Ύπνος: Το τίμημα της δουλειάς με βάρδιες – Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί

Δημοσιεύτηκε στις 20/11/2026 23:56

Ύπνος: Το τίμημα της δουλειάς με βάρδιες – Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί
Προσθήκη του politica.gr ως προτεινόμενη πηγή στην Google

Για πολλούς εργαζομένους, το τέλος της βάρδιας δεν σημαίνει απαραίτητα και την αρχή της ξεκούρασης. Όταν το επαγγελματικό πρόγραμμα απαιτεί εργασία τη νύχτα ή συνεχείς αλλαγές ωραρίου, ο ύπνος μπορεί να μετατραπεί σε καθημερινή πρόκληση. Ακόμη κι όταν υπάρχει αρκετός χρόνος για ξεκούραση, δεν είναι πάντα εύκολο να αποκοιμηθούμε ή να παραμείνουμε κοιμισμένοι. Πώς μπορούμε, λοιπόν, να προστατεύσουμε τον ύπνο μας όταν οι ώρες εργασίας δεν συμβαδίζουν με το φυσικό μας βιολογικό ρολόι;

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Ιατρικής Ύπνου (American Academy of Sleep Medicine – AASM) εξετάζουν τις διαθέσιμες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της αϋπνίας και της υπερβολικής υπνηλίας που συνδέονται με την εργασία σε βάρδιες.

Γιατί οι βάρδιες δυσκολεύουν τον ύπνο;

Ο οργανισμός μας ακολουθεί έναν εσωτερικό βιολογικό ρυθμό, γνωστό ως κιρκάδιο ρυθμό, ο οποίος επηρεάζει το πότε αισθανόμαστε εγρήγορση και πότε έχουμε ανάγκη από ύπνο.Το φως και το σκοτάδι αποτελούν βασικά ερεθίσματα για τη ρύθμισή του. Έτσι, όταν εργαζόμαστε τη νύχτα και προσπαθούμε να κοιμηθούμε κατά τη διάρκεια της ημέρας, μπορεί να δημιουργηθεί μια ασυμφωνία ανάμεσα στο επαγγελματικό μας πρόγραμμα και στις φυσιολογικές ανάγκες του οργανισμού. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολία να αποκοιμηθούμε, συχνές αφυπνίσεις ή έντονη υπνηλία κατά τις ώρες εργασίας.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα συμπτώματα είναι επίμονα και συνδέονται με τη λεγόμενη διαταραχή ύπνου λόγω εργασίας σε βάρδιες (shift work disorder).

Ωστόσο, δεν εμφανίζουν όλοι όσοι εργάζονται σε βάρδιες αυτή τη διαταραχή.

Ύπνος: Τι προτείνουν οι ειδικοί για να είναι καλύτερος;

Οι νέες οδηγίες της AASM περιλαμβάνουν διαφορετικές παρεμβάσεις, ανάλογα με το αν το βασικό πρόβλημα είναι η υπνηλία κατά την εργασία, η δυσκολία στον ύπνο ή η προσαρμογή του βιολογικού ρολογιού.

1. Αξιοποιήστε το φως

Η έκθεση σε έντονο φως κατά τη διάρκεια της νυχτερινής βάρδιας μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της εγρήγορσης και στη μείωση της υπνηλίας. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο κατάλληλος χρονισμός της έκθεσης στο φως έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να επηρεάσει τον κιρκάδιο ρυθμό.

Ωστόσο, η προσπάθεια προσαρμογής του βιολογικού ρολογιού στη νυχτερινή εργασία δεν είναι πάντα ρεαλιστική, ιδιαίτερα για όσους αλλάζουν συχνά βάρδιες.

2. Ύπνος: Προγραμματίστε έναν σύντομο πριν από τη βάρδια

Ένας προγραμματισμένος ύπνος πριν από τη νυχτερινή εργασία μπορεί να περιορίσει την υπερβολική υπνηλία και να βελτιώσει την εγρήγορση. Οι οδηγίες της AASM υποστηρίζουν αυτή την πρακτική ως πιθανώς ωφέλιμη παρέμβαση για εργαζομένους που αντιμετωπίζουν έντονη υπνηλία.

Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή αμέσως μετά το ξύπνημα. Η λεγόμενη αδράνεια του ύπνου μπορεί να προκαλέσει προσωρινή νωθρότητα και μειωμένη συγκέντρωση.

Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μεσολαβεί επαρκής χρόνος πριν από την οδήγηση ή άλλες δραστηριότητες που απαιτούν αυξημένη προσοχή.

3. Διατηρήστε όσο γίνεται σταθερές ώρες ξεκούρασης

Για όσους εργάζονται σε σταθερές νυχτερινές βάρδιες, ένα σχετικά σταθερό πρόγραμμα ύπνου κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να βοηθήσει στην προσαρμογή του οργανισμού. Οι ειδικοί εξετάζουν, μάλιστα, τον συνδυασμό σταθερών ωρών ύπνου και κατάλληλης έκθεσης στο φως ως πιθανή στρατηγική για τη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού.

Η προσέγγιση αυτή δεν είναι εξίσου κατάλληλη για όλους. Όταν το ωράριο αλλάζει συνεχώς, η πλήρης προσαρμογή σε έναν νυχτερινό κύκλο ύπνου και εγρήγορσης μπορεί να μην είναι εφικτή.

4. Προσέξτε πότε καταναλώνετε καφεΐνη

Ο καφές μπορεί να αποτελέσει σύμμαχο κατά τη διάρκεια μιας απαιτητικής νυχτερινής βάρδιας, καθώς η καφεΐνη συμβάλλει στην προσωρινή αύξηση της εγρήγορσης.

Η AASM αναγνωρίζει ότι η κατανάλωσή της πριν ή κατά τη διάρκεια της νυχτερινής εργασίας μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της υπνηλίας.

Ωστόσο, η καφεΐνη κοντά στην προγραμματισμένη ώρα ύπνου μπορεί να δυσκολέψει την έλευσή του και να επηρεάσει την ποιότητά του.

Επομένως, δεν έχει σημασία μόνο πόσο καφέ πίνουμε, αλλά και πότε.

5. Αποφύγετε τα μεγάλα γεύματα μέσα στη νύχτα

Μια ακόμη ενδιαφέρουσα σύσταση αφορά τη διατροφή κατά τη διάρκεια της νυχτερινής βάρδιας.

Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες, η αποφυγή ενός πλήρους γεύματος ή η επιλογή ενός μικρού σνακ μπορεί να είναι προτιμότερη για εργαζομένους με έντονη υπνηλία.

Η σύσταση αυτή δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραλείπουμε συστηματικά το φαγητό ή να αγνοούμε τις διατροφικές μας ανάγκες. Υπογραμμίζει, όμως, ότι ο χρόνος και το μέγεθος των γευμάτων μπορεί να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρινόμαστε στη νυχτερινή εργασία.

Ο καλός ύπνος δεν είναι πολυτέλεια

Η εργασία σε βάρδιες αποτελεί αναπόσπαστο μέρος πολλών επαγγελμάτων, από την υγειονομική περίθαλψη μέχρι τις μεταφορές και τις υπηρεσίες ασφαλείας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η χρόνια έλλειψη ύπνου πρέπει να θεωρείται αναπόφευκτη.

Οι νέες οδηγίες υπενθυμίζουν ότι η αντιμετώπιση των διαταραχών ύπνου χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη το ωράριο εργασίας, τις οικογενειακές υποχρεώσεις, τις μετακινήσεις και τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε εργαζομένου.

Αν η αϋπνία ή η υπερβολική υπνηλία επιμένουν, επηρεάζουν την καθημερινότητα ή δημιουργούν κινδύνους κατά την οδήγηση και την εργασία, είναι σημαντικό να ζητήσουμε τη συμβουλή ειδικού.

Γιατί, ακόμη κι όταν το πρόγραμμά μας δεν ακολουθεί το συνηθισμένο ωράριο, η ανάγκη του οργανισμού για επαρκή και ποιοτικό ύπνο παραμένει η ίδια.

vita.gr


Περισσότερα Video

Ακολουθήστε το Politica στο Google News και στο Facebook