Politica 89.8
Γ. Λιονάκης: «Εκρηκτική αύξηση οδηγών χωρίς άδεια οδήγησης λόγω αφαίρεσης από παλαιότερα παραπτώματα – Ασφαλιστικές περιπέτειες για όσους εμπλέκονται σε ατυχήματα»
Μια νέα, εξαιρετικά ανησυχητική διάσταση στο ήδη βαρύ πρόβλημα της οδικής ασφάλειας στην Κρήτη ανέδειξε ο πρόεδρος του Εθελοντικού Σωματείου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων – ΕΣΥΠΡΟΤΑ, Γιάννης Λιονάκης, μιλώντας στον Politica 89.8, στον Χρήστο Κώνστα και στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά»: την εκρηκτική αύξηση των ανθρώπων που εντοπίζονται να οδηγούν χωρίς άδεια οδήγησης, όχι επειδή δεν απέκτησαν ποτέ δίπλωμα, αλλά επειδή αυτό τους έχει αφαιρεθεί για προηγούμενες παραβάσεις και, παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να κυκλοφορούν κανονικά στους δρόμους.
Το φαινόμενο, όπως το περιέγραψε, εμφανίζει σε ορισμένους ελέγχους αυξήσεις που φτάνουν ακόμη και σε εξαιρετικά υψηλά ποσοστά, δημιουργώντας ένα νέο πεδίο κινδύνου. Και η προειδοποίησή του δεν αφορά μόνο τις διοικητικές ή ποινικές συνέπειες. Αφορά κυρίως την οικονομική «βόμβα» που μπορεί να εκραγεί εάν ένας οδηγός, ενώ στερείται νόμιμης άδειας οδήγησης, προκαλέσει τροχαίο με τραυματισμό ή θάνατο. Η ασφαλιστική εταιρεία μπορεί να αποζημιώσει τον παθόντα και στη συνέχεια, σύμφωνα με όσα επισήμανε ο κ. Λιονάκης, να στραφεί κατά του οδηγού ζητώντας πίσω τα χρήματα, με απαιτήσεις που σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να φτάσουν σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ.
«Του έχουν πάρει το δίπλωμα και μετά από δύο ή τρεις ημέρες αποφασίζει να οδηγήσει»
Ο Γιάννης Λιονάκης στάθηκε ιδιαίτερα στο εύρημα που, όπως είπε, προκύπτει πλέον από τους τροχονομικούς ελέγχους: «Σε όλους τους τροχονομικούς ελέγχους που γίνονται σήμερα εμφανίζεται μια φοβερή αύξηση […] της οδήγησης οχημάτων χωρίς να έχουν άδεια οδήγησης».
Διευκρίνισε μάλιστα ότι σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις δεν πρόκειται για ανθρώπους που δεν έβγαλαν ποτέ δίπλωμα. Πρόκειται για κανονικούς οδηγούς στους οποίους έχει επιβληθεί αφαίρεση της άδειας λόγω προηγούμενης παράβασης, αλλά επιλέγουν να αγνοήσουν την ποινή.
«Οδηγεί παρά το ότι του έχει αφαιρεθεί. Σε επίπεδο προστίμων, σε επίπεδο τήρησης του ΚΟΚ, εξαιτίας παραβάσεων του έχει αφαιρεθεί το δίπλωμα και μετά από μία, δύο, τρεις μέρες αποφασίζει και λέει: “Δεν μου το δώσατε πίσω, δεν μπορώ να μην κάνω τη δουλειά μου”. Το έχω ακούσει εγώ από μια πλειάδα πολιτών», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η αυστηροποίηση των κυρώσεων και η συχνότερη αφαίρεση της άδειας οδήγησης έχουν, σύμφωνα με τον ίδιο, δημιουργήσει μια πραγματικότητα την οποία η Πολιτεία οφείλει πλέον να παρακολουθήσει στενά: αν δηλαδή η επιβολή της ποινής οδηγεί πράγματι σε συμμόρφωση ή αν ένα τμήμα των παραβατών συνεχίζει απλώς να οδηγεί παράνομα.
Η μεγάλη παγίδα της ασφάλισης – «Η εταιρεία θα σου ζητήσει πίσω αυτά τα χρήματα»
Εδώ ακριβώς ο πρόεδρος του ΕΣΥΠΡΟΤΑ έθεσε μία από τις σοβαρότερες παραμέτρους της συζήτησης. Ένας οδηγός που εξακολουθεί να οδηγεί ενώ του έχει αφαιρεθεί η άδεια μπορεί, σε περίπτωση τροχαίου, να βρεθεί αντιμέτωπος με οικονομικές απαιτήσεις ικανές να διαλύσουν έναν οικογενειακό προϋπολογισμό.
«Δεν υπάρχει ασφαλιστική κάλυψη σε συγκεκριμένη περίπτωση, το οποίο είναι πάρα πολύ σοβαρό. Ή εάν υποχρεωθεί, και πιθανότατα στις περισσότερες των περιπτώσεων η ασφαλιστική εταιρεία θα καλύψει τη ζημιά, δεν υπάρχει περίπτωση με αναγωγή να μη ζητήσει και να μην πάρει τα χρήματά της πίσω», υπογράμμισε.
Και έδωσε παραστατικά το μέγεθος του κινδύνου: «Εάν έχεις έναν τραυματισμό κάποιου […] μπορεί να πάει 100-120 χιλιάδες […] Δεν λέω για θάνατο που μπορεί να φτάσει 300-400 χιλιάδες. Σε αυτήν την περίπτωση η εταιρεία, εάν πληρώσει, θα σου ζητήσει πίσω αυτά τα χρήματα. Είναι κάτι που θα ήθελα να το έχουν κατά νου οι φίλοι, το θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό».
Το μήνυμά του ήταν σαφές: η παράνομη οδήγηση κατά το διάστημα αφαίρεσης της άδειας δεν είναι μια «τυπική» παράβαση που τελειώνει με ακόμη ένα πρόστιμο. Ένα τροχαίο μπορεί να μετατρέψει μια τέτοια επιλογή σε οικονομική περιπέτεια ζωής.
Από τους 17 στους 25 νεκρούς – Η Κρήτη επιστρέφει σε ανησυχητική τροχιά
Η συνέντευξη του Γιάννη Λιονάκη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα μέσα από τα στοιχεία που παρέθεσε για τους νεκρούς στους δρόμους της Κρήτης. Όπως ανέφερε, την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι καταγράφονταν 17 θάνατοι, ενώ φέτος ο αριθμός είχε ήδη ανέλθει στους 25.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά το 2025, μια χρονιά που είχε δημιουργήσει συγκρατημένη αισιοδοξία. «Τελικά κατέληξε η χρονιά με 38, δυστυχώς, θανάτους πέρυσι, ούσα η καλύτερη χρονιά τουλάχιστον από το 1993 που ξεκίνησαν να μπαίνουν πολλά αυτοκίνητα στη ζωή μας και να έχω στοιχεία», σημείωσε.
Ο ίδιος, όμως, είχε προειδοποιήσει από τότε ότι μία καλή χρονιά δεν αρκούσε για να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα. «Είχα πει ότι θα χρειαζόμασταν τρία χρόνια […] να τελειώσει και το ’28 για να δούμε ότι εν πάση περιπτώσει κάτι έχει αλλάξει στο νησί μας και στη χώρα μας. Δυστυχώς επιβεβαιώθηκα πολύ πιο γρήγορα απ’ όσο φοβόμουν».
Κατά τον πρόεδρο του ΕΣΥΠΡΟΤΑ, υπάρχει πλέον ο φόβος ότι η περσινή βελτίωση ήταν συγκυριακή και συνδέθηκε σε σημαντικό βαθμό με τον φόβο των νέων κυρώσεων και την εντατικοποίηση της αστυνόμευσης.
«Λειτουργήσαμε με τον φόβο – Το ζητούμενο είναι να μάθεις τον άλλον να μην το κάνει»
Αυτό ήταν ίσως και το κεντρικότερο πολιτικό και κοινωνικό μήνυμα της παρέμβασής του. Ο κ. Λιονάκης αμφισβήτησε ότι η διαρκής αύξηση των προστίμων μπορεί από μόνη της να αλλάξει την οδηγική συμπεριφορά.
Αναφερόμενος στον νέο ΚΟΚ, σημείωσε ότι «αυτό που ουσιαστικά άλλαζε ήταν ένας πειραματισμός ακόμα στα πρόστιμα», φέρνοντας ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τις κυρώσεις για τη μη χρήση κράνους και τις κλιμακούμενες ποινές σε περίπτωση υποτροπής. Όπως είπε, ο ίδιος τον είχε χαρακτηρίσει «κώδικα της υποτροπής», καθώς οι κυρώσεις μπορούν να κλιμακώνονται σε πολύμηνες ή πολυετείς αφαιρέσεις άδειας και ιδιαίτερα υψηλά πρόστιμα.
«Σιγά σιγά θα συνηθίσουμε την τιμωρία», προειδοποίησε, εξηγώντας τη φιλοσοφία που θεωρεί ότι θα έπρεπε να βρίσκεται στον πυρήνα της οδικής ασφάλειας: «Η διαχρονική αναζήτηση δική μου δεν ήταν να μην τιμωρήσεις κάποιον εάν το κάνει. Το ζητούμενο ήταν και είναι και εξακολουθεί να είναι και θα είναι να τον μάθεις τον άλλον να μην το κάνει. Εκεί λοιπόν δεν κάναμε κάτι. Λειτουργήσαμε με τον φόβο».
Το αλκοόλ παραμένει ένας από τους μεγάλους εχθρούς στους δρόμους της Κρήτης
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Γιάννης Λιονάκης και στην οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ, υπενθυμίζοντας παλαιότερη έρευνα στην Κρήτη, σύμφωνα με την οποία σε πολύ μεγάλο ποσοστό σοβαρών τροχαίων είχε καταγραφεί υψηλή κατανάλωση οινοπνεύματος.
«Στην Κρήτη ξέραμε χρόνια, διαχρονικά […] από έρευνα που είχαμε κάνει για δύο συνεχείς χρονιές […] ότι στο 47% των σοβαρών τροχαίων […] που οδηγούσαν σε θανάτους, το 47% ήταν μεθυσμένοι, είχαν υψηλή κατανάλωση οινοπνεύματος. Φοβάμαι λοιπόν ότι σε μεγάλο βαθμό αυτό το γεγονός εξακολουθεί να μας ταλαιπωρεί», ανέφερε.
Παράλληλα αναγνώρισε ότι η Τροχαία έχει αυξήσει τους ελέγχους, σημειώνοντας όμως και το πρόβλημα της υποστελέχωσης, ιδιαίτερα στην Κρήτη, που καθιστά δύσκολη τη διατήρηση της ίδιας έντασης αστυνόμευσης σε μόνιμη βάση.
Οι στρεβλώσεις του ΚΟΚ και το παράδειγμα των 125 και 150 κυβικών
Ο κ. Λιονάκης δεν περιορίστηκε στην ανάγκη συμμόρφωσης των οδηγών, αλλά άσκησε κριτική και σε διατάξεις που, κατά την άποψή του, δημιουργούν παραλογισμούς.
Χρησιμοποίησε το χαρακτηριστικό παράδειγμα οδηγού που διαθέτει δικαίωμα οδήγησης μοτοσικλέτας 125 κυβικών και βρίσκεται να οδηγεί δανεικό δίκυκλο 150 κυβικών. Όπως εξήγησε, η διαφορά των μόλις 25 κυβικών μπορεί να οδηγήσει σε βαρύτατη κύρωση.
«Τι σημαίνει; Ότι οδήγησα μια μηχανή 25 παραπάνω κυβικά, ότι θα μου επιβληθεί πρόστιμο 500 ευρώ και θα στερηθώ για έναν χρόνο την άδεια οδήγησης του αυτοκινήτου μου», είπε, αντιπαραβάλλοντας αυτή την περίπτωση με τη δυνατότητα που παρέχεται υπό προϋποθέσεις σε κατόχους άδειας αυτοκινήτου να αποκτούν δικαίωμα οδήγησης 125 κ.εκ. χωρίς νέες εξετάσεις.
«Εσύ που έχεις υποστεί τη βάσανο των εξετάσεων και πήρες τα 125 κυβικά […] και οδήγησες μια μηχανή, χωρίς να το γνωρίζεις προφανώς, 25 κυβικά παραπάνω, σε καταστρέφουν. Αυτές οι στρεβλώσεις είναι που μερικές φορές στα μάτια των πολιτών λένε “μα τώρα τι κάνουμε εδώ; Τι συμβαίνει;”».
Κατά τον ίδιο, τέτοιες προβλέψεις χρειάζεται να επανεξετάζονται, ώστε η αυστηρότητα της νομοθεσίας να συνδυάζεται με αναλογικότητα και κοινή λογική.
Τα «κολονάκια» στον ΒΟΑΚ λειτουργούν, αλλά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν έναν ασφαλή αυτοκινητόδρομο
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και τις παρεμβάσεις στον ΒΟΑΚ. Ο Γιάννης Λιονάκης εκτίμησε ότι τα εύκαμπτα διαχωριστικά κολωνάκια έχουν θετική επίδραση, κυρίως επειδή μειώνουν την ταχύτητα και αποτρέπουν επικίνδυνες προσπεράσεις.
Υπενθύμισε μάλιστα την εμπειρία της Πατρών–Πύργου, όπου, όπως ανέφερε, κατά την περίοδο των έργων η χρήση αντίστοιχων διαχωριστικών είχε συνδεθεί με δραστική μείωση των θανατηφόρων τροχαίων. Ωστόσο ξεκαθάρισε ότι μια τέτοια λύση δεν πρέπει να μετατραπεί σε μόνιμο υποκατάστατο ενός σύγχρονου δρόμου.
«Ωραία τα κολονάκια, αλλά μην τα μονιμοποιήσουμε σαν μέσο ασφάλειας και μετακινήσεων. Θέλουμε να προχωρήσετε τον δρόμο, θέλουμε να κάνετε δουλειά, να έρθει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα ένας σωστός αυτοκινητόδρομος, αυτό που όλοι προσδοκούμε», τόνισε.
«Ο ΒΟΑΚ δεν έχει ΛΕΑ» – Η προειδοποίηση για τις επικίνδυνες προσπεράσεις
Ο πρόεδρος του ΕΣΥΠΡΟΤΑ θέλησε παράλληλα να ξεκαθαρίσει μια λανθασμένη αντίληψη που, όπως είπε, υπάρχει σε αρκετούς οδηγούς: «Ακούω πολλούς και λέμε για ΛΕΑ. Δεν έχει ΛΕΑ ο Βόρειος Οδικός Άξονας. ΛΕΑ έχει σε ορισμένα μόνο χιλιόμετρα».
Όπως εξήγησε, σε αρκετά σημεία η γραμμή που βλέπουν οι οδηγοί δεν οριοθετεί λωρίδα έκτακτης ανάγκης, αλλά λειτουργεί ουσιαστικά ως προειδοποίηση για τα όρια του οδοστρώματος.
Ακόμη πιο έντονη ήταν η προειδοποίησή του για το σύστημα 2+1 και όσους επιχειρούν να εξαντλήσουν μέχρι το τελευταίο μέτρο τη λωρίδα προσπέρασης: «Αυτό που κάνουν ορισμένοι, να κάνουν προσπέραση όπου έχει […] τις δύο λωρίδες και να θυμούνται την τελευταία στιγμή, επειδή γκαζώνουν να περάσουν και τον τελευταίο, να μπουν μετά τη ζέβρα […] θα μας φέρει δύσκολα αποτελέσματα. Αυτό φοβάμαι, αυτό θεωρώ επικίνδυνο».
Και προειδοποίησε ότι σε περίπτωση σφοδρής σύγκρουσης «τα κολονάκια, όπως είπαμε, δεν θα τα σταματήσουν».
«Ζώνη, κράνος, κινητό, επικίνδυνη προσπέραση, κόκκινο και οινόπνευμα»
Κλείνοντας τη συνέντευξή του στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα, ο Γιάννης Λιονάκης συμπύκνωσε την ουσία της πρόληψης σε λίγους, απολύτως συγκεκριμένους κανόνες.
Αναφέρθηκε στις παραβάσεις που μπορούν να εντοπίζουν οι νέες κάμερες – ζώνη, κράνος, χρήση κινητού, επικίνδυνη προσπέραση και παραβίαση ερυθρού σηματοδότη – προσθέτοντας ο ίδιος μία ακόμη κρίσιμη παράμετρο: το αλκοόλ.
«Εγώ θα προσθέσω και το οινόπνευμα. Και αν αυτά τηρούμε […] δεν πρέπει να χάνουμε τους ανθρώπους μας και ιδιαίτερα νέους. Είναι αμαρτία πραγματικά. Είναι ο πιο άδικος θάνατος».
Μια φράση που συμπυκνώνει και το βασικό μήνυμα ολόκληρης της συνέντευξης: η οδική ασφάλεια δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στον φόβο του προστίμου, ούτε μόνο στην αστυνόμευση. Χρειάζεται εκπαίδευση, πρόληψη, συνεπής εφαρμογή των κανόνων, λογική και αναλογικότητα στις κυρώσεις και, πάνω απ’ όλα, αλλαγή οδηγικής συμπεριφοράς. Γιατί πίσω από κάθε αριθμό της στατιστικής των τροχαίων βρίσκεται μια ανθρώπινη ζωή που χάθηκε σε έναν θάνατο ο οποίος, όπως επιμένει ο Γιάννης Λιονάκης, μπορεί και πρέπει να αποτρέπεται.
Aκούστε εδώ:
