Ρουάντα: Η Ελλάδα και τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες ετοιμάζουν τον πρώτο κόμβο επιστροφής μεταναστών εκτός ΕΕ – Ποιοι θα μεταφέρονται και ποιες οι εξαιρέσεις

Δημοσιεύτηκε στις 16/11/2026 23:00

Ρουάντα: Η Ελλάδα και τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες ετοιμάζουν τον πρώτο κόμβο επιστροφής μεταναστών εκτός ΕΕ – Ποιοι θα μεταφέρονται και ποιες οι εξαιρέσεις
Προσθήκη του politica.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

 

Στις αρχές Ιανουαρίου 2027 αναμένεται η υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ των έξι χωρών – Ανοιχτές εγκαταστάσεις, άδεια διαμονής και δύο επιλογές για τους μετανάστες – Ενεργός ο ρόλος του Θάνου Πλεύρη στις διαβουλεύσεις

Η Ρουάντα είναι η χώρα που επιλέχθηκε για τη δημιουργία του πρώτου κοινού κόμβου επιστροφής μεταναστών (Return Hub) εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας που έχουν αναλάβει η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία. Οι πέντε ευρωπαϊκές χώρες προχωρούν πλέον σε τεχνικές διαβουλεύσεις με την κυβέρνηση της αφρικανικής χώρας, με στόχο τη διαμόρφωση ενός νέου μηχανισμού διαχείρισης των επιστροφών.

Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η υπογραφή κοινού μνημονίου συνεργασίας (Memorandum of Understanding – MoU), η οποία, σύμφωνα με τις πληροφορίες, τοποθετείται χρονικά στις αρχές Ιανουαρίου 2027. Μέσα από το μνημόνιο αναμένεται να καθοριστούν οι όροι λειτουργίας του κόμβου, οι αρμοδιότητες κάθε πλευράς, αλλά και οι διαδικασίες που θα ακολουθούνται για τη μεταφορά και την παραμονή των ενδιαφερομένων.

Η ελληνική πλευρά βρίσκεται στον στενό πυρήνα της πρωτοβουλίας, με τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνο Πλεύρη, να συμμετέχει ενεργά στις σχετικές διαβουλεύσεις. Πρόκειται για μια προσπάθεια που φιλοδοξεί να δώσει λύση σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής: τις περιπτώσεις ανθρώπων που έχουν λάβει οριστική απόρριψη ασύλου, αλλά παραμένουν στην Ευρώπη επειδή η επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί.

Ποιοι μετανάστες θα μεταφέρονται στη Ρουάντα

Ο σχεδιασμός δεν αφορά το σύνολο των μεταναστών που βρίσκονται στις πέντε ευρωπαϊκές χώρες, αλλά συγκεκριμένες κατηγορίες υπηκόων τρίτων χωρών, για τους οποίους θα πρέπει να συντρέχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Συγκεκριμένα, στον νέο μηχανισμό προβλέπεται να εντάσσονται άνθρωποι που έχουν εισέλθει στην Ελλάδα ή σε κάποιο από τα υπόλοιπα τέσσερα κράτη, έχουν υποβάλει αίτημα ασύλου και έχουν λάβει τελεσίδικη απορριπτική απόφαση.

Παράλληλα, θα πρέπει να έχει διαπιστωθεί ότι η επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους δεν είναι εφικτή, παρά την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων διαδικασιών. Το συγκεκριμένο εμπόδιο μπορεί να οφείλεται είτε στην άρνηση συνεργασίας των ίδιων των ενδιαφερομένων με τις αρμόδιες αρχές είτε στην απροθυμία των χωρών καταγωγής να προχωρήσουν στην επανεισδοχή τους.

Με άλλα λόγια, πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει οριστική απόφαση απομάκρυνσης από το ευρωπαϊκό έδαφος, η οποία όμως δεν μπορεί να εκτελεστεί εξαιτίας πρακτικών, διοικητικών ή άλλων εμποδίων.

Ακριβώς αυτό το κενό επιχειρεί να καλύψει ο νέος κόμβος. Αντί οι συγκεκριμένοι άνθρωποι να παραμένουν επ’ αόριστον στην Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς νόμιμο δικαίωμα διαμονής, θα μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις που θα οριστικοποιηθούν, να ενεργοποιείται η διαδικασία μεταφοράς τους στη Ρουάντα.

Ποιες κατηγορίες εξαιρούνται από το σχέδιο

Ιδιαίτερη βαρύτητα στον σχεδιασμό δίνεται στις εξαιρέσεις, καθώς δεν προβλέπεται να υπάγονται στον μηχανισμό όλες οι κατηγορίες μεταναστών.

Ειδικότερα, εκτός του συστήματος αναμένεται να παραμείνουν οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, οι οικογένειες και πρόσωπα που εντάσσονται σε σοβαρές κατηγορίες ευαλωτότητας.

Τα ακριβή κριτήρια επιλογής, οι εξαιρέσεις και οι εγγυήσεις προστασίας των δικαιωμάτων των μεταφερόμενων θα αποτελέσουν βασικό αντικείμενο των τεχνικών συνομιλιών πριν από την υπογραφή του μνημονίου.

Άδεια διαμονής στη Ρουάντα και δύο επιλογές

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του σχεδίου είναι ότι ο νέος κόμβος δεν σχεδιάζεται ως κλειστή δομή κράτησης ή χώρος εγκλεισμού. Αντιθέτως, προβλέπονται ανοιχτές εγκαταστάσεις, με συγκεκριμένο καθεστώς φιλοξενίας και νόμιμης διαμονής.

Με την άφιξή τους στη Ρουάντα, οι μεταφερόμενοι θα αποκτούν άδεια διαμονής και θα έχουν δύο δυνατότητες.

Η πρώτη είναι να παραμείνουν στη χώρα, να εγκατασταθούν και να επιχειρήσουν να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία. Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται ένα πλέγμα υποστηρικτικών παροχών, το οποίο θα περιλαμβάνει προγράμματα εκμάθησης της γλώσσας, πρόσβαση σε ασφαλιστικές και κοινωνικές παροχές, καθώς και δυνατότητες κοινωνικής στέγασης.

Η δεύτερη επιλογή θα είναι η οικειοθελής επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους, εφόσον αποφασίσουν ότι αυτή είναι η λύση που επιθυμούν.

Μάλιστα, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ακόμη και όσοι αρχικά επιλέξουν να παραμείνουν στη Ρουάντα θα έχουν τη δυνατότητα να αλλάξουν γνώμη και να ζητήσουν στη συνέχεια την επιστροφή τους στην πατρίδα τους.

«Μια δεύτερη ευκαιρία» και όχι μέτρο τιμωρίας

Η πολιτική φιλοσοφία πίσω από τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία είναι να μην αντιμετωπίζεται ο νέος μηχανισμός ως τιμωρητικό μέτρο, αλλά ως μια εναλλακτική λύση για ανθρώπους που δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ταυτόχρονα δεν μπορούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους.

Η επιχειρηματολογία των έξι πλευρών στηρίζεται στην ανάγκη να τερματιστεί η παρατεταμένη εκκρεμότητα που δημιουργείται όταν μια απόφαση επιστροφής δεν μπορεί να εφαρμοστεί. Η Ρουάντα θα προσφέρει τη δυνατότητα νόμιμης διαμονής, με προοπτική κοινωνικής και οικονομικής ένταξης, αντί της παραμονής σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας.

Το μοντέλο, επομένως, δεν περιορίζεται στη μεταφορά και προσωρινή φιλοξενία των μεταναστών, αλλά προβλέπει και τη δυνατότητα μιας νέας αρχής σε τρίτη χώρα, εφόσον οι ίδιοι επιλέξουν να αξιοποιήσουν αυτή την προοπτική.

Γιατί επιλέχθηκε η Ρουάντα

Η επιλογή της Ρουάντας συνδέεται, σύμφωνα με τον σχεδιασμό των πέντε ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, με μια σειρά παραμέτρων που αφορούν την πολιτική και κοινωνική κατάσταση της χώρας, τις αναπτυξιακές της προοπτικές, αλλά και την εμπειρία της στη φιλοξενία εκτοπισμένων πληθυσμών.

Η χώρα έχει αναπτύξει δομές υποδοχής προσφύγων και διαθέτει σχετική εμπειρία στη διαχείριση πληθυσμών που αναζητούν προστασία και νέες συνθήκες διαβίωσης. Αυτή η εμπειρία εκτιμάται ότι μπορεί να αξιοποιηθεί στη λειτουργία του νέου μηχανισμού.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση της Ρουάντας επιδιώκει να ενισχύσει τις διεθνείς συνεργασίες της και να διευρύνει τους δεσμούς της με ευρωπαϊκά κράτη, γεγονός που δημιουργεί το έδαφος για τη συγκεκριμένη συμφωνία.

Το ευρωπαϊκό στοίχημα των επιστροφών

Η πρωτοβουλία των πέντε ευρωπαϊκών χωρών εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια αναμόρφωσης της ευρωπαϊκής πολιτικής επιστροφών, με στόχο να καταστεί αποτελεσματικότερη η εφαρμογή των αποφάσεων απομάκρυνσης όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η δημιουργία κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες αποτελεί μία από τις νέες κατευθύνσεις που συζητούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με απαραίτητη προϋπόθεση την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της αρχής της μη επαναπροώθησης.

Για την Ελλάδα, η συμμετοχή στο εγχείρημα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα χρόνιο πρόβλημα του μεταναστευτικού: την αδυναμία εκτέλεσης αποφάσεων επιστροφής, ακόμη και όταν η διαδικασία ασύλου έχει ολοκληρωθεί οριστικά.

Οι τεχνικές διαβουλεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη θα καθορίσουν τις τελευταίες λεπτομέρειες του σχεδίου, ενώ η υπογραφή του μνημονίου στις αρχές Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να αποτελέσει το επόμενο καθοριστικό βήμα.

Εφόσον ολοκληρωθεί η συμφωνία, η Ρουάντα θα βρεθεί στο επίκεντρο μιας νέας ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής, με την Ελλάδα να συμμετέχει από την πρώτη γραμμή στη διαμόρφωση ενός μηχανισμού που φιλοδοξεί να αλλάξει τα δεδομένα στις επιστροφές μεταναστών.


Περισσότερα Video

Ακολουθήστε το Politica στο Google News και στο Facebook