Politica 89.8
Πληθωρισμός: Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η παραγωγικότητα και οι προβλέψεις για τα επιτόκια
Νέο γύρο «πολέμου» κατά της ακρίβειας αναγκάζονται να ανοίξουν όλο και περισσότερες κεντρικές τράπεζες, αφού ο πληθωρισμός επιστρέφει δριμύτερος.
Στις 2 Σεπτεμβρίου, η κεντρική τράπεζα της Νέας Ζηλανδίας προχώρησε σε αύξηση των επιτοκίων. Έπειτα, η κεντρική τράπεζα της Αυστραλίας έχει ήδη αυξήσει το κόστος δανεισμού τρεις φορές μέσα στο έτος.
Η Τράπεζα της Ιαπωνίας έπραξε το ίδιο τον Ιούνιο, ενώ ακολούθησε η Τράπεζα της Νότιας Κορέας τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Στις 10 Σεπτεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να αυξήσει το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%, ενώ πολλοί αναλυτές προεξοφλούν ότι σύντομα θα ακολουθήσει και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αντιδρούν στις διάχυτες πλέον ενδείξεις ότι οι τιμές παίρνουν ξανά την ανιούσα. Ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός στις ισχυρές οικονομίες του πλανήτη σταμάτησε να υποχωρεί προς τον στόχο του 2% και, αντίθετα, τους τελευταίους μήνες πήρε μια μικρή ανηφορική κλίση. Τον Αύγουστο, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη σκαρφάλωσε στο 3,3%, αγγίζοντας υψηλό τριετίας.
Ακόμη και στην Ελβετία, της οποίας η οικονομική πολιτική αποτελεί ένα από τα σύγχρονα παγκόσμια θαύματα, ο πληθωρισμός έφτασε σε υψηλό δύο ετών, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται μόλις στο 0,8%. Σε ορισμένες χώρες μάλιστα, οι τιμές τραβούν το κόστος διαβίωσης προς τα πάνω. Στη Λιθουανία, για παράδειγμα, ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε κοντά στο 6%, από 3,1% που ήταν τον Ιανουάριο, σημειώνει ο Economist.
Πληθωρισμός: Τι ρόλο παίζει η ενέργεια
Βασικός «ύποπτος» για την κατάσταση αυτή είναι η ενέργεια. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει πυροδοτήσει νέο ράλι στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Στην Ευρώπη, οι τιμές του φυσικού αερίου είναι πλέον υπερδιπλάσιες σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο στο Ιράν.
Μάλιστα, δεν αποκλείεται να αυξηθούν κι άλλο, καθώς η Γηραιά Ήπειρος σπεύδει να γεμίσει τις αποθήκες της ενόψει του χειμώνα. Ήδη, ο ενεργειακός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη κινείται σε καθαρά διψήφια ποσοστά. Την ίδια στιγμή, ο μέσος Αμερικανός πληρώνει πλέον κάτι παραπάνω από 4 δολάρια για ένα γαλόνι βενζίνης, όταν στις αρχές του έτους το κόστος ήταν κάτω από 3 δολάρια.
Κοστος εργασιας και παραγωγικότητα
Το πρόβλημα, όμως, φαίνεται πως είναι βαθύτερο και δεν περιορίζεται μόνο στα καύσιμα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Economist, ο μέσος ετήσιος «δομικός» πληθωρισμός στις αναπτυγμένες χώρες, ο οποίος δεν περιλαμβάνει τις ευμετάβλητες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων, αυξήθηκε από το 2,7% στις αρχές του 2026 στο 2,9% σήμερα.
Εξετάζοντας στοιχεία από 23 αναπτυγμένες οικονομίες για τις τιμές των υπηρεσιών, οι οποίες επηρεάζονται άμεσα από το κόστος εργασίας και όχι από τα χρηματιστηριακά εμπορεύματα, ο Economist αναφέρει, ότι ο πληθωρισμός στις υπηρεσίες καλπάζει στα δύο τρίτα των χωρών, παρότι οι δείκτες μισθολογικής αύξησης υποχωρούν σε πολλές χώρες.
Αυτό μπορεί να εξηγηθεί είτε επειδή οι μισθοί δεν καταγράφονται με ακρίβεια στις επίσημες στατιστικές, είτε επειδή η πτώση της παραγωγικότητας στον τομέα των υπηρεσιών δυσκολεύει τις επιχειρήσεις να απορροφήσουν το υπάρχον εργατικό κόστος.
Τι αναμένουν οι καταναλωτές;
Πάντως, οι περισσότεροι δείκτες των πληθωριστικών προσδοκιών στις αγορές παρέμειναν σταθεροί τις τελευταίες εβδομάδες. Μάλιστα, πρόσφατη έρευνα της ΕΚΤ έδειξε ότι οι καταναλωτές περιμένουν χαμηλότερο πληθωρισμό για το επόμενο έτος σε σχέση με ό,τι πίστευαν πριν από λίγους μήνες.
Από την άλλη, ορισμένοι εξελιγμένοι δείκτες, όπως αυτοί της εταιρείας συμβούλων Alternative Macro Signals, που σκανάρει εκατομμύρια ειδησεογραφικά άρθρα, δείχνουν ξεκάθαρη ενδυνάμωση των παγκόσμιων πληθωριστικών πιέσεων. Ωστόσο, η προγνωστική αξιοπιστία αυτών των ψηφιακών εργαλείων έχει αποδειχθεί στο παρελθόν ασταθής.
Αναπόφευκτες οι αυξήσεις επιτοκίων
Όπως και να έχει, οι κεντρικές τράπεζες δεν έχουν καμία διάθεση να ρισκάρουν. Πολλοί επικριτές τούς καταλογίζουν ότι την περίοδο 2021-22 καθυστέρησαν να αντιδράσουν στο πρώτο ξέσπασμα του πληθωρισμού, και οι τραπεζίτες δεν θέλουν να κάνουν το ίδιο λάθος δύο φορές.
«Δεν πρέπει να περιμένουμε να ριζώσει ο πληθωρισμός για να δράσουμε», προειδοποίησε ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Σλοβενίας. Αντίστοιχα, η Ιζαμπέλ Σνάμπελ, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ, τόνισε πρόσφατα ότι αν οι αρχές περιμένουν να μετακυλιστεί το ενεργειακό κόστος στους μισθούς, κινδυνεύουν να βρεθούν για άλλη μια φορά πίσω από τις εξελίξεις.
Όλα δείχνουν, λοιπόν, ότι ένας νέος κύκλος νομισματικής σύσφιξης μόλις ξεκινά. Η ελβετική τράπεζα UBS εκτιμά ότι όσες κεντρικές τράπεζες δεν έχουν προχωρήσει ακόμη σε αυξήσεις επιτοκίων, θα αναγκαστούν να το κάνουν πολύ σύντομα, με πρώτες υποψήφιες τη Σουηδία, ακόμη και την παραδοσιακά σταθερή Ελβετία, τονίζει ο Economist.
ot.gr
