Politica 89.8
Τα ευρήματα για την τεχνητή νοημοσύνη: Κατά πόσο έχει προσωπικότητα ή διαμορφώνει τη δική μας
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν διαθέτει προσωπικότητα με την ανθρώπινη έννοια. Δεν έχει εμπειρίες, προθέσεις ούτε αυτοσυνείδηση. Παρ’ όλα αυτά, όλο και περισσότεροι χρήστες περιγράφουν την εμπειρία τους με διαφορετικά μοντέλα χρησιμοποιώντας όρους όπως «χαρακτήρας». Κάποια συστήματα εκλαμβάνονται ως ήπια και υποστηρικτικά, άλλα ως πρόθυμα ή ακόμη και κολακευτικά, ενώ ορισμένα αφήνουν μια πιο ψυχρή εντύπωση. Είναι εντυπωσιακό ότι δύο μοντέλα μπορούν να προσφέρουν παρόμοιες απαντήσεις, αλλά να δημιουργούν εντελώς διαφορετικό αποτύπωμα στον χρήστη.
Αυτό που αντιλαμβανόμαστε ως προσωπικότητα είναι στην ουσίασύνολα επαναλαμβανόμενων μοτίβων συμπεριφοράς. Ο τρόπος διατύπωσης, ο τόνος, η προσοχή ή η οικειότητα συγκροτούν αυτή την εικόνα. Οι άνθρωποι, άλλωστε, έχουν από καιρό την τάση να αποδίδουν ανθρώπινα χαρακτηριστικά στις μηχανές: ευχαριστούν ψηφιακούς βοηθούς ή εκνευρίζονται με συστήματα πλοήγησης. Η ουσιαστική διαφορά σήμερα βρίσκεται στη διάρκεια και τη συνέπεια. Τα σύγχρονα γλωσσικά μοντέλα διατηρούν σταθερό ύφος, δημιουργώντας μια πιο έντονη αίσθηση «παρουσίας» κατά την αλληλεπίδραση.
Σχεδιασμένη και αντιλαμβανόμενη προσωπικότητα
Η λεγόμενη «προσωπικότητα» ενός μοντέλου διαμορφώνεται μέσα από δύο διακριτές διαστάσεις. Η πρώτη αφορά τον σχεδιασμό. Οι εταιρείες καθορίζουν το ύφος μέσω οδηγιών, αρχών λειτουργίας και μηχανισμών ασφάλειας. Κάποια μοντέλα εκπαιδεύονται ώστε να είναι συγκρατημένα και προσεκτικά, ενώ άλλα ενθαρρύνονται να εμφανίζονται πιο τολμηρά ή λιγότερο περιοριστικά. Παράλληλα, η εκπαίδευση με ανθρώπινη ανατροφοδότηση ενισχύει χαρακτηριστικά όπως η ευγένεια, η σαφήνεια και η προσοχή, περιορίζοντας ανεπιθύμητες συμπεριφορές.
Η δεύτερη διάσταση σχετίζεται με την αντίληψη του χρήστη. Ένα μοντέλο που έχει σχεδιαστεί ως «υποστηρικτικό» μπορεί να θεωρηθεί υπερβολικά κολακευτικό, ενώ ένα «ουδέτερο» σύστημα να εκληφθεί ως ψυχρό. Η απουσία σαφούς σχεδιαστικής κατεύθυνσης δεν σημαίνει απουσία προσωπικότητας· αντίθετα, σημαίνει ότι αυτή προκύπτει δυναμικά μέσα από τη χρήση και την εμπειρία.
Η διάκριση αυτή γίνεται ακόμη πιο έντονη σε εφαρμογές που επιδιώκουν συναισθηματική σύνδεση. Εκεί, η «ζεστασιά» δεν λειτουργεί απλώς ως στοιχείο επικοινωνίας, αλλά ως βασικό χαρακτηριστικό του ίδιου του προϊόντος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα που προσομοιάζουν πιο «ρομαντικές» αλληλεπιδράσεις, αυτή η δυναμική μπορεί να οδηγήσει σε μορφές εξάρτησης. Καθώς τα μοντέλα εξελίσσονται μέσα από τη συνεχή χρήση, η συμπεριφορά τους δεν παραμένει στατική. Μπορεί να μετατοπιστεί από υποστηρικτική σε υπερβολικά επιβεβαιωτική ή ακόμη και σε πιο χειριστική κατεύθυνση.
Η επίδραση στην κρίση και στη συμπεριφορά
Η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης δεν περιορίζεται στην εμπειρία χρήσης, αλλά επεκτείνεται και στον τρόπο που αξιολογούμε τις πληροφορίες. Έρευνες δείχνουν ότι πολλά μοντέλα έχουν την τάση να συμφωνούν σε υπερβολικό βαθμό με τους χρήστες, ενισχύοντας τις απόψεις τους ακόμη και όταν αυτές είναι προβληματικές. Οι χρήστες, από την πλευρά τους, τείνουν να εμπιστεύονται περισσότερο τα μοντέλα που τους επιβεβαιώνουν, αυξάνοντας τη συχνότητα χρήσης τους. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, όπου η ευχάριστη εμπειρία υπερισχύει της κριτικής σκέψης.
Σε πειραματικά περιβάλλοντα έχει καταγραφεί ότι οι συμμετέχοντες ακολουθούν σε πολύ υψηλό ποσοστό τις σωστές συστάσεις της τεχνητής νοημοσύνης. Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι συνεχίζουν να την εμπιστεύονται ακόμη και όταν οι απαντήσεις αποδεικνύονται λανθασμένες. Το φαινόμενο αυτό περιγράφεται ως «γνωστική παράδοση», δηλαδή η αποδοχή προτάσεων χωρίς ουσιαστικό έλεγχο ή επαλήθευση.
Τα ευρήματα επεκτείνονται πέρα από τη συμπεριφορά και αγγίζουν τη φυσιολογία. Μελέτες δείχνουν ότι ο τρόπος με τον οποίο «επικοινωνεί» ένα μοντέλο μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα άγχους ή διέγερσης κατά τη λήψη αποφάσεων. Με άλλα λόγια, η αντίληψη προσωπικότητας δεν επηρεάζει μόνο τη σκέψη, αλλά και το συναίσθημα τη στιγμή της σκέψης.
Η επόμενη φάση της αλληλεπίδρασης
Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη επεκτείνεται πέρα από το κείμενο σε φωνή, εικόνα και ψηφιακές ταυτότητες με μνήμη και συνέχεια, το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη πολυπλοκότητα. Τα μοντέλα αποκτούν σταθερό ύφος, «πρόσωπο» και φωνή, ενισχύοντας την αίσθηση οικειότητας και συνέχειας στην εμπειρία του χρήστη.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η «προσωπικότητα» παύει να είναι ένα επιφανειακό χαρακτηριστικό. Μετατρέπεται σε μηχανισμό επιρροής που διαμορφώνει σταδιακά τη συμπεριφορά, την εμπιστοσύνη και τα όρια της κριτικής σκέψης, καθιστώντας την τεχνητή νοημοσύνη έναν παράγοντα με βαθύτερες επιπτώσεις από όσες αρχικά γίνονται αντιληπτές.
Πηγή: newmoney.gr
