Politica 89.8
Το τέλος του τυχαίου: Γιατί οι ψηφιακές σου επιλογές είναι απλώς μια ψευδαίσθηση ελεύθερης βούλησης
Η εποχή που ανακαλύπταμε τυχαία έναν δίσκο σε ένα ράφι, μια καλτ ταινία στην τηλεόραση ή ένα παράξενο βιβλίο, έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Στη θέση του «τυχαίου», που ιστορικά διαμόρφωνε την ανθρώπινη προσωπικότητα και κουλτούρα, έχει εγκαθιδρυθεί μια αόρατη ψηφιακή δικτατορία.
Οι αλγόριθμοι των μεγαλύτερων πλατφορμών του πλανήτη δεν φτιάχτηκαν για να ικανοποιούν τα μοναδικά μας γούστα, αλλά για να τα ισοπεδώνουν, εγκλωβίζοντάς μας σε μια λούπα μετριότητας και ατελείωτου engagement.
Οι αριθμοί της ψηφιακής χειραγώγησης
Το φαινόμενο της «Αλγοριθμικής Ισοπέδωσης» (Algorithmic Flattening), όπως αναλύεται διεξοδικά στο πολυσυζητημένο έργο Filterworld του ερευνητή Kyle Chayka, καταρρίπτει τον μύθο της δήθεν «εξατομίκευσης».
Οι αριθμοί που παραθέτουν τα ίδια τα στελέχη των πλατφορμών είναι αποκαλυπτικοί: Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, πάνω από το 70% των βίντεο που παρακολουθούνται καθημερινά στο YouTube (δηλαδή δισεκατομμύρια ώρες) δεν προέρχονται από αναζήτηση του χρήστη, αλλά υπαγορεύονται αποκλειστικά από τον αλγόριθμο συστάσεων της πλατφόρμας.
Αντίστοιχα, στο Spotify, πάνω από το 30% της συνολικής ακρόασης παγκοσμίως κατευθύνεται από αυτοματοποιημένες playlists (όπως το Discover Weekly) και τις αλγοριθμικές προτάσεις.
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Ότι οι εταιρείες δεν πουλάνε πλέον στους χρήστες αυτό που ζητούν. Αντίθετα, εκπαιδεύουν τους χρήστες να ζητούν αυτό που οι εταιρείες έχουν ήδη αποφασίσει να τους σερβίρουν, με μοναδικό κριτήριο να μην κλείσουν ποτέ την οθόνη.
Το τέλος της «τριβής» και η παγκόσμια ομοιογένεια
Ο μηχανισμός είναι απλός αλλά αδυσώπητος: Ο αλγόριθμος μισεί το ρίσκο και την παραφωνία. Αν σου προτείνει κάτι εντελώς διαφορετικό, υπάρχει πιθανότητα να απογοητευτείς και να αποσυνδεθείς. Έτσι, το σύστημα σε ταΐζει διαρκώς μια ελαφρώς παραλλαγμένη εκδοχή αυτού που ήδη καταναλώνεις. Αυτή η έλλειψη πολιτισμικής «τριβής» σκοτώνει την ανακάλυψη.
Όπως σημειώνει ο Chayka, οι δημιουργοί —από μουσικούς μέχρι συγγραφείς— δεν προσπαθούν πλέον να γράψουν αριστουργήματα, αλλά δημιουργούν έργα-κλώνους (τα λεγόμενα «algorithm-friendly» προϊόντα) προκειμένου να πιάσουν τα στάνταρ της μηχανής και να μπουν στις προτεινόμενες λίστες.
Η εισβολή στον πραγματικό κόσμο: Το φαινόμενο «AirSpace»
Το πιο τρομακτικό, ωστόσο, είναι ότι αυτή η αλγοριθμική ομοιογένεια έχει αποδράσει από τις οθόνες μας και διαμορφώνει τον φυσικό κόσμο. Η έρευνα εισάγει τον όρο «AirSpace» για να περιγράψει γιατί ένα καφέ στο Παγκράτι, ένα Airbnb στο Βερολίνο και ένα μπαρ στο Μπρούκλιν μοιάζουν πλέον ακριβώς ίδια (γυμνό μπετόν, φυτά εσωτερικού χώρου, βιομηχανικός φωτισμός).
Σχεδιάζονται όλα με βάση τον αλγόριθμο του Instagram και του Pinterest για να είναι «aesthetic» και φωτογενή σε παγκόσμιο επίπεδο, σβήνοντας τις τοπικές ιδιαιτερότητες.
Όταν οι αλγόριθμοι αποφασίζουν τι θα δούμε, τι θα ακούσουμε και πώς θα διακοσμήσουμε τους χώρους μας, η έννοια της «επιλογής» είναι απλώς ένα καλοστημένο αστείο. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν διαβάζει το μυαλό μας· το κατασκευάζει.
Πηγή: in.gr
