Politica 89.8
Η Ευρώπη μπροστά σε εκλογικές αναμετρήσεις που μπορούν να αλλάξουν τον πολιτικό της χάρτη – Θα πάμε δεξιότερα;
Από την Ισπανία και τη Γαλλία μέχρι την Ιταλία, την Ελλάδα και την Πολωνία, οι κάλπες του 2026 και του 2027 αναμένεται να δοκιμάσουν τις αντοχές των κυβερνήσεων, να επανακαθορίσουν τις πολιτικές συμμαχίες και να κρίνουν την κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο έντονων πολιτικών ανακατατάξεων, με διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις που ενδέχεται να μεταβάλουν ριζικά τις ισορροπίες στη Γηραιά Ήπειρο. Η άνοδος της εθνικιστικής Δεξιάς, η πίεση που δέχονται οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια των πολιτών για την ακρίβεια, το μεταναστευτικό και τη στεγαστική κρίση δημιουργούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον για τις κυβερνήσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκονται πέντε χώρες, των οποίων οι εκλογές αποκτούν σημασία πολύ μεγαλύτερη από εκείνη των εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων. Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα και Πολωνία καλούνται να δώσουν απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα για την οικονομία, την ασφάλεια, τη μετανάστευση και το μέλλον της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Ισπανία: Η μεγάλη δοκιμασία του Σάντσεθ
Το πρώτο σημαντικό εκλογικό ραντεβού είναι προγραμματισμένο για τις 29 Νοεμβρίου 2026 στην Ισπανία. Ο Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος βρίσκεται στην πρωθυπουργία από το 2018, αποφάσισε να προσφύγει πρόωρα στις κάλπες, επιχειρώντας να ανακτήσει την πολιτική πρωτοβουλία σε ένα περιβάλλον έντονων κοινωνικών αντιδράσεων και κοινοβουλευτικών δυσκολιών.
Ο Σοσιαλιστής πρωθυπουργός επιδιώκει να παρουσιάσει την αναμέτρηση ως επιλογή ανάμεσα σε δύο διαφορετικά μοντέλα διακυβέρνησης. Από τη μία προβάλλει την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων και την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους και από την άλλη κατηγορεί τη συντηρητική παράταξη ότι επιδιώκει την ανατροπή σημαντικών κοινωνικών κατακτήσεων.
Η αντιπολίτευση, ωστόσο, επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος της συζήτησης στα προβλήματα της καθημερινότητας. Η στεγαστική κρίση, η ακρίβεια, η διαχείριση του μεταναστευτικού και οι δυσκολίες της κυβερνητικής συνεργασίας αποτελούν βασικά πεδία αντιπαράθεσης.
Οι δημοσκοπικές ενδείξεις ευνοούν το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα του Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό και διατηρούν ανοιχτό το ενδεχόμενο κυβερνητικής συνεργασίας με το δεξιό εθνικιστικό VOX. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επιφέρει ουσιαστική μεταβολή στον πολιτικό προσανατολισμό της Ισπανίας και να αποτελέσει ακόμη μία σημαντική υποχώρηση για τη σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη.
Γαλλία: Η Λεπέν διεκδικεί την ιστορική ανατροπή
Ακόμη μεγαλύτερο ευρωπαϊκό ενδιαφέρον συγκεντρώνουν οι προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, με τον πρώτο γύρο να έχει οριστεί για τις 18 Απριλίου 2027 και τον δεύτερο για τις 2 Μαΐου.
Η αποχώρηση του Εμανουέλ Μακρόν από την προεδρική διεκδίκηση, λόγω του συνταγματικού περιορισμού των δύο συνεχόμενων θητειών, αφήνει ανοιχτό το πεδίο για μια αναμέτρηση με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά.
Η Μαρίν Λεπέν εμφανίζεται ισχυρή στις δημοσκοπήσεις, επιδιώκοντας να μετατρέψει την πολυετή εκλογική επιρροή της Εθνικής Συσπείρωσης σε προεδρική νίκη.
Η δικαστική της περιπέτεια, μετά την καταδίκη της για υπόθεση ευρωπαϊκών κονδυλίων, εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα πολιτικής αντιπαράθεσης. Ωστόσο, η απόφαση του Εφετείου τον Ιούλιο του 2026 άνοιξε τον δρόμο για τη συμμετοχή της στις επόμενες προεδρικές εκλογές.
Στον αντίποδα, ο Ζαν-Λικ Μελανσόν επιχειρεί να συσπειρώσει τη ριζοσπαστική Αριστερά, ενώ ο πρώην πρωθυπουργός Εντουάρ Φιλίπ και ο Ραφαέλ Γκλικσμάν διεκδικούν σημαντικό ρόλο στην αναμέτρηση. Ο τελευταίος αναδείχθηκε υποψήφιος της Κεντροαριστεράς, προσθέτοντας μια νέα παράμετρο στην ήδη κατακερματισμένη πολιτική σκηνή.
Η πιθανότητα επικράτησης της Λεπέν δημιουργεί προβληματισμό στις παραδοσιακές φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις, καθώς μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει τη γαλλική πολιτική για τη μετανάστευση, τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες, την ευρωπαϊκή άμυνα και τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες.
Ιταλία: Το μεγάλο στοίχημα της Μελόνι
Στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι προετοιμάζεται για την εκλογική αναμέτρηση του 2027, έχοντας ως σημαντικό πολιτικό πλεονέκτημα τη διατήρηση της κυβερνητικής σταθερότητας.
Σε μια χώρα με μακρά ιστορία κυβερνητικών κρίσεων και συχνών εναλλαγών στην εξουσία, η ανθεκτικότητα της κυβέρνησής της αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής της επιχειρηματολογίας.
Το κόμμα της, Αδέλφια της Ιταλίας, διατηρεί ισχυρή θέση στις δημοσκοπήσεις, όμως η εξασφάλιση μιας νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας δεν θεωρείται δεδομένη.
Καθοριστικό ρόλο ενδέχεται να διαδραματίσει ο νέος εκλογικός νόμος, που εγκρίθηκε οριστικά στις 8 Οκτωβρίου 2026. Η μεταρρύθμιση εισάγει αναλογικό σύστημα με μπόνους κοινοβουλευτικών εδρών για τον νικητή, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του ορίου 42% και στις δύο Βουλές. Το μπόνους προβλέπει 70 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων και 35 στη Γερουσία, με ανώτατα όρια στην τελική εκπροσώπηση.
Η κυβερνητική πλευρά υποστηρίζει ότι οι αλλαγές ενισχύουν τη σταθερότητα, ενώ η αντιπολίτευση καταγγέλλει ότι το σύστημα επιχειρεί να διαμορφώσει ευνοϊκότερους εκλογικούς όρους για τη Δεξιά.
Απέναντι στη Μελόνι βρίσκονται το Δημοκρατικό Κόμμα της Έλι Σλάιν και το Κίνημα Πέντε Αστέρων του Τζουζέπε Κόντε, με βασικό πρόβλημα την εξεύρεση κοινού βηματισμού και την επιλογή ενιαίου υποψηφίου για την πρωθυπουργία.
Πρόσθετη αβεβαιότητα δημιουργεί η πολιτική παρουσία του Ρομπέρτο Βανάτσι, πρώην στρατηγού και ευρωβουλευτή, ο οποίος αποχώρησε από τη Λέγκα και δημιούργησε τον σχηματισμό Futuro Nazionale. Η επιρροή του μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τις ισορροπίες στον ευρύτερο χώρο της Δεξιάς.
Ελλάδα: Στο επίκεντρο η σταθερότητα και η καθημερινότητα
Στην Ελλάδα, οι εκλογές αναμένονται την άνοιξη του 2027, σύμφωνα με τις επανειλημμένες τοποθετήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Η κυβέρνηση θα επιδιώξει την ανανέωση της εντολής της, προβάλλοντας την οικονομική ανάπτυξη, τη δημοσιονομική σταθερότητα, την προσέλκυση επενδύσεων και τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.
Απέναντι σε αυτή την επιχειρηματολογία, η αντιπολίτευση αναμένεται να αναδείξει τις πιέσεις που δέχονται τα νοικοκυριά από το υψηλό κόστος ζωής, τις δυσκολίες πρόσβασης στη στέγη, τις ανισότητες και τα ζητήματα διαφάνειας και λογοδοσίας.
Η μάχη θα δοθεί τόσο στο πεδίο των οικονομικών αποτελεσμάτων όσο και στο ερώτημα κατά πόσο η ανάπτυξη μεταφράζεται σε ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.
Παράλληλα, το ενδεχόμενο αυτοδύναμης κυβέρνησης ή η ανάγκη πολιτικών συνεργασιών θα αποτελέσει κεντρικό στοιχείο της προεκλογικής αντιπαράθεσης.
Πολωνία: Η σύγκρουση για τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό
Στην Πολωνία, οι βουλευτικές εκλογές του 2027 αναμένεται να αναζωπυρώσουν την αντιπαράθεση ανάμεσα στις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις και στα εθνικοσυντηρητικά και ευρωσκεπτικιστικά κόμματα.
Ο Ντόναλντ Τουσκ και η Πολιτική Συμμαχία του θα διεκδικήσουν τη διατήρηση της κυβερνητικής εξουσίας απέναντι στο κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), ενώ αυξημένο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εκλογική δυναμική των σχηματισμών της εθνικιστικής Δεξιάς.
Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει τη στάση της Βαρσοβίας απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, αλλά και τις εξελίξεις στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και της πολιτικής για τη Ρωσία και την Ουκρανία.
Μια Ευρώπη σε αναζήτηση νέων πολιτικών ισορροπιών.
Ο εκλογικός κύκλος που ανοίγει στην Ευρώπη δεν αποτελεί απλώς μια αλληλουχία εθνικών αναμετρήσεων. Αντανακλά τις βαθύτερες αλλαγές που συντελούνται στις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Η οικονομική ανασφάλεια, το μεταναστευτικό, η στεγαστική κρίση, η ανησυχία για την ασφάλεια και η δυσπιστία απέναντι στο παραδοσιακό πολιτικό σύστημα επηρεάζουν ολοένα περισσότερο τις επιλογές των ψηφοφόρων.
Οι συντηρητικές και εθνικιστικές δυνάμεις επιχειρούν να αξιοποιήσουν αυτή τη δυσαρέσκεια, την ώρα που τα κεντρώα, φιλελεύθερα και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα αναζητούν τρόπους να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο ποιοι θα κερδίσουν τις εκλογές, αλλά και τι είδους Ευρώπη θα προκύψει από αυτές.
Μια Ευρώπη μεγαλύτερης εθνικής αυτονομίας και αυστηρότερων πολιτικών στη μετανάστευση ή μια Ευρώπη βαθύτερης συνεργασίας και ενίσχυσης των κοινών θεσμών;
Οι απαντήσεις θα αρχίσουν να διαμορφώνονται από την ισπανική κάλπη και θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα στη διάρκεια του 2027.
Το βέβαιο είναι ότι ο νέος εκλογικός κύκλος θα δοκιμάσει όχι μόνο την αντοχή των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, αλλά και την ίδια την πολιτική κατεύθυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα επόμενα χρόνια.
