Πρόεδρος ΟΑΚ: «2 δισ. θα φτάσει το κόστος των έργων ύδρευσης και άρδευσης στην Κρήτη – Όλα τα μοντέλα πιθανά εκτός από την ιδιωτικοποίηση»

Με τη λειψυδρία να μην αποτελεί πια μελλοντική απειλή αλλά παρούσα πραγματικότητα, η συνέντευξη του προέδρου του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης Θοδωρή Νίνου στον Χρήστο Κώνστα, στην εκπομπή «Καθαρά Πολιτικά» στον Politica 89.8, ανέδειξε όχι μόνο το εύρος της πρόκλησης, αλλά και το μέγεθος της ιστορικής απόφασης που φαίνεται να ωριμάζει.

Για πρώτη φορά με τέτοια καθαρότητα τίθεται στο τραπέζι ένα συνολικό σχέδιο ανασχεδιασμού της διαχείρισης του νερού στην Κρήτη, με επίκεντρο έναν ενιαίο φορέα, πιθανότατα με πυρήνα τον ΟΑΚ, και με ορίζοντα έργα ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ένα σχέδιο που, όπως παραδέχθηκε ο πρόεδρος του ΟΑΚ, δεν αφορά απλώς τεχνικές λύσεις, αλλά μια νέα αρχιτεκτονική διακυβέρνησης του πιο κρίσιμου φυσικού πόρου του νησιού.

Ο μετασχηματισμός του ΟΑΚ και το πείραμα της Κρήτης

Ο Θοδωρής Νίνος περιέγραψε την επιλογή της Κρήτης ως πιλοτικού πεδίου εφαρμογής ενός νέου μοντέλου ενιαίας διαχείρισης υδάτων, με τον υφιστάμενο Οργανισμό Ανάπτυξης Κρήτης να προτείνεται ως η βάση για τη μετεξέλιξη σε έναν νέο φορέα στρατηγικού σχεδιασμού και υλοποίησης έργων.

Κατέστησε σαφές ότι ο σημερινός ΟΑΚ, με τις παρούσες στελεχώσεις και δυνατότητες, δεν μπορεί να αναλάβει μόνος του αυτόν τον ρόλο χωρίς βαθιές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις και σημαντική ενίσχυση σε εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό. Όμως υποστήριξε πως διαθέτει τις θεσμικές, οργανωτικές και τεχνοκρατικές προδιαγραφές για να εξελιχθεί σε κεντρικό διαχειριστή του υδατικού μέλλοντος της Κρήτης.

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στη συναίνεση που, όπως είπε, διαμορφώθηκε μεταξύ κυβέρνησης, αυτοδιοίκησης και τοπικών φορέων, εκτιμώντας ότι μέσα σε ένα δίμηνο μπορεί να έχει ολοκληρωθεί η διαβούλευση για το νέο σχήμα.

Τα 2 δισεκατομμύρια και το master plan των μεγάλων έργων

Η πιο ηχηρή ίσως παραδοχή της συνέντευξης ήταν η εκτίμηση ότι το συνολικό κόστος των έργων ύδρευσης και άρδευσης που απαιτούνται στην Κρήτη υπερβαίνει τα 2 δισ. ευρώ, όπως προκύπτει από το master plan του ΟΑΚ του 2022.

Ο πρόεδρος του Οργανισμού μίλησε για ένα μέγεθος αντίστοιχο με εκείνο του ΒΟΑΚ, υπογραμμίζοντας ότι απαιτείται αυστηρή προτεραιοποίηση, καθώς δεν μπορούν όλα τα έργα να υλοποιηθούν ταυτόχρονα. Προέταξε την ύδρευση ως πρώτη ανάγκη, αλλά και παρεμβάσεις που θα στηρίξουν τον πρωτογενή τομέα και τη βιωσιμότητα του νησιού.

Ως έργα-κεφαλής προσδιόρισε τέσσερις παρεμβάσεις στρατηγικής σημασίας: την αξιοποίηση του Αλμυρού, το φράγμα στο Γιόφυρο, την αντικατάσταση αγωγών από Τυλισο προς Ηράκλειο και από Μάλια προς Αποσελέμη. Έργα που, όπως είπε, έχουν ήδη προκριθεί με όρους κόστους-οφέλους.

Όλα τα χρηματοδοτικά μοντέλα ανοιχτά, όχι όμως η ιδιωτικοποίηση

Ο Θοδωρής Νίνος άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο εξέτασης όλων των χρηματοδοτικών μοντέλων ,-κρατικών πόρων, κοινοτικών κονδυλίων, συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα ή συμβάσεων παραχώρησης-,θέτοντας όμως μια σαφή κόκκινη γραμμή.

«Όλα μπορούν να παίξουν, εκτός από οτιδήποτε αφήνει χαραμάδα ιδιωτικοποίησης του φυσικού πόρου», τόνισε, επαναλαμβάνοντας ότι ο δημόσιος χαρακτήρας του νερού είναι αδιαπραγμάτευτος.

Η αποστροφή αυτή δεν ήταν τυχαία. Αντανακλά την προσπάθεια να προωθηθούν μεγάλης κλίμακας επενδύσεις χωρίς να ενεργοποιηθούν κοινωνικές και πολιτικές φοβίες γύρω από την εμπορευματοποίηση του νερού.

Ο Αλμυρός, το Γιόφυρο και η αναζήτηση της κρίσιμης λύσης

Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στην αξιοποίηση των πηγών του Αλμυρού, σημειώνοντας ότι για πρώτη φορά τίθεται ως ώριμη πολιτική επιλογή σε επίπεδο πρωθυπουργού, αλλά χωρίς να έχει ακόμη επιλεγεί το τελικό τεχνικό μοντέλο.

Υπογράμμισε ότι απαιτείται νέα εξειδικευμένη επιστημονική μελέτη, που θα συνθέσει τις αντικρουόμενες προσεγγίσεις δεκαετιών και θα απαντήσει στο κρίσιμο ερώτημα: με ποια σταθερότητα και με ποια βεβαιότητα μπορεί ο Αλμυρός να ενισχύσει το υδατικό ισοζύγιο της Ανατολικής Κρήτης, ιδίως σε ξηρές περιόδους.

Μάλιστα έδειξε να βλέπει θετικά ένα συνδυαστικό μοντέλο αξιοποίησης του Αλμυρού με μικρότερο ταμιευτήρα στο Γιόφυρο, σε συμπληρωματική λειτουργία με τον Αποσελέμη.

Τι σημαίνει τελικά ενιαία διαχείριση

Ο πρόεδρος του ΟΑΚ επιχείρησε να αποσαφηνίσει και μια συζήτηση που συχνά παρανοείται: ότι η ενιαία διαχείριση δεν σημαίνει πως όλη η Κρήτη θα λειτουργεί ως συγκοινωνούν δοχείο νερού.

Όπως εξήγησε, σημαίνει ενιαία εποπτεία, στρατηγικό σχεδιασμό, κοινή παρακολούθηση ποσοτήτων και ποιότητας, ιεράρχηση έργων, καλύτερο συντονισμό και ταχύτερη λήψη αποφάσεων.

Κατ’ ουσίαν περιέγραψε μετάβαση από ένα κατακερματισμένο μοντέλο πολλών φορέων, που συχνά αλληλοεπικαλύπτονται χωρίς αποτέλεσμα, σε ένα σύστημα με κεντρικό συντονισμό και οικονομίες κλίμακας.

Τα 12 εκατομμύρια κυβικά και η ανάσα των δυόμισι ετών

Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον καταγράφηκε και η αποτίμηση της σημερινής εικόνας του φράγματος Αποσελέμη.

Ο Θοδωρής Νίνος αποκάλυψε ότι σήμερα υπάρχουν περίπου 12 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού, λίγο κάτω από το 50% της χωρητικότητας, εκτιμώντας πως, με τα σημερινά δεδομένα διαχείρισης και συγκρατημένης κατανάλωσης, το απόθεμα αυτό επαρκεί για περίπου 2,5 χρόνια.

Παράλληλα ανέδειξε ως καθοριστικό παράγοντα όχι μόνο τις βροχοπτώσεις, αλλά και τη βελτιωμένη συμπεριφορά των καταναλωτών τα τελευταία δύο χρόνια, που ,όπως είπε ,συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση του αποθέματος.