Politica 89.8
Πολλαπλά και ιδιαίτερα ανησυχητικά είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η εγχώρια και τοπική αγορά φαρμάκων, προβλήματα που σχετίζονται με τις αιτίες και τις συνέπειες πίσω από τις διαχρονικές πλέον ελλείψεις φαρμάκων, αλλά και με την προσβασιμότητα στη φαρμακευτική καινοτομία, τη βιωσιμότητα των ίδιων των επιχειρήσεων και τελικά την επάρκεια του συστήματος να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες υγείας των ασθενών. Το τελευταίο διάστημα, η εικόνα αυτή γίνεται ακόμη πιο πιεστική λόγω της έξαρσης της γρίπης και των ιώσεων, που αυξάνει κατακόρυφα τη ζήτηση στο Ρέθυμνο, για συγκεκριμένες κατηγορίες φαρμάκων, την ώρα που η προσφορά παραμένει περιορισμένη. Στα φαρμακεία του Ρεθύμνου εντοπίζονται καθημερινά ελλείψεις σε δεκάδες σκευάσματα, καθώς και σε ορισμένα παιδιατρικά εμβόλια, όπως επεσήμανε μεταξύ άλλων μιλώντας στα «Ρ.Ν.», ο Ανδρέας Αντωνίου, γενικός γραμματέας του Φαρμακευτικού Συλλόγου Ρεθύμνου. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα καταγράφει χαμηλή διαθεσιμότητα νέων και καινοτόμων φαρμάκων σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη, με τους ασθενείς να βιώνουν καθυστερήσεις ή περιορισμένη πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες, λόγω ενός κλειστού φαρμακευτικού προϋπολογισμού και υψηλών υποχρεωτικών επιστροφών χρημάτων από τα φαρμακεία και τις φαρμακοβιομηχανίες στον ΕΟΠΥΥ. Οι μηχανισμοί του rebate και του clawback, που επιβλήθηκαν για τον έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης από το υπουργείο Υγείας, επιβαρύνουν πλέον καθοριστικά τη βιωσιμότητα των φαρμακείων και ολόκληρης της αλυσίδας του φαρμάκου, δημιουργώντας ένα περιβάλλον συνεχούς πίεσης, αβεβαιότητας και δυσκολίας στην κάλυψη βασικών και μελλοντικών αναγκών υγείας.
Ένας φαύλος κύκλος ελλείψεων ακόμα και στα γενόσημα φάρμακα
Σε διαχρονικό έχει μετατραπεί το ζήτημα των ελλείψεων φαρμάκων στα τοπικά φαρμακεία, γεγονός που οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων, σχετικά με τις αποζημιώσεις, τις φαρμακοβιομηχανίες και τον προϋπολογισμό που θέτει ο Ε.Ο.Φ κάθε χρόνο. Το φαινόμενο μάλιστα εντείνεται αυτήν την περίοδο, κατά την οποία εκδίδονται νέα δελτία μείωσης των σημερινών τιμών φαρμάκων, με αποτέλεσμα οι φαρμακαποθήκες να σταματούν την προσφορά, επιχειρώντας να μπορέσουν να λάβουν νέες, μειωμένες τιμές. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα, τα τοπικά φαρμακεία του Ρεθύμνου να εμφανίζουν ελλείψεις σε παιδιατρικά εμβόλια, καθώς και σε δεκάδες άλλα σκευάσματα. «Αυτήν την στιγμή περίπου 40-45 σκευάσματα τα οποία ζητάω, έχω μηδενικό απόθεμα και άλλα τόσα περίπου, μπορεί να μην είμαι με μηδενικό απόθεμα, αλλά δεν επαρκούν προκειμένου να εξυπηρετήσω τις ανάγκες της περιοχής», ανέφερε μεταξύ άλλων ο κ. Αντωνίου και επίσης σημείωσε, ότι ο κόσμος έχοντας αντιληφθεί πλέον το πρόβλημα, στρέφονται σε γενόσημα, ομοειδή φάρμακα για να εξυπηρετηθούν. «Είναι όμως κάποια φάρμακα τα οποία δεν μπορούν να αντικατασταθούν και εκεί όπως καταλαβαίνετε δημιουργείται το μεγαλύτερο πρόβλημα», εξήγησε ο κ. Αντωνίου, επισημαίνοντας επίσης ότι: «Υπάρχουν ελλείψεις και σε ιδιαίτερα οικονομικά φάρμακα. Για παράδειγμα αυτήν την στιγμή υπάρχει ένα πρόβλημα προμήθειας ενός πρωτότυπου φαρμάκου για την γαστροπροστασία. Αυτομάτως επειδή ο κόσμος είναι εξοικειωμένος με τις ελλείψεις στρέφεται στα γενόσημα. Συνεπώς δύο – τρεις μέρες μετά παρατηρεί πρόβλημα διαθεσιμότητας και στο γενόσημό του, γιατί ο φαρμακοποιός με το που θα αντιληφθεί ότι έχει πρόβλημα να προμηθευτεί το πρωτότυπο, θα αυξήσει την παραγγελία του γενόσημου. Αυτομάτως δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος ελλείψεων και στο γενόσημο», ανέφερε επίσης ο κ. Αντωνίου. Οι ελλείψεις οφείλονται ουσιαστικά σε τέσσερεις βασικούς παράγοντες: Πρώτον, οι χαμηλές τιμές αποζημίωσης σε σχέση με άλλες χώρες της Ε.Ε. καθιστούν την ελληνική αγορά λιγότερο ελκυστική, οδηγώντας εταιρείες να διαθέτουν περιορισμένες ποσότητες ή να καθυστερούν την κυκλοφορία φαρμάκων. Δεύτερον, φάρμακα που προορίζονται για την Ελλάδα εξάγονται νόμιμα σε ακριβότερες αγορές, μειώνοντας την εγχώρια διαθεσιμότητα. Τρίτον, η δημοσιονομική πίεση μέσω μηχανισμών όπως rebate και clawback συμπιέζει τη ρευστότητα σε όλη την αλυσίδα (εταιρείες – χονδρέμποροι – φαρμακεία), αποθαρρύνοντας τη διατήρηση επαρκών αποθεμάτων και τέταρτον, η αυξημένη ζήτηση λόγω εποχικών ασθενειών ή αλλαγών στη συνταγογράφηση επιδεινώνει την κατάσταση.
Την ίδια ώρα σε ιδιαίτερη έξαρση βρίσκονται οι ιώσεις και συγκεκριμένα οι παιδικές ιώσεις, σύμφωνα με τον κ. Αντωνίου. «Ειδικά αυτό το διάστημα εκλιπαρούμε τους συμπολίτες μας ακόμα και τώρα να έρθουν να εμβολιαστούν, γιατί και λόγω της κλιματικής αλλαγής έχουμε φτάσει πλέον στα μέσα Γενάρη να παρουσιάζεται αυτή η έξαρση. Είναι κάτι το οποίο έχει παρατηρηθεί ιδιαίτερα και στις μικρές ηλικίες, είναι πολλά τα σχολεία και τα παιδιά σε μικρές τάξεις, στα οποία απουσιάζει ένα σημαντικός αριθμός παιδιών με γρίπη», ανέφερε, ενώ όπως ξεκαθάρισε, «το εμβόλιο είναι δωρεάν, μπορούν να έρθουν να εμβολιαστούν. Προς το παρόν, υπάρχουν κάποια διαθέσιμα εμβόλια τα οποία αποζημιώνονται, προκειμένου να προστατευτεί ο κόσμος και ειδικά αυτά τα σκαμπανεβάσματα του καιρού ευνοούν αυτό που λέμε τις ιώσεις».
«Υπάρχει έλλειμμα στην εισαγωγή καινοτόμων φαρμάκων, γιατί υπάρχει ο κλειστός φαρμακευτικός προϋπολογισμός»
Παράλληλα, σημαντική είναι η έλλειψη προσβασιμότητας της ελληνικής αγοράς σε καινοτόμα φαρμακευτικά σκευάσματα. Σύμφωνα με μελέτη της Hellenic Association of Pharmaceutical Companies από τα 173 νέα, καινοτόμα φάρμακα που έλαβαν έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) για την περίοδο 2020-2023, μόλις τα 75 είναι διαθέσιμα στην Ελλάδα και μόνο το 25% αυτών είναι πλήρως προσβάσιμα σε όλους τους ασθενείς. Μια άλλη ανάλυση της ίδιας σειράς «Patient WAIT Indicator» δείχνει ότι από τα 178 νέα καινοτόμα φάρμακα που έλαβαν έγκριση EMA μεταξύ 2021-2024, μόνο 36 (20%) είναι σήμερα διαθέσιμα στην Ελλάδα, δηλαδή μόνο 1 στα 5. Σε αυτό το πλαίσιο αναμένεται να τεθεί το προσεχές χρονικό διάστημα σε διαβούλευση ένα σχέδιο νόμου για τη λειτουργία ενός Σχήματος Μεταβατικής Αποζημίωσης των καινοτόμων φαρμάκων, γνωστού ως Ταμείου Καινοτομίας. Η παρέμβαση αφορά κυρίως φάρμακα που δεν κυκλοφορούν σήμερα στη χώρα, καθώς οι φαρμακευτικές εταιρείες αδυνατούν να «σηκώσουν» τις υψηλές υποχρεωτικές επιστροφές. «Αυτό είναι ουσιαστικά ένας καινούργιος κουμπαράς του υπουργείου Υγείας, τον οποίο θα πριμοδοτήσει με περίπου 50 εκατομμύρια ευρώ, προκειμένου να προχωράει πιο γρήγορα η διαδικασία εισαγωγής καινοτόμων φαρμάκων στην ελληνική αγορά. Μιλάμε για φάρμακα αρκετά ακριβά, για πολύ ιδιαίτερες παθολογικές καταστάσεις», σχολίασε ο κ. Αντωνίου εξηγώντας επίσης ότι το θέμα συναντά μεγάλες αντιδράσεις από τις φαρμακευτικές εταιρείες, που δεν θα είναι ελεύθερες να αποφασίζουν τις τιμές των φαρμάκων αυτών, αλλά θα αποδέχονται την πρόταση της επιτροπής διαπραγμάτευσης του υπουργείου Υγείας. «Όταν λέμε για καινοτόμα φάρμακα μιλάμε για φάρμακα που δεν περνούν από τα φαρμακεία μας, είναι φάρμακα απειροελάχιστα. Υπάρχει αυτό το έλλειμμα στην εισαγωγή καινοτόμων φαρμάκων, γιατί υπάρχει ο κλειστός φαρμακευτικός προϋπολογισμός», ανέφερε μεταξύ άλλων εξηγώντας ότι ουσιαστικά κάθε νέο φάρμακο αντιμετωπίζεται κατά περίπτωση, με γνώμονα τη δημοσιονομική επάρκεια του ασφαλιστικού συστήματος.
Όσο αυξάνεται η ζήτηση αυξάνεται και το rebate
Τέλος, σημαντικές είναι οι οικονομικές επιβαρύνσεις στα τοπικά φαρμακεία από τον μηχανισμό αυτόματης επιστροφής χρημάτων προς το υπουργείο, με το όνομα rebate, που έχει εφαρμοστεί για τον έλεγχο της φαρμακευτικής δαπάνης. Το rebate είναι μια υποχρεωτική έκπτωση επί του μηνιαίου τζίρου, που επιστρέφουν τα φαρμακεία και οι φαρμακευτικές εταιρείες στον ΕΟΠΥΥ, ανεξάρτητα από κερδοφορία ή κόστος και λειτουργεί ουσιαστικά ως έμμεσος φόρος στη φαρμακευτική αγορά, περιορίζοντας τη ρευστότητα και δυσχεραίνοντας την προμήθεια και διάθεση φαρμάκων στους ασθενείς. Μάλιστα τα μηνιαία ποσά που αγγίζει το rebate σε ένα τοπικό φαρμακείου του Ρεθύμνου μπορεί να αγγίζουν και τον μισθό ενός υπαλλήλου. «Είναι τόσο υπολογίσιμο το κόστος του rebate, που σε ορισμένα φαρμακεία, όπως και σε διαγνωστικά κέντρα, αναζητούν εκείνη την χρυσή τομή, ειδικά όταν μιλάμε για φαρμακεία που μπορούν να έχουν πολύ μεγάλο τζίρο, ώστε να φτάσουν ένα όριο, που η απόδοση του rebate να μην τους είναι συνολικά ασύμφορη», ανέφερε ο κ. Αντωνίου, εξηγώντας ουσιαστικά ότι κάποιες επιχειρήσεις όταν συμπληρώνουν το πλαφόν του προϋπολογισμού και πρόκειται να ξεπεράσουν το rebate, παρατείνουν τη διάθεση των φαρμάκων, ή στην περίπτωση των διαγνωστικών κέντρων για παράδειγμα, που έχουν το ίδιο πρόβλημα, δεν εκτελούν παραπεμπτικά. «Στα φαρμακεία δεν έχουμε δικαίωμα άρνησης. Όσο αυξάνεται η ζήτηση, τόσο αυξάνεται και το rebate. Το μόνο που μπορείς να κάνεις σε εκείνη την περίπτωση και σε περιορισμένες υποθέσεις ασθενών είναι να πεις, δεν το έχω τώρα το φάρμακο, θα το φέρω την επόμενη εβδομάδα κ.λπ… ή να κρατήσεις την συνταγή και να την περάσεις τον επόμενο μήνα, για να πάει στον τζίρο του επόμενου μήνα», κατέληξε ο κ. Αντωνίου.
Πηγή: rethnea.gr
