Politica 89.8
Στοίχημα για τη βιωσιμότητα της κτηνοτροφίας της Κρητης οι εφαρμογές κυκλικής οικονομίας
Μία σημαντική πρωτοβουλία κυκλικής οικονομίας στην τοπική οικονομία είναι το έργο LIFE MiCliFeed, ένα ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα που στοχεύει στη σύνδεση της κτηνοτροφίας με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και στο οποίο συμμετέχουν φορείς από όλη την Κρήτη και από το Ρέθυμνο.
Αναγκαιότητα εκσυγχρονισμού και συνεπώς μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας πρέπει να θεωρείται η υιοθέτηση και η εφαρμογή πρακτικών κυκλικής οικονομίας στον κτηνοτροφικό κλάδο, ώστε να μετασχηματιστεί ο τρόπος με τον οποίο παράγονται, χρησιμοποιούνται και επαναξιοποιούνται οι πόροι στον αγροδιατροφικό τομέα. Σε αντίθεση με το παραδοσιακό γραμμικό μοντέλο «παράγω-καταναλώνω-απορρίπτω», η κυκλική οικονομία βασίζεται στη μείωση των αποβλήτων και στην επαναχρησιμοποίηση υλικών, δημιουργώντας ένα πιο βιώσιμο και αποδοτικό σύστημα παραγωγής, αξιοποιώντας υποπροϊόντα από άλλους κλάδους. Υλικά που παλαιότερα θεωρούνταν απόβλητα, όπως φυτικά υπολείμματα ή παραπροϊόντα επεξεργασίας τροφίμων, μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ζωοτροφές, μειώνοντας το κόστος παραγωγής και την εξάρτηση από εισαγόμενες πρώτες ύλες. Εξάλλου, η Κρήτη και το Ρέθυμνο έχουν μεγάλη εξάρτηση από την ηπειρωτική χώρα όσον αφορά το κομμάτι των ζωοτροφών, με τα κόστη μεταφοράς να υπολογίζονται σε χιλιάδες ευρώ κάθε χρόνο για τους παραγωγούς και τους συνεταιρισμούς. Παράλληλα, η διαχείριση των ζωικών αποβλήτων, όπως η κοπριά, μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή ενέργειας ή οργανικών λιπασμάτων, ενισχύοντας περαιτέρω τον κύκλο αξιοποίησης των πόρων. Η εφαρμογή αυτών των πρακτικών συμβάλλει σημαντικά στη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της κτηνοτροφίας, περιορίζοντας τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και την επιβάρυνση των φυσικών πόρων. ενώ παράλληλα, δύναται να ενισχύει την ανθεκτικότητα των εκμεταλλεύσεων απέναντι στις διακυμάνσεις των τιμών και στις κρίσεις της αγοράς. Η μετάβαση προς ένα κυκλικό μοντέλο δεν είναι απλή διαδικασία, αλλά απαιτεί τεχνογνωσία, επενδύσεις και συνεργασία μεταξύ παραγωγών, ερευνητών και πολιτείας, αποτελεί ωστόσο βασική προϋπόθεση για μια πιο βιώσιμη και ανταγωνιστική κτηνοτροφία στο μέλλον.
Η Κρήτη τα τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει να εντάσσει στον σχεδιασμό και το στρατηγικό της πλάνο εφαρμογές κυκλικής οικονομίας, ιδιαίτερα για αξιοποίηση οργανικών υλών για ζωοτροφές και ενίσχυση της υγείας και της μακροζωίας του ζωικού κεφαλαίου, ωστόσο υπολείπεται σημαντικά ακόμα σε πρωτοβουλίες διαχείρισης αποβλήτων. Τα παραπάνω και ακόμα πολλά συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια ημερίδας ενημέρωσης και περιφερειακού εργαστηρίου κυκλικής οικονομίας που πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις του ΕΛΜΕΠΑ στο Ηράκλειο τις προηγούμενες ημέρες και συνδιοργανώθηκε από το Πράσινο Ταμείο, το ΥΠΕΝ, την Περιφέρεια Κρήτης και τον ΕΣΔΑΚ. Η δεύτερη μέρα του συνεδρίου εστίασε στον τομέα της κυκλικής οικονομίας στην αγροδιατροφή στην Κρήτη. Μία σημαντική πρωτοβουλία κυκλικής οικονομίας στην τοπική οικονομία είναι το έργο LIFE MiCliFeed, ένα ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα που στοχεύει στη σύνδεση της κτηνοτροφίας με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας. Εστιάζει κυρίως στην εκτροφή μικρών μηρυκαστικών (πρόβατα και κατσίκες), τα οποία αποτελούν σημαντικό κλάδο παραγωγής στη Μεσόγειο, ενώ κεντρική ιδέα του έργου είναι η αξιοποίηση αγρο-βιομηχανικών υποπροϊόντων και αποβλήτων ως πρώτες ύλες για την παραγωγή καινοτόμων ζωοτροφών. Παράλληλα, το έργο διερευνά φυσικές λύσεις για την αντιμετώπιση παρασιτικών λοιμώξεων, μειώνοντας την ανάγκη χρήσης φαρμάκων και συμβάλλοντας στον περιορισμό της μικροβιακής αντοχής. Συνολικά, το LIFE MiCliFeed προωθεί ένα πιο βιώσιμο και αποδοτικό μοντέλο αγροτικής παραγωγής, ενσωματώνοντας πρακτικές κυκλικής οικονομίας και ενισχύοντας τη μετάβαση προς ένα περιβαλλοντικά φιλικό σύστημα κτηνοτροφίας. Στην προσπάθεια αυτή συμμετέχουν ενεργά φορείς από όλη την Κρήτη και ειδικότερα από το Ρέθυμνο, με τη συμβολή της βιομηχανίας ζωοτροφών Χριστόφορος Ζαφκαράκης ΕΤΕ, ενώ τον συντονισμό του έργου έχει ο ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ.
Τα φύλλα ελιάς ως ζωοτροφή και το τυρόγαλα ως νερό για τα ζώα
Για το πρόγραμμα στην ημερίδα μίλησε ο κτηνίατρος και πρόεδρος ΔΣ Βιοερευνητικά εργαστήρια, Δρ. Αλέξανδρος Στεφανάκης, ο οποίος ανέλυσε το παράδειγμα του έργου LIFE MiCliFeed και των αρχών κυκλικής οικονομίας στην κτηνοτροφία της Κρήτης. Ο κ. Στεφανάκης σύμφωνα με όσα ανέφερε μεταξύ άλλων στα «Ρ.Ν.», εξήγησε την ιστορία των εφαρμογών κυκλικής οικονομίας στην αιγοπροβατοτροφία στην Κρήτη και επεσήμανε τους λόγους που η διαρκής προσαρμογή είναι αναγκαία. «Η κυκλική οικονομία ξεκίνησε πριν από πολλά χρόνια, όταν κάποια στιγμή είχαμε μία εκτόξευση των τιμών των πρώτων υλών των ζωοτροφών στο 30% και από την άλλη υπήρξε πλήρης αδυναμία του συστήματος εμπορίας και διακίνησης γάλακτος και κρέατος. Είχαμε δηλαδή μία αύξηση 20% στο κόστος παραγωγής στους κτηνοτρόφους. Αυτό προκάλεσε ένα τρομακτικό σοκ επιβίωσης ιδιαίτερα στους κτηνοτρόφους και ιδιαίτερα αυτούς στο Ρέθυμνο, που έχουν εκσυγχρονίσει τις εκμεταλλεύσεις τους, κάνουν εντατικές δουλειές ελευθέρας βοσκής, αλλά ασφαλώς οι αποδόσεις εξαρτώνται και από τη χορήγηση συμπληρωματικών ζωοτροφών. Έτσι ξεκίνησε η διαδικασία να εκπαιδεύονται και να ταΐζουν τα ζώα με τα φύλλα ελιάς από τα ελαιουργεία». Όπως εξήγησε κανένα φύλλο ελαιόδεντρου δεν πετιέται σήμερα, αλλά αντίθετα αξιοποιείται από τους κτηνοτρόφους, ως μία εύκολη και καλή πρακτική κυκλικής οικονομίας. «Ακολούθησε στη συνέχεια μία προσπάθεια, η οποία είχε δύο σκοπούς: Να κάνει εξοικονόμηση ζωοτροφών και παράλληλα να βοηθήσουμε στην αδειοδότηση και την εύρυθμη λειτουργία των τυροκομείων της Κρήτης που είναι μικρά στη ζώνη παραγωγής γάλακτος, με αποτέλεσμα να μην έχουν την οικονομική και κατασκευαστική δυνατότητα καθώς και αυτήν την συντήρησης ενός βιολογικού καθαρισμού του γραμμικού μοντέλου παραγωγής. Προσπαθήσαμε δηλαδή ένα τρόφιμο, όπως το τυρόγαλα, που απομένει μετά την μυζήθρα, να το κάνουμε νερό». σημείωσε ο κ. Στεφανάκης εξηγώντας ότι σε πολλές περιοχές του νησιού οι κτηνοτρόφοι πλέον να αξιοποιούν το γάλα για την ενυδάτωση των ζώων.
Ρόδι με αντιπαρασιτικές ιδιότητες και στέμφυλα για τη διατροφή των ζώων
Επιπλέον, αναγνωρίζοντας το ότι η Κρήτη διαθέτει μία πολύ ισχυρή ελαιοκομία, αμπελουργία, καθώς και κηπευτικά προϊόντα, δενδρώδεις καλλιέργειες, οι οποίες μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν ως ζωοτροφές, το πρόγραμμα LIFE MiCliFeed ενισχύει προσπάθειες κτηνοτρόφων, για να χρησιμοποιηθούν τα παραπάνω στη διατροφή των ζώων. Συγκεκριμένα χρησιμοποιούνται στέμφυλα από οινοποιεία και από χυμοποιεία, όπως τα ρόδια, τα οποία σύμφωνα με τον κ. Στεφανάκη, «εκτός από το ότι είναι πολύ καλή ζωοτροφή με σημαντικά χαρακτηριστικά, έχουν ουσίες βιοενέργειας με λειτουργικές ιδιότητες και έχουμε αποδείξει ότι αυτές οι ουσίες, που συχνά σήμερα είναι σκουπίδια και εφιάλτης στο περιβάλλον προστατεύουν τα ζώα από τα παράσιτα, έχουν δηλαδή αντιπαρασιτικές ιδιότητες. Έτσι έχουμε μία δυνατότητα να κάνουμε πολύ μεγάλη εξοικονόμηση μεταφοράς κυρίως χονδροειδών ζωοτροφών, γιατί η Κρήτη είναι εξαρτημένη από την υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά και να αξιοποιήσουμε και τις λειτουργικές τους ιδιότητες», ανέφερε και στη συνέχεια συμπλήρωσε: «Είναι ένα καλό παράδειγμα κυκλικής οικονομίας σε εξέλιξη, με πολλαπλά οφέλη για το περιβάλλον, για τον κτηνοτρόφο και ασφαλώς για την ταυτότητα και την ποιότητα του προϊόντος, γιατί έχει ψηφιστεί από το 2022 ο κλιματικός νόμος και θα πρέπει να πιεστούμε, να προσαρμοστούμε και να μειώσουμε το ενεργειακό αποτύπωμα των προϊόντων που παράγονται και των υπηρεσιών που προσφέρουμε». Όπως τόνισε ο κ. Στεφανάκης, «είναι μία μεγάλη προσπάθεια να στραφούμε στον ορθολογισμό, σήμερα όσο τίποτε άλλο πρέπει να καταργήσουμε το γραμμικό μοντέλο παραγωγής, δηλαδή παράγω, καταναλώνω και πετώ και να πάμε στην φιλοσοφία της ανακύκλωσης και της κυκλικής οικονομίας, όπως θα έπρεπε να συμβαίνει από πάντα».
«Συνεχίζουμε να δουλεύουμε το γραμμικό μοντέλο παραγωγής που προκαλεί τρομακτικά περιβαλλοντικά προβλήματα»
Ανεξάρτητα από το την περιβαλλοντική αξία της κυκλικής οικονομίας για την κτηνοτροφία στην Κρήτη, οι κτηνοτρόφοι επιβαρύνονται οικονομικά σε μεγάλο βαθμό συγκριτικά με τους συναδέλφους τους στην υπόλοιπη Ελλάδα. Σύμφωνα με τον κ. Στεφανάκη, οι κτηνοτρόφοι καλούνται να πληρώνουν 40 και 50 λεπτά ανά κιλό σανού, λόγω του υψηλού μεταφορικού κόστους, ενώ στέλνουν ετησίως χιλιάδες λίτρα γάλακτος στην ηπειρωτική χώρα για επεξεργασία. Σύμφωνα με τον κ. Στεφανάκη, αν τα υποκατάστατα υποπροϊόντα φυτικών πρώτων υλών αξιοποιηθούν σωστά, μπορούν να προσφέρουν τρομερή οικονομία κλίμακας για τους τοπικούς παραγωγούς. «Πρέπει να αρχίσουμε σοβαρά να ασχολούμαστε με τον τόπο μας, γιατί το περιβάλλον πιέζει και δεν περιμένει. Συνεχίζουμε να δουλεύουμε το γραμμικό μοντέλο παραγωγής που ανέπτυξε ο δυτικός πολιτισμός με έναν απαράδεκτο τρόπο, μία ευκολία που φανέρωνε το εύκολο κέρδος, αλλά προκαλούσε τρομακτικά περιβαλλοντικά προβλήματα», σχολίασε, επισημαίνοντας στη συνέχεια ότι από τον Μάρτιο του 2022, βρίσκεται σε ισχύ ο κλιματικός νόμος, σύμφωνα με τον οποίο όλες οι επιχειρήσεις υποχρεώνονται να μειώσουν την κατανάλωσης της ενέργειας και των επιπτώσεων από την λειτουργία τους στο περιβάλλον και το κλίμα. «Και επειδή σήμερα όλα αυτά μπορούν να μετρηθούν εύκολα, μπορούμε και εύκολα να υπολογίσουμε το αποτύπωμα που έχει ένα τρόφιμο. Άρα ο ίδιος ο νόμος μας υποχρεώνει να αλλάξουμε πράγματα. Πετάμε το 30% των οργανικών αποβλήτων, αυτό αν πάμε να το επεξεργαστούμε το κόστος θα είναι στα ύψη. Πρέπει να κάνουμε ανακύκλωση, διαλογή στην πηγή και ο νόμος λέει ότι ρυπαίνων πληρώνει, άρα πρέπει να δούμε τι θα κάνουμε με τα σκουπίδια μας».
Πηγή: rethnea.gr
