Politica 89.8
Τα 10 εκατ. ευρώ για τους ναούς, τα 5 χρόνια σε οικίσκους και οι προτεραιότητες της Περιφέρειας Κρήτης
Στις 27 Σεπτεμβρίου συμπληρώθηκαν πέντε χρόνια από τον σεισμό στο Αρκαλοχώρι και υπάρχουν ακόμη οικογένειες που ζουν σε οικίσκους. Παιδιά που κάνουν μάθημα σε κοντέινερ. Σπίτια που παραμένουν λαβωμένα. Άνθρωποι που περιμένουν μια άδεια επισκευής για να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους.
Και μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, αυτή την ημέρα ,η Περιφέρεια Κρήτης επέλεξε να ανακοινώσει ότι βρήκε 10 εκατομμύρια ευρώ για την αποκατάσταση ναών.
Προφανώς και το πρόβλημα δεν είναι ότι θα επισκευαστούν οι εκκλησίες. Το πρόβλημα είναι ότι πέντε χρόνια μετά δεν έχουν αποκατασταθεί οι ζωές των ανθρώπων.
Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι πολιτική προτεραιότητα. Γιατί οι προτεραιότητες μιας διοίκησης δεν αποτυπώνονται στις δηλώσεις της. Αποτυπώνονται εκεί όπου κατευθύνει χρήματα, ανθρώπους, πίεση και πολιτικό κεφάλαιο.
Και η εικόνα στο Αρκαλοχώρι, πέντε ολόκληρα χρόνια μετά, είναι αμείλικτη.
Πέντε χρόνια μετά, η «προσωρινότητα» έγινε κανονικότητα
Περίπου 8.500 κτίρια αντιμετώπισαν προβλήματα από τον σεισμό. Περίπου 3.500 χαρακτηρίστηκαν «κίτρινα» και περίπου 750 «κόκκινα».
Κι όμως, μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί μόλις περίπου 600 άδειες επισκευής. Περίπου 130 οικογένειες εξακολουθούν να ζουν σε προσωρινούς οικίσκους. Μαθητές εξακολουθούν να κάνουν μάθημα σε κοντέινερ. Και από τα περίπου 750 «κόκκινα» κτίρια, λιγότερα από τα μισά έχουν κατεδαφιστεί.
Πέντε χρόνια. Σε μια χώρα όπου η λέξη «προσωρινό» έχει μια περίεργη ικανότητα να μετατρέπεται σε μόνιμο.
Το κοντέινερ γίνεται σχολική αίθουσα. Ο οικίσκος γίνεται σπίτι. Η αναμονή γίνεται καθημερινότητα. Και η γραφειοκρατία γίνεται η βολική δικαιολογία για όλους.
Όταν υπάρχει πολιτική βούληση, βρίσκονται και τα εκατομμύρια
Και ξαφνικά μαθαίνουμε ότι η Περιφέρεια Κρήτης μπορεί να διαθέσει 10 εκατομμύρια ευρώ για την αποκατάσταση των ζημιών σε ναούς του Αρκαλοχωρίου και της ευρύτερης περιοχής.
Καλώς να αποκατασταθούν. Οι εκκλησίες είναι μέρος της ιστορίας, της παράδοσης και της ζωής αυτών των χωριών. Κανείς δεν ζητά να μείνουν ερείπια.
Αλλά υπάρχει ένα ερώτημα που δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από ευσεβείς διατυπώσεις:
Πού βρίσκεται στην ιεράρχηση των αναγκών ο άνθρωπος που πέντε χρόνια μετά δεν έχει ακόμη σπίτι;
Πού βρίσκεται η οικογένεια που εξακολουθεί να ζει σε έναν οικίσκο;
Πού βρίσκεται το παιδί που μεγάλωσε πέντε χρόνια και εξακολουθεί να βλέπει το «προσωρινό» κοντέινερ ως σχολείο;
Γιατί όταν υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι και δυνατότητα χρηματοδότησης, τότε η συζήτηση παύει να αφορά μόνο την έλλειψη χρημάτων.
Αφορά πού αποφασίζεις να τα κατευθύνεις.
600 άδειες σε πέντε χρόνια
Τα μαθηματικά είναι σχεδόν εξοργιστικά.Με ρυθμούς περίπου 150 αδειών τον χρόνο, έχει υπολογιστεί ότι μπορεί να χρειαστούν συνολικά περίπου δύο δεκαετίες για να ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Δηλαδή ένα παιδί που ήταν πέντε ετών όταν έγινε ο σεισμός μπορεί να έχει τελειώσει το πανεπιστήμιο μέχρι το κράτος να τελειώσει με τους φακέλους του σεισμού.
Αυτό δεν λέγεται αποκατάσταση. Λέγεται διοικητική παράλυση.Και εδώ ακριβώς βρίσκεται και η πολιτική ευθύνη της Περιφέρειας.
Η εύκολη απάντηση είναι ότι οι άδειες, οι αποζημιώσεις και συγκεκριμένες διαδικασίες δεν αποτελούν αποκλειστική αρμοδιότητά της.Σωστά.
Αλλά οι πολίτες δεν ψηφίζουν αρμοδιότητες. Ψηφίζουν διοικήσεις για να διεκδικούν, να πιέζουν, να συντονίζουν, να παρεμβαίνουν και να βρίσκουν λύσεις.
Και όταν μια Περιφέρεια αποδεικνύει ότι μπορεί να κινητοποιήσει 10 εκατομμύρια ευρώ για έναν σκοπό, είναι απολύτως θεμιτό να τη ρωτήσεις:Με την ίδια αποφασιστικότητα, τι έκανε για να τελειώσει η ντροπή των οικίσκων και των κοντέινερ;
Πρώτα οι άνθρωποι
Δεν χρειάζεται να μπούμε στο δίλημμα «σπίτια ή εκκλησίες».Είναι ένα ψεύτικο δίλημμα.Μια οργανωμένη Πολιτεία οφείλει να μπορεί να αποκαταστήσει και τα δύο.
Υπάρχει όμως κάτι που λέγεται σειρά προτεραιότητας.Και όταν έχεις ανθρώπους ξεσπιτωμένους επί πέντε χρόνια, η πρώτη σου προτεραιότητα δεν χρειάζεται ούτε επιτροπές ούτε επικοινωνιακούς συμβούλους για να την ανακαλύψεις.
Είναι αυτονόητη:Πρώτα να επιστρέψουν οι άνθρωποι στα σπίτια τους.
Πρώτα να φύγουν τα παιδιά από τα κοντέινερ.Πρώτα να πάψουν οικογένειες να ζουν σαν να συνέβη ο σεισμός πριν από πέντε εβδομάδες και όχι πριν από πέντε χρόνια.Και παράλληλα ας αποκατασταθούν οι ναοί, τα μνημεία.
Η επέτειος που εκθέτει Περιφέρεια και κράτος
Ο σεισμός στο Αρκαλοχώρι κράτησε δευτερόλεπτα.Η αποκατάσταση κρατά πέντε χρόνια και συνεχίζεται.Και αυτή ίσως είναι η πιο σκληρή φωτογραφία της επετείου.
Όχι τα χαλάσματα του 2021.Τα χαλάσματα του 2026.Γιατί για τον σεισμό δεν μπορούσε να κάνει τίποτα ούτε η κυβέρνηση ούτε η Περιφέρεια.Για όσα όμως παραμένουν όρθια, κατεστραμμένα ή «προσωρινά» πέντε χρόνια αργότερα, δεν μπορεί να φταίει πλέον ο Εγκέλαδος.Εκεί αρχίζει η ευθύνη της διοίκησης.
Και όταν η Περιφέρεια Κρήτης ανακοινώνει εκατομμύρια για την αποκατάσταση ναών ενώ δεκάδες οικογένειες εξακολουθούν να περιμένουν την επιστροφή τους στην κανονικότητα, υπάρχει ένα ερώτημα που ο Σταύρος Αρναουτάκης οφείλει να απαντήσει:
Πέντε χρόνια μετά τον σεισμό, πόσα ακόμη χρόνια πρέπει να περιμένουν οι σεισμόπληκτοι για να γίνουν κι αυτοί… προτεραιότητα;
