Politica 89.8
Χ.Βλάδος: «Οι ΜμΕ χωρίς στρατηγικό πλάνο και εκσυγχρονισμό είναι η αιτία της χαμηλής ανταγωνιστικότητας της χώρας που κρατά καθηλωμένο τον μέσο μισθό»
Η έξοδος της Ελλάδας από το καθεστώς ενισχυμένης δημοσιονομικής εποπτείας και η βελτίωση των βασικών μακροοικονομικών δεικτών δεν αρκούν από μόνες τους για να αλλάξουν την καθημερινότητα των πολιτών, υποστήριξε ο επίκουρος καθηγητής Οικονομικών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Χάρης Βλάδος, μιλώντας στον Politica 89.8 και στον Χρήστο Κώνστα. Ο κ. Βλάδος ανέλυσε γιατί η χώρα εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την αγοραστική δύναμη, παρά τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, εστιάζοντας στο παραγωγικό μοντέλο της ελληνικής οικονομίας και κυρίως στις δομικές αδυναμίες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
«Το πρόβλημα της Ελλάδας δεν είναι πλέον μακροοικονομικό αλλά μικροοικονομικό»
Ο κ. Βλάδος χρησιμοποίησε μια χαρακτηριστική παρομοίωση για να εξηγήσει τη σημερινή εικόνα της οικονομίας. Όπως είπε, οι μακροοικονομικοί δείκτες μοιάζουν με τις γενικές εξετάσεις ενός ασθενούς που δείχνουν ότι η συνολική υγεία του βελτιώνεται, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι έχουν θεραπευτεί όλα τα προβλήματα.
«Το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας είναι κυρίως μικροοικονομικό και μέσο-οικονομικό. Οι επιχειρήσεις που λειτουργούν στην Ελλάδα έχουν περίπου το 50% της παραγωγικότητας των αντίστοιχων επιχειρήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό σημαίνει ότι ανά ώρα εργασίας παράγεται περίπου η μισή αξία από αυτή που παράγεται στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες. Δεν σημαίνει ότι ο Έλληνας εργαζόμενος είναι τεμπέλης ή ότι δουλεύει λιγότερο. Σημαίνει ότι η εργασία του δεν δημιουργεί αρκετά υψηλή προστιθέμενη αξία», τόνισε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η διαφορά παραγωγικότητας αποτελεί τη βασική αιτία που η Ελλάδα παραμένει καθηλωμένη στις τελευταίες θέσεις της Ευρώπης ως προς το διαθέσιμο εισόδημα, παρά τις αυξήσεις που έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια.
«Η ελληνική επιχειρηματικότητα λειτουργεί ακόμη με λογικές της δεκαετίας του ’80»
Ο καθηγητής απέδωσε μεγάλο μέρος του προβλήματος στον τρόπο λειτουργίας των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, οι οποίες αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία του παραγωγικού ιστού της χώρας.
«Ακολουθούμε μια πρακτική επιχειρηματικότητας που σε πολύ μεγάλο βαθμό έχει τις ρίζες της στις δεκαετίες του ’80 και του ’90. Δυστυχώς εξακολουθούμε να λειτουργούμε με έναν ερασιτεχνισμό που είναι ξεπερασμένος. Οι στρατηγικές των περισσότερων επιχειρήσεων είναι βραχύπνοες. Είναι το “ό,τι φάμε και ό,τι πιούμε σήμερα”. Σε όρους τεχνολογίας δυσκολεύονται να αφομοιώσουν τις νέες εξελίξεις και σε όρους διοίκησης κυριαρχεί η εμπειρία της πιάτσας αντί της σύγχρονης επιστημονικής γνώσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, η υστέρηση αυτή εκδηλώνεται σε τρία επίπεδα: στη στρατηγική, στην τεχνολογία και στο management. «Από αυτές τις τρεις πηγές υστέρησης προκύπτει η χαμηλή καινοτομικότητα των ελληνικών επιχειρήσεων και τελικά η χαμηλή παραγωγικότητα της οικονομίας».
«Οι περισσότερες επιχειρήσεις δεν γνωρίζουν καν τι σημαίνει επιχειρηματικό σχέδιο»
Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο κ. Βλάδος για την απουσία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
«Αν κάνετε μια απλή έρευνα θα διαπιστώσετε ότι η τεράστια πλειοψηφία των ελληνικών επιχειρήσεων δεν γνωρίζει καν τι σημαίνει επιχειρηματικό πλάνο. Με απλά λόγια δεν έχει στρατηγική. Οι τεχνολογικές επιλογές είναι αποσπασματικές και γίνονται μόνο για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες του σήμερα, χωρίς καμία σκέψη για το αύριο. Στο management κυριαρχεί η λογική της εμπειρίας και όχι η αξιοποίηση σύγχρονων διοικητικών εργαλείων», σημείωσε.
Κατά τον ίδιο, η κατάσταση αυτή συντηρεί μια οικονομία χαμηλής εξωστρέφειας και χαμηλής προστιθέμενης αξίας. «Έχουμε περιοριστεί σε εύκολους παραγωγικούς κλάδους που δίνουν λίγα κέρδη και κατά συνέπεια χαμηλούς μισθούς. Και μετά απορούμε γιατί τα διαθέσιμα εισοδήματα παραμένουν χαμηλά».
«Ο μέσος μισθός παραμένει χαμηλός γιατί τόσο μπορεί να παράξει η οικονομία»
Απαντώντας στο ερώτημα γιατί οι μισθοί δεν μπορούν να συγκλίνουν ταχύτερα με τους ευρωπαϊκούς, ο κ. Βλάδος συνέδεσε ευθέως το θέμα με την παραγωγικότητα.
«Ο βασικός μισθός μπορεί να αυξηθεί με κρατική παρέμβαση και πράγματι έχουν γίνει αυξήσεις πάνω από τον συσσωρευμένο πληθωρισμό των τελευταίων ετών. Το πρόβλημα όμως βρίσκεται στον μέσο μισθό. Εκεί αποτυπώνεται η πραγματική δυνατότητα των επιχειρήσεων να πληρώνουν καλύτερα τους εργαζόμενους. Και δυστυχώς πολλές επιχειρήσεις δεν μπορούν να δώσουν υψηλότερες αμοιβές γιατί τόσο μπορούν να παράγουν. Δεν είναι θέμα κάποιας μεταφυσικής στρέβλωσης. Είναι αποτέλεσμα της χαμηλής παραγωγικότητας».
Ο ίδιος απέρριψε την άποψη ότι το πρόβλημα οφείλεται αποκλειστικά στη γραφειοκρατία ή στους θεσμούς. «Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικές βελτιώσεις στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Δεν αρκεί όμως να βελτιώνεται το περιβάλλον. Πρέπει να αλλάξει και ο τρόπος λειτουργίας των ίδιων των επιχειρήσεων».
«Δεν κινδυνεύουμε από νέα χρεοκοπία, κινδυνεύουμε να συνηθίσουμε τη φτώχεια»
Αναφερόμενος στην επόμενη δεκαετία και ιδιαίτερα στην περίοδο μετά το 2033, όταν θα έχουν εκλείψει οι ειδικές ευρωπαϊκές διευκολύνσεις και οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, ο κ. Βλάδος εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς τον κίνδυνο μιας νέας δημοσιονομικής κρίσης.
«Δεν βλέπω άμεσο κίνδυνο να ξαναφτάσει η χώρα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Οι δημοσιονομικοί δείκτες είναι πλέον πολύ πιο υγιείς. Αυτό που με φοβίζει δεν είναι μια νέα κατάρρευση. Με φοβίζει το ενδεχόμενο να αποδεχτούμε παθητικά ότι τόσο μπορούμε. Να θεωρήσουμε φυσιολογικό ότι θα παραμείνουμε για πάντα από τους φτωχότερους της Ευρώπης».
Και πρόσθεσε: «Αν δεν θέλουμε να παραμείνουμε στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρέπει να αλλάξουμε. Και πρέπει να αλλάξουμε κυρίως τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι ίδιες οι επιχειρήσεις μας».
«Η ανάπτυξη δεν έρχεται με νόμους αλλά με καλύτερες επιχειρήσεις»
Κλείνοντας τη συνέντευξή του, ο κ. Βλάδος υποστήριξε ότι η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου δεν μπορεί να προκύψει αποκλειστικά μέσα από κυβερνητικές αποφάσεις ή κρατικές παρεμβάσεις.
«Ούτε φταίει για όλα ο δημόσιος τομέας ούτε φταίει για όλα η ελεύθερη οικονομία. Η πραγματικότητα είναι ότι η σύγχρονη οικονομία απαιτεί συνεχή βελτίωση και εκσυγχρονισμό. Ο κινητήρας της ανάπτυξης είναι οι επιχειρήσεις, η παραγωγικότητα και η αξία που δημιουργούν οι εργαζόμενοι. Από εκεί προκύπτουν οι καλύτεροι μισθοί και το υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Δεν μπορεί να αλλάξει αυτή η πραγματικότητα με ένα νόμο και ένα άρθρο».
Με μια ακόμη εύγλωττη παρομοίωση κατέληξε λέγοντας ότι οι Έλληνες κατανοούν εύκολα τι χρειάζεται μια ποδοσφαιρική ομάδα για να πρωταγωνιστήσει, αλλά δυσκολεύονται να αποδεχθούν ότι ακριβώς οι ίδιες αρχές –σχεδιασμός, τεχνογνωσία, οργάνωση και επενδύσεις– είναι εκείνες που καθορίζουν και την επιτυχία μιας οικονομίας.
