα. Η διαφορά περιορίστηκε ελαφρώς, κυρίως επειδή υποχώρησαν οι επιδόσεις των προνομιούχων μαθητών και όχι επειδή βελτιώθηκαν εκείνες των πιο αδύναμων.

«Η PISA 2025 δείχνει ότι η αντιστροφή της πτώσης των επιδόσεων των μαθητών είναι επείγουσα. Τα πιο επιτυχημένα εκπαιδευτικά συστήματα επικεντρώνονται σε λιγότερους τομείς, αλλά σε μεγαλύτερο βάθος, επενδύουν στους εκπαιδευτικούς, εμπλέκουν τους γονείς και παρέχουν στοχευμένη υποστήριξη στους μαθητές και στα σχολεία που τη χρειάζονται περισσότερο», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΟΣΑ, Ματίας Κόρμαν.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να ενισχύσουν τη μάθηση, μόνο όμως όταν χρησιμοποιούνται με συγκεκριμένο σκοπό και όχι ως υποκατάστατο της προσοχής, της προσπάθειας και της κατανόησης.

Η θέση της Ελλάδας
Στην Ελλάδα συμμετείχαν 6.858 μαθητές από 229 σχολεία, με το δείγμα να αντιστοιχεί περίπου στο 95% του πληθυσμού των 15χρονων, το υψηλότερο ποσοστό κάλυψης από την έναρξη της συμμετοχής της χώρας στην PISA το 2000.

Τα ελληνικά αποτελέσματα εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, ωστόσο η εικόνα σε σχέση με το 2022 είναι πιο σύνθετη. Η μόνη στατιστικά σημαντική μεταβολή αφορά την κατανόηση κειμένου, ενώ οι μεταβολές στα μαθηματικά και την επιστήμη δεν θεωρούνται στατιστικά σημαντικές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία για την Ελλάδα, οι μαθητές συγκέντρωσαν 423 μονάδες στην κατανόηση κειμένου, έναντι 461 μονάδων στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Στα μαθηματικά η ελληνική επίδοση διαμορφώθηκε στις 424 μονάδες, έναντι 463 μονάδων στον ΟΟΣΑ, ενώ στην υπολογιστική επίλυση προβλημάτων η Ελλάδα συγκέντρωσε 461 μονάδες, έναντι 500 μονάδων στον διεθνή μέσο όρο.

Η Ελλάδα κατατάσσεται στην 47η θέση μεταξύ των 91 χωρών και οικονομιών στην υπολογιστική επίλυση προβλημάτων. Το ποσοστό των μαθητών που δεν φτάνουν το βασικό επίπεδο επάρκειας ανέρχεται σε 40,9% στην επιστήμη, 43,8% στην κατανόηση κειμένου και 49,5% στα μαθηματικά.

Παρά τις χαμηλές επιδόσεις, τα στοιχεία δείχνουν ότι η χώρα εμφανίζει ορισμένες ενδείξεις σταθεροποίησης. Η απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στην κατανόηση κειμένου και την επιστήμη δεν διευρύνεται πλέον, ενώ στα μαθηματικά καταγράφεται περιορισμός της διαφοράς. Παράλληλα, η σχετική θέση της Ελλάδας σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει βελτιωθεί στην κατανόηση κειμένου και τα μαθηματικά.

Στην Ελλάδα οι διαφορές μεταξύ αγοριών και κοριτσιών είναι ιδιαίτερα έντονες στην κατανόηση κειμένου. Τα κορίτσια προηγούνται των αγοριών κατά 46 μονάδες, ενώ η αντίστοιχη διαφορά στον ΟΟΣΑ είναι 31 μονάδες. Στην επιστήμη τα κορίτσια έχουν προβάδισμα 12 μονάδων, έναντι μόλις μίας μονάδας στον ΟΟΣΑ.

Αντίθετα, τα αγόρια προηγούνται στα μαθηματικά κατά 6 μονάδες, ενώ εμφανίζουν και ελαφρώς καλύτερη επίδοση στην υπολογιστική επίλυση προβλημάτων. Η διεύρυνση της διαφοράς στην κατανόηση κειμένου σε σχέση με το 2022 αποδίδεται κυρίως στη μεγαλύτερη πτώση των επιδόσεων των αγοριών.

Πώς σχολιάζουν οι μαθητές το μαθησιακό περιβάλλον
Ένα από τα πιο ανησυχητικά ευρήματα για την Ελλάδα αφορά το μαθησιακό περιβάλλον και την υποστήριξη που δηλώνουν ότι λαμβάνουν οι μαθητές από τους εκπαιδευτικούς.

Οι Έλληνες μαθητές αναφέρουν χαμηλότερα επίπεδα υποστήριξης σε σχέση με τους συνομηλίκους τους στις χώρες του ΟΟΣΑ. Μάλιστα, η Ελλάδα καταγράφει τη χαμηλότερη επίδοση μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ στον δείκτη υποστήριξης για τη μάθηση, ενώ η εικόνα έχει επιδεινωθεί την τελευταία δεκαετία.

Οι μαθητές δηλώνουν επίσης ότι οι εκπαιδευτικοί χρησιμοποιούν λιγότερο συχνά τεχνικές που ενθαρρύνουν την κριτική σκέψη και τη βαθύτερη κατανόηση. Η χρήση ψηφιακών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης στο σχολείο παραμένει περιορισμένη.

Παράλληλα, οι Έλληνες μαθητές εμφανίζονται πιο αρνητικοί απέναντι στη μάθηση, την επιμονή και την αυτορρύθμιση. Το 64,7% δηλώνει ότι το σχολείο έκανε λίγα για να το προετοιμάσει για την ενήλικη ζωή, έναντι 48,6% στον ΟΟΣΑ. Ωστόσο, το 70% θεωρεί ότι το σχολείο τού δίδαξε χρήσιμα πράγματα, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, που ανέρχεται σε 66,6%.

Την ίδια ώρα, καταγράφονται θετικές μεταβολές στη σχολική ζωή. Περισσότεροι μαθητές δηλώνουν ότι αισθάνονται πως ανήκουν στο σχολείο, ότι είναι ασφαλείς και ότι έχουν καλύτερες σχέσεις με τους συμμαθητές τους. Επίσης, ενισχύεται η πίστη τους ότι μπορούν να αναπτύξουν τις ικανότητές τους, να θέσουν στόχους και να οργανώσουν αποτελεσματικότερα τη μάθησή τους.

Η χρήση κινητών και τεχνητής νοημοσύνης
Η έκθεση του ΟΟΣΑ συνδέει τη συχνή και μη στοχευμένη χρήση ψηφιακών συσκευών με χαμηλότερες επιδόσεις. Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις μαθητές δήλωσαν ότι οι συμμαθητές τους αποσπώνται από τις συσκευές στις περισσότερες ή σε όλες τις ώρες του μαθήματος της επιστήμης.

Η απόσπαση αυτή συνδέεται όχι μόνο με χαμηλότερες επιδόσεις, αλλά και με μικρότερο ενδιαφέρον για το μάθημα και μειωμένο αίσθημα του ανήκειν στο σχολείο.

Σε ό,τι αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, οι μαθητές που τη χρησιμοποιούν για να συντάξουν εργασίες εμφανίζουν χαμηλότερες επιδόσεις από εκείνους που δεν τη χρησιμοποιούν για τον ίδιο σκοπό. Αντίθετα, μεταξύ των συχνών χρηστών, καλύτερα αποτελέσματα έχουν όσοι αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για να μάθουν και έχουν διδαχθεί πώς να αξιολογούν την ποιότητα των απαντήσεών της.

Στην Ελλάδα, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για σχολικές εργασίες παραμένει χαμηλή. Παράλληλα, η χώρα εμφανίζει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά μαθητών που δηλώνουν ότι δεν χρησιμοποιούν AI για να βοηθηθούν στη μάθηση.

Η πανδημία και οι πιθανές αιτίες της πτώσης
Ο ΟΟΣΑ δεν αποδίδει την παγκόσμια υποχώρηση σε έναν μόνο παράγοντα. Στις πιθανές αιτίες περιλαμβάνονται οι επιπτώσεις της πανδημίας και των σχολικών διακοπών, η αυξημένη έκθεση των μαθητών στις ψηφιακές συσκευές και την τεχνητή νοημοσύνη, η αλλαγή της στάσης απέναντι στη μάθηση, οι απουσίες από το σχολείο και η μείωση της συγκέντρωσης.

Οι μαθητές που συμμετείχαν στην PISA 2025 βρίσκονταν στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού ή στις πρώτες τάξεις του γυμνασίου κατά την περίοδο της πανδημίας, γεγονός που ενδέχεται να επηρέασε την εκπαιδευτική τους πορεία.

Παράλληλα, η έκθεση επισημαίνει ότι η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει θετικά μόνο όταν εντάσσεται σε ένα σαφές παιδαγωγικό πλαίσιο. Η απλή αύξηση του χρόνου μπροστά σε μια οθόνη δεν οδηγεί σε καλύτερη μάθηση.

Τα «ανθεκτικά» σχολεία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τα λεγόμενα «ανθεκτικά» σχολεία. Στην Ελλάδα εντοπίστηκαν 38 σχολεία, εκ των οποίων τα 32 είναι δημόσια, στα οποία οι μαθητές εμφανίζουν επιδόσεις κοντά ή και πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στην επιστήμη, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται σε περιοχές με χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό επίπεδο.

Στα σχολεία αυτά οι διαφορές μεταξύ των μαθητών είναι μικρότερες, ενώ φαίνεται να περιορίζεται και το χάσμα που συνδέεται με την κοινωνικοοικονομική προέλευση. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η σχολική οργάνωση, η ποιότητα της διδασκαλίας και η στοχευμένη υποστήριξη μπορούν να περιορίσουν τις ανισότητες.

tanea.gr

Περισσότερα Video

Ακολουθήστε το Politica στο Google News και στο Facebook