Politica 89.8
Όταν ένα δύσκολο πρόβλημα δεν λέει να λυθεί, πολλοί προτείνουν να «το αφήσετε για το πρωί». Και σύμφωνα με νέα έρευνα, αυτή η συμβουλή δεν είναι καθόλου τυχαία. Επιστήμονες του Northwestern University ανακάλυψαν ότι τα όνειρα, κι όχι απλώς ο ποιοτικός ύπνος, μπορούν ενεργά να βοηθήσουν στην επίλυση προβλημάτων που μας δυσκολεύουν όσο είμαστε ξύπνιοι. Μάλιστα, κατάφεραν να κατευθύνουν τα όνειρα προς συγκεκριμένες προκλήσεις την ώρα που οι συμμετέχοντες κοιμούνταν.
Όλοι έχουμε συναντήσει εμπόδια που μοιάζουν απροσπέλαστα. Φανταστείτε λοιπόν να κοιμάστε και, ενώ ονειρεύεστε, οι επιστήμονες να παίζουν απαλά μια μελωδία που ακούσατε νωρίτερα την ώρα που σκεφτόσασταν ένα πρόβλημα. Το μυαλό σας καθώς ονειρεύεται, αναγνωρίζει το «σήμα» και αρχίζει να απασχολείται ξανά με το ζήτημα, απαλλαγμένο όμως, από τα νοητικά αδιέξοδα που σας κρατούσαν πίσω όσο ήσασταν ξύπνιοι. Το επόμενο πρωί, η λύση μοιάζει ξαφνικά προφανής.
Αυτό φαίνεται να συνέβη και στη μελέτη, σύμφωνα με τους ερευνητές. Όταν οι συμμετέχοντες των οποίων τα όνειρα ανταποκρίνονταν στα ερεθίσματα, ονειρεύονταν ένα γρίφο, οι πιθανότητες να τον λύσουν το επόμενο πρωί αυξάνονταν από περίπου 20% σε 40%.
Καθοδηγώντας τα όνειρα με ήχο
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Neuroscience of Consciousness, περιλάμβανε 20 άτομα που βιώνουν συχνά συνειδητά όνειρα (lucid dreams). Πρόκειται για τα όνειρα στα οποία ονειρευόμαστε, αλλά ταυτόχρονα έχουμε συνείδηση ότι βρισκόμαστε σε κατάσταση ονείρου ενώ κοιμόμαστε κανονικά. Κάθε συμμετέχων κλήθηκε να λύσει μια σειρά από γρίφους που απαιτούσαν δημιουργικά άλματα και όχι απλή λογική επεξεργασία. Οι δοκιμασίες κυμαίνονταν από παζλ μέχρι οπτικούς γρίφους.
Κάθε γρίφος συνοδευόταν από ένα δικό του ηχητικό κομμάτι 15 δευτερολέπτων, μια μικρή μελωδία ή ήχους περιβάλλοντος. Οι συμμετέχοντες δούλευαν πάνω σε κάθε παζλ για τρία λεπτά, ενώ ο ήχος έπαιζε συνεχώς, δημιουργώντας μια σύνδεση ανάμεσα στο πρόβλημα και το ακουστικό ερέθισμα.
Έπειτα έφτασε η ώρα του ύπνου. Μόλις οι συμμετέχοντες έμπαιναν στη φάση REM, το στάδιο όπου εμφανίζονται τα πιο ζωντανά όνειρα, οι ερευνητές έπαιζαν διακριτικά ορισμένα από τα ηχητικά κομμάτια μέσω ηχείων. Όχι όλα, μόνο ένα τυχαίο, μισό από αυτά. Οι ήχοι ξεκινούσαν σχεδόν ανεπαίσθητα και αυξάνονταν σταδιακά, αλλά μόνο εφόσον οι συμμετέχοντες παρέμεναν σε βαθύ ύπνο.
Οι 12 από τους συμμετέχοντες ονειρεύτηκαν τουλάχιστον μία φορά τα άλυτα παζλ. Μερικές φορές το παζλ εμφανιζόταν άμεσα μέσα στο όνειρο. Άλλες φορές η σύνδεση ήταν πιο αφηρημένη: ένα άτομο άκουσε το ηχητικό σήμα για ένα παζλ με ζυγαριά και ονειρεύτηκε μια τραμπάλα. Κάποιος άλλος ονειρεύτηκε ότι έπιανε ψάρια με δίχτυ και ξύπνησε για να λύσει ένα παζλ σχετικό με ψάρεμα.
Πότε τα όνειρα βοηθούν και πότε όχι
Δεν ανταποκρίθηκαν όλοι οι συμμετέχοντες στα ηχητικά σήματα με τον ίδιο τρόπο. Περίπου 12 άτομα είχαν συνειδητά όνειρα, δηλαδή το περιεχόμενο των ονείρων τους μετατοπίστηκε ξεκάθαρα προς τα παζλ για τα οποία άκουσαν τα ηχητικά σήματα, σε σύγκριση με εκείνα που δεν άκουσαν. Για αυτούς, τα οφέλη ήταν πραγματικά: τα παζλ που συνοδεύονταν από ήχο λύθηκαν με διπλάσια συχνότητα από τα υπόλοιπα.
Οι ήχοι δεν φάνηκαν να επηρέασαν τα όνειρα των υπόλοιπων οκτώ συμμετεχόντων και, αντίστοιχα, δεν εμφάνισαν την ίδια ενίσχυση στην επίλυση προβλημάτων. Οι συμμετέχοντες των οποίων τα όνειρα δεν ανταποκρίθηκαν στα ηχητικά σήματα, δεν είχαν κανένα αντίστοιχο όφελος. Αυτό υποδηλώνει ότι τα ίδια τα όνειρα παίζουν ρόλο, εξηγούν οι ερευνητές κι όχι απλώς ο ύπνος.
Παραμένει άγνωστο γιατί ορισμένοι άνθρωποι επηρεάζονται περισσότερο από εξωτερικά ερεθίσματα στον ύπνο, αν και αυτό ίσως σχετίζεται με τον τρόπο που κάθε εγκέφαλος επεξεργάζεται τον ήχο στη διάρκεια του ύπνου.
Η δημιουργικότητα το στοιχείο «κλειδί»
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα συνειδητά όνειρα δεν φάνηκαν να είναι τα πιο χρήσιμα. Τα παζλ που εμφανίστηκαν σε «κανονικά» όνειρα λύθηκαν το επόμενο πρωί σε ποσοστό 46%. Όσα εμφανίστηκαν σε συνειδητά μόλις 11%.
Αυτό το μοτίβο θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι ο εγκέφαλος ίσως κάνει την καλύτερη δημιουργική δουλειά του όταν δεν προσπαθούμε συνειδητά να τον κατευθύνουμε. Στα κανονικά όνειρα, το μυαλό κινείται ελεύθερα, εξερευνώντας απρόσμενες συνδέσεις και παράξενες πιθανότητες. Αντίθετα, στα συνειδητά όνειρα, που προσπαθούμε συνειδητά να λύσουμε κάτι, μπορεί να επιστρέφουμε στα ίδια νοητικά αδιέξοδα που μας «μπλόκαραν» όσο ήμασταν ξύπνιοι.
Πηγή: vita.gr
