Σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία αναζητά επιτακτικά νέες δεξιότητες και καινοτομία, η διαδρομή των γυναικών από την απόκτηση ενός πτυχίου έως την πλήρη ενσωμάτωσή τους στην αγορά εργασίας συνεχίζει να συναντά δομικά εμπόδια.

Η έκθεση «Global Gender Gap Report 2026» του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (WEF) αναδεικνύει την Ελλάδα ως ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αντίφασης. Παρά την πλήρη κάλυψη της απόστασης στα θρανία, οι οικονομικές ευκαιρίες παραμένουν ισχυρά ασύμμετρες.

Η θέση της Ελλάδας: Άνοδος στη γενική κατάταξη, οπισθοχώρηση στην οικονομία

Στη φετινή αξιολόγηση, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 75η θέση παγκοσμίως και την 32η ανάμεσα σε 40 ευρωπαϊκές οικονομίες. Η χώρα έχει καταφέρει να καλύψει το 71,4% του συνολικού χάσματος μεταξύ των φύλων, επίδοση που κινείται μεν πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ωστόσο υπολείπεται κατά 4,3 ποσοστιαίες μονάδες του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

Σε σύγκριση με το 2025, η Ελλάδα σημειώνει άνοδο δύο θέσεων στη γενική κατάταξη. Αυτή η φαινομενικά θετική εξέλιξη, ωστόσο, επισκιάζεται από μια σοβαρή υποχώρηση στον κρισιμότερο δείκτη: την οικονομική συμμετοχή και τις ευκαιρίες. Στον συγκεκριμένο τομέα, η χώρα κατακρημνίστηκε κατά έντεκα θέσεις, πέφτοντας από την 87η στην 98η θέση. Η βαθμολογία της μειώθηκε ελάχιστα, από το 67% στο 66,9%, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κατακόρυφη πτώση στην κατάταξη δεν οφείλεται σε ραγδαία εγχώρια επιδείνωση, αλλά στην αδυναμία της Ελλάδας να ακολουθήσει τον ταχύτερο ρυθμό προόδου που καταγράφουν άλλες χώρες.

Η συνολική άνοδος της χώρας οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στη βελτίωση των δεικτών πολιτικής ενδυνάμωσης. Η σχετική βαθμολογία αυξήθηκε από το 20,6% στο 23%, ανεβάζοντας την Ελλάδα από την 81η στην 69η θέση. Σήμερα, το 23,91% των κοινοβουλευτικών εδρών και το 25% των υπουργικών θέσεων καταλαμβάνονται από γυναίκες.

Ανισότητες στην εργασία: Χαμηλότερη συμμετοχή, υψηλότερη ανεργία

Τα αναλυτικά στοιχεία της έκθεσης για την ελληνική αγορά εργασίας αποτυπώνουν μια σαφή ανισορροπία από το στάδιο της εισόδου. Το ποσοστό συμμετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναμικό ανέρχεται μόλις στο 45,73%, υπολειπόμενο κατά σχεδόν 15 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το αντίστοιχο ποσοστό των ανδρών (60,54%).

Αυτή η απόκλιση αντανακλάται και στα επίπεδα ανεργίας (στις ηλικίες 15-64 ετών), η οποία διαμορφώνεται στο 11,19% για τις γυναίκες έναντι 7,06% για τους άνδρες. Παράλληλα, οι γυναίκες κυριαρχούν στις ευέλικτες, αλλά λιγότερο προσοδοφόρες μορφές απασχόλησης, καθώς η μερική απασχόληση αφορά το 8,66% των εργαζομένων γυναικών, σε αντίθεση με μόλις το 3,03% των ανδρών.

Το χάσμα των αμοιβών και η «γυάλινη οροφή»

Οι ανισότητες εντείνονται στο επίπεδο των αποδοχών. Σύμφωνα με το WEF, το εκτιμώμενο ετήσιο εισόδημα από εργασία (σε όρους αγοραστικής δύναμης) διαμορφώνεται σε περίπου 29.500 διεθνή δολάρια για τις γυναίκες, την ώρα που για τους άνδρες εκτοξεύεται στα 45.960 δολάρια. Πρακτικά, το γυναικείο εισόδημα αντιπροσωπεύει μόλις το 64,2% του ανδρικού. Ακόμη πιο απογοητευτική είναι η επίδοση της Ελλάδας στον ειδικό δείκτη που μετρά την ισότητα των αμοιβών για παρόμοια εργασία (βάσει ερευνών σε στελέχη επιχειρήσεων), όπου η χώρα κατατάσσεται στην 103η θέση παγκοσμίως.

Στην κορυφή της επιχειρηματικής πυραμίδας, η γυναικεία παρουσία παραμένει ισχνή. Παρότι το εκπαιδευτικό χάσμα στη χώρα έχει καλυφθεί σε ποσοστό 99,4%, οι γυναίκες κατέχουν μόνο το 29,8% των θέσεων στα διοικητικά συμβούλια. Ακόμη πιο περιορισμένη είναι η πρόσβαση στην ανώτατη εκτελεστική διοίκηση, η οποία αφορά γυναίκες σε ποσοστό μόλις 15,64% του δείγματος των επιχειρήσεων.

Οι προκλήσεις του μέλλοντος: Υστέρηση στις επιστήμες αιχμής

Μια περαιτέρω διάσταση που λειτουργεί ως προειδοποίηση για τη μελλοντική θέση της Ελλάδας, είναι η κατανομή των σπουδών. Παρά την εκπαιδευτική ισότητα, οι κλάδοι των επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) παραμένουν ανδροκρατούμενοι. Μόλις το 17,8% των απόφοιτων γυναικών προέρχεται από αυτούς τους τομείς, έναντι 38,74% των ανδρών. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η ψαλίδα στις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών (ICT), όπου τα ποσοστά περιορίζονται στο 2,1% για τις γυναίκες έναντι 5,91% για τους άνδρες.

Η παγκόσμια εικόνα: Απέχουμε 120 χρόνια από την πλήρη ισότητα

Σε παγκόσμιο επίπεδο, 20 χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του δείκτη, έχει καλυφθεί το 69,2% του χάσματος. Ωστόσο, εάν ο ρυθμός προόδου διατηρηθεί σταθερός, η πλήρης εξάλειψη των ανισοτήτων αναμένεται να επιτευχθεί σε 120 χρόνια.

Η διατήρηση αυτής της ανισότητας επιφέρει τεράστιο οικονομικό κόστος. Το WEF υπολογίζει ότι η απλή εξίσωση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και στις διοικητικές θέσεις θα αύξανε το παγκόσμιο ΑΕΠ κατά 7 τρισ. δολάρια, ενώ σε συνθήκες πλήρους ισότητας τα οφέλη θα κυμαίνονταν μεταξύ 22 και 28 τρισ. δολαρίων.

Η Ευρώπη παραμένει η περιοχή με τις καλύτερες επιδόσεις (έχοντας καλύψει το 75,7% του χάσματος), με την Ισλανδία να διατηρεί την πρώτη θέση παγκοσμίως για 17η συνεχή χρονιά (93%), ακολουθούμενη από τη Φινλανδία (87,2%) και τη Νορβηγία (85,7%). Αξιοσημείωτη είναι η 4η θέση της Ναμίμπια, αποδεικνύοντας ότι το ύψος του εθνικού πλούτου δεν αποτελεί προϋπόθεση για την ισότητα. Αντιθέτως, κορυφαίες οικονομικές δυνάμεις κατατάσσονται χαμηλότερα, με τις ΗΠΑ στην 47η θέση και την Κίνα στην 96η.

Το διεθνές πρόβλημα παραμένει κοινό με το ελληνικό: ενώ η παγκόσμια εκπαίδευση (96,9%) και η υγεία (96,2%) έχουν σχεδόν εξισωθεί, η οικονομική συμμετοχή (61,7%) και η πολιτική επιρροή (22,1%) υστερούν χαρακτηριστικά. Η πρόσβαση στη γνώση εξακολουθεί να μην μεταφράζεται ισότιμα σε πρόσβαση στον πλούτο και στη λήψη αποφάσεων.