Πλεόνασμα-έκπληξη στον προϋπολογισμό το πρώτο δίμηνο του 2026 – Ισχυρό πρωτογενές αποτέλεσμα αλλά υστέρηση εσόδων
Δημοσιεύτηκε στις 28/03/2026 15:24
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Σημαντικά καλύτερη από τον στόχο εμφανίζεται η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού για το διάστημα Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2026, με το δημοσιονομικό αποτέλεσμα να καταγράφει πλεόνασμα, την ώρα που είχε προβλεφθεί έλλειμμα.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού σε τροποποιημένη ταμειακή βάση παρουσίασε πλεόνασμα ύψους 898 εκατ. ευρώ, έναντι στόχου για έλλειμμα 97 εκατ. ευρώ. Υπενθυμίζεται ότι την αντίστοιχη περίοδο του 2025 είχε καταγραφεί πλεόνασμα 709 εκατ. ευρώ.
Ακόμη πιο ενισχυμένη είναι η εικόνα στο πρωτογενές αποτέλεσμα, το οποίο διαμορφώθηκε σε πλεόνασμα 2,99 δισ. ευρώ, ξεπερνώντας σημαντικά τον στόχο των 1,957 δισ. ευρώ αλλά και το αντίστοιχο περσινό επίπεδο των 2,802 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, μετά την αφαίρεση ετεροχρονισμένων πληρωμών –συνολικού ύψους περίπου 917 εκατ. ευρώ που αφορούν εξοπλιστικά προγράμματα, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και λοιπές κεφαλαιακές ενισχύσεις– η πραγματική υπέρβαση έναντι του στόχου περιορίζεται στα 117 εκατ. ευρώ.
Ο ρόλος της Εγνατίας Οδού στα έσοδα
Καθοριστική επίδραση στα έσοδα είχε η σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, η οποία κυρώθηκε το 2025. Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν 306 εκατ. ευρώ από ΦΠΑ επί του τιμήματος, τα οποία αποδόθηκαν στο Δημόσιο και επιστράφηκαν ισόποσα, ενώ το ίδιο ποσό καταγράφηκε εκ νέου ως έσοδο στην κατηγορία πωλήσεων αγαθών και υπηρεσιών.
Η ιδιαιτερότητα αυτή επηρεάζει συγκυριακά την εικόνα των εσόδων, χωρίς όμως να μεταβάλλει το δημοσιονομικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης.
Υστέρηση στα καθαρά έσοδα
Παρά τη θετική συνολική εικόνα, τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 11,987 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υστέρηση 127 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου.
Τα φορολογικά έσοδα διαμορφώθηκαν στα 11,78 δισ. ευρώ, ωστόσο εάν αφαιρεθεί η επίδραση της Εγνατίας Οδού, ανέρχονται σε 11,474 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 386 εκατ. ευρώ ή 3,3% σε σχέση με τον στόχο.
Η απόκλιση αυτή αποδίδεται κυρίως:
•στη μειωμένη είσπραξη φόρων από ενεργειακά προϊόντα (ΕΦΚ και ΦΠΑ), κατά 286 εκατ. ευρώ,
•καθώς και σε χαμηλότερες επιδόσεις σε επιμέρους κατηγορίες φόρων.
Ανάλυση βασικών φορολογικών εσόδων
•ΦΠΑ: 5,487 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 351 εκατ. ευρώ (ή +45 εκατ. χωρίς την επίδραση της Εγνατίας).
Οι επιστροφές φόρων ανήλθαν σε 1,468 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 300 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω της επιστροφής ΦΠΑ για τη σύμβαση της Εγνατίας.
Πτώση στα έσοδα του ΠΔΕ
Τα συνολικά έσοδα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ανήλθαν σε 715 εκατ. ευρώ, μειωμένα κατά 120 εκατ. ευρώ από τον στόχο, γεγονός που επηρέασε αρνητικά την πορεία των συνολικών εσόδων.
Η εικόνα του Φεβρουαρίου
Για τον μήνα Φεβρουάριο, τα καθαρά έσοδα ανήλθαν σε 5,848 δισ. ευρώ, μειωμένα κατά 162 εκατ. ευρώ έναντι στόχου.
Τα φορολογικά έσοδα διαμορφώθηκαν σε 5,662 δισ. ευρώ (-62 εκατ. ευρώ), με:
•αύξηση στον ΦΠΑ
κατά 94 εκατ. ευρώ,
•μείωση στους ΕΦΚ κατά 69 εκατ. ευρώ,
•και υστέρηση στους φόρους εισοδήματος κατά 47 εκατ. ευρώ.
Συγκράτηση δαπανών οδηγεί στο πλεόνασμα
Καθοριστικός παράγοντας για την υπεραπόδοση του προϋπολογισμού ήταν η συγκράτηση των δαπανών.
Οι συνολικές δαπάνες ανήλθαν σε 11,088 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 1,122 δισ. ευρώ έναντι στόχου, αλλά αυξημένες κατά 54 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2025.
•Οι δαπάνες του Τακτικού Προϋπολογισμού ήταν μειωμένες κατά 217 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω μεταφοράς πληρωμών.
•Οι επενδυτικές δαπάνες περιορίστηκαν σημαντικά στα 875 εκατ. ευρώ, μειωμένες κατά 906 εκατ. ευρώ από τον στόχο και κατά 464 εκατ. ευρώ σε σχέση με πέρυσι.
Η «ανάγνωση» των στοιχείων
Η εικόνα του πρώτου διμήνου δείχνει ότι η δημοσιονομική υπεραπόδοση προκύπτει κυρίως από τη συγκράτηση δαπανών και δευτερευόντως από την πορεία των εσόδων, τα οποία εμφανίζουν σημάδια κόπωσης σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια.
Παράλληλα, η επίδραση έκτακτων παραγόντων –όπως η σύμβαση της Εγνατίας Οδού– και οι ετεροχρονισμοί πληρωμών καθιστούν αναγκαία μια πιο προσεκτική ανάγνωση των στοιχείων για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων σχετικά με τη διατηρησιμότητα της δημοσιονομικής πορείας το επόμενο διάστημα.
Politica 89.8
