Politica 89.8
«Ο ΒΟΑΚ κινδυνεύει να γίνει βαρέλι δίχως πάτο από τα εκατοντάδες εκατομμύρια αποζημιώσεων υπέρ των εργολάβων»
Ο ΒΟΑΚ κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ένα ακόμη δημόσιο έργο όπου το τελικό κόστος θα εκτοξευθεί πολύ πέρα από τον αρχικό προϋπολογισμό, όχι εξαιτίας της ίδιας της κατασκευής, αλλά λόγω των τεράστιων αποζημιώσεων που καλείται να καταβάλει το Ελληνικό Δημόσιο στους αναδόχους.
Τον κώδωνα του κινδύνου έκρουσε, μέσα από τη συχνότητα του Politica 89.8 και την εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά» με τον Χρήστο Κώνστα, ο πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ Τμήματος Δυτικής Κρήτης και πρώην διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης, Φώτης Καζάσης. Με συγκεκριμένα στοιχεία, συγκρίσεις με άλλα μεγάλα οδικά έργα και αιχμές για τις κυβερνητικές επιλογές, υποστήριξε ότι το μοντέλο με το οποίο προχωρά η υλοποίηση του ΒΟΑΚ δημιουργεί όλες τις προϋποθέσεις για νέα τεράστια οικονομική επιβάρυνση του Δημοσίου, ενώ παράλληλα στερεί πολύτιμους πόρους από άλλα κρίσιμα έργα υποδομής της Κρήτης.
«Ο Ε65 είναι το παράδειγμα που δεν πρέπει να επαναληφθεί»
Ο Φώτης Καζάσης χαρακτήρισε τον αυτοκινητόδρομο Ε65 ως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα των κινδύνων που εγκυμονεί ο τρόπος με τον οποίο υλοποιούνται μεγάλα έργα στην Ελλάδα. Όπως τόνισε, «το έργο ξεκίνησε με μια χρηματοδοτική συμβολή του Ελληνικού Δημοσίου περίπου 500 εκατομμυρίων ευρώ και έφτασε να κοστίζει περίπου 2,1 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτή τη διαφορά, περίπου 500 εκατομμύρια ευρώ αφορούν μόνο αποζημιώσεις προς τον ανάδοχο». Μάλιστα επισήμανε ότι πρόκειται για τον ίδιο βασικό κατασκευαστικό όμιλο που συμμετέχει και στον ΒΟΑΚ, προειδοποιώντας ότι «ελπίζω τα παθήματα να έχουν γίνει μαθήματα, αλλά δυστυχώς όλα δείχνουν πως δεν έχουν γίνει».
«Υπογράφουν συμβάσεις χωρίς απαλλοτριώσεις και μετά πληρώνει ο φορολογούμενος»
Ο πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ Δυτικής Κρήτης απέδωσε την κύρια αιτία των αποζημιώσεων στο γεγονός ότι οι συμβάσεις υπογράφονται χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι απαραίτητες απαλλοτριώσεις. «Το έργο Χερσόνησος – Νεάπολη συμβασιοποιήθηκε το 2023 χωρίς να έχει προχωρήσει καμία απαλλοτρίωση. Το ίδιο συνέβη και στο μεγάλο τμήμα Κίσσαμος – Ηράκλειο το 2025. Αυτό είναι το βούτυρο στο ψωμί κάθε αναδόχου, ο οποίος νομίμως θα ζητήσει αποζημιώσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, οι ίδιες οι συμβάσεις προβλέπουν αναλυτικά τους μηχανισμούς αποζημίωσης σε περίπτωση καθυστερήσεων του Δημοσίου. «Το μεγαλύτερο μέρος μιας σύμβασης αφορά ακριβώς τον τρόπο με τον οποίο καταβάλλονται οι αποζημιώσεις. Αν το κράτος δεν έχει κάνει σωστά τη δουλειά του, δημιουργείται ένας μηχανισμός που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε οικονομικές απαιτήσεις των εργολάβων».
«Τα 120 εκατομμύρια θα μπορούσαν να είχαν χρηματοδοτήσει άλλα μεγάλα έργα της Κρήτης»
Ο κ. Καζάσης υπογράμμισε ότι οι αποζημιώσεις δεν αποτελούν απλώς μία δημοσιονομική επιβάρυνση, αλλά στερούν αναπτυξιακούς πόρους από ολόκληρη την Κρήτη. «Τα περίπου 120 εκατομμύρια ευρώ θα μπορούσαν να είχαν χρηματοδοτήσει την παράκαμψη της Παχιάς Άμμου ή τη σύνδεση της Σούδας με το αεροδρόμιο Χανίων. Πρόκειται για έργα εξίσου σημαντικά που τώρα μένουν πίσω, γιατί τα χρήματα αυτά αφαιρούνται από τον εθνικό προϋπολογισμό».
Όπως είπε, οι συνέπειες είναι πολλαπλές, καθώς «δεν επιβαρύνεται μόνο ο ΒΟΑΚ, αλλά περιορίζονται οι δυνατότητες να χρηματοδοτηθούν τα υπόλοιπα αναγκαία έργα υποδομής της Κρήτης».
«Η πολιτική ευθύνη ανήκει στο Υπουργείο Υποδομών»
Ο πρώην διευθύνων σύμβουλος του ΟΑΚ απέδωσε ξεκάθαρα την πολιτική ευθύνη στην ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών. «Είναι ξεκάθαρα ευθύνη του υπουργού, γιατί αυτός έχει θεσμικά την αρμοδιότητα να κηρύσσει τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις ή να μεταβιβάζει αυτή την αρμοδιότητα στις υπηρεσίες του υπουργείου. Όταν αυτές δεν προχωρούν εγκαίρως, οι συνέπειες είναι αναπόφευκτες».
Αναφερόμενος στη νομοθετική αλλαγή του 2025, επισήμανε ότι «με τον νέο νόμο επιτράπηκε να υπογράφονται συμβάσεις παραχώρησης χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι απαλλοτριώσεις, κάτι που μέχρι τότε δεν επιτρεπόταν. Αμέσως μετά υπογράφηκε η σύμβαση του μεγάλου τμήματος του ΒΟΑΚ».
«Το κοντέρ των αποζημιώσεων κινδυνεύει να αρχίσει να γράφει από το 2027»
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για τις προθεσμίες που προβλέπει η ίδια η σύμβαση παραχώρησης του ΒΟΑΚ. Όπως εξήγησε, «το Ελληνικό Δημόσιο ενεργοποίησε τη σύμβαση τον Ιανουάριο του 2026 και έχει δώδεκα μήνες για να παραδώσει καθαρό το πεδίο εργασιών. Οι δώδεκα μήνες λήγουν τον Ιανουάριο του 2027 και ακόμη υπάρχουν απαλλοτριώσεις που εκκρεμούν στα δικαστήρια. Αν δεν ολοκληρωθούν εγκαίρως, τότε το κοντέρ των αποζημιώσεων θα αρχίσει να γράφει».
«Χάνονται κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης και υποβαθμίζεται το έργο»
Ο Φώτης Καζάσης υποστήριξε ότι ήδη χάνονται σημαντικοί ευρωπαϊκοί πόροι εξαιτίας των καθυστερήσεων. «Έχουν ήδη χαθεί 38 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης στο έργο Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος. Για να προλάβουν τις προθεσμίες μειώνεται το τεχνικό αντικείμενο και αλλάζει ο τρόπος κατασκευής κρίσιμων τεχνικών έργων. Έχουμε εκπτώσεις τόσο στη χρηματοδότηση όσο και στην ποιότητα του έργου».
Παράλληλα σημείωσε ότι αντίστοιχα προβλήματα εμφανίζονται και στο μεγάλο τμήμα Χανιά – Ηράκλειο, όπου σημαντικά ορόσημα του Ταμείου Ανάκαμψης δεν επιτυγχάνονται.
«Μακάρι να πρόκειται μόνο για διαχειριστική ανικανότητα»
Κλείνοντας τη συνέντευξη, ο πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του ΤΕΕ Δυτικής Κρήτης άφησε αιχμές για τον τρόπο με τον οποίο επαναλαμβάνεται το ίδιο μοντέλο στα μεγάλα δημόσια έργα. «Θέλω να πιστεύω ότι πρόκειται μόνο για διαχειριστική ανικανότητα. Μακάρι να είναι μόνο αυτό. Όμως όταν υπάρχει το παράδειγμα του Ε65, όταν έχουν ήδη δοθεί περίπου 120 εκατομμύρια ευρώ σε αποζημιώσεις για τους ίδιους λόγους και βλέπουμε το ίδιο μοτίβο να επαναλαμβάνεται, τότε κάποιος οφείλει να απολογηθεί. Δεν μπορεί να συνεχίζεται αυτή η πρακτική χωρίς να αναζητούνται ευθύνες».
Με τις επισημάνσεις του ο Φώτης Καζάσης παρουσίασε μία ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για την πορεία του μεγαλύτερου αναπτυξιακού έργου της Κρήτης, εκφράζοντας τον φόβο ότι, αν δεν αλλάξει άμεσα ο τρόπος διαχείρισης των απαλλοτριώσεων και της υλοποίησης των συμβάσεων, ο ΒΟΑΚ κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ένα έργο με τεράστιο δημοσιονομικό κόστος για τους Έλληνες φορολογούμενους και με σοβαρές συνέπειες για την ανάπτυξη του νησιού.
