Politica 89.8
Το αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης» και το μεγάλο στοίχημα για το Ηράκλειο: Θα κερδίσει η πόλη ή οι επενδυτές;
Η επόμενη μέρα του αεροδρομίου «Νίκος Καζαντζάκης» δεν είναι απλώς ένα ακόμη ζήτημα αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας. Είναι ίσως η σημαντικότερη πολεοδομική, αναπτυξιακή, οικονομική και κοινωνική πρόκληση που θα αντιμετωπίσει το Ηράκλειο τις επόμενες δεκαετίες.
Και ακριβώς γι’ αυτό, η συζήτηση που ανοίγει ο δήμαρχος Ηρακλείου στο Δημοτικό Συμβούλιο της Δευτέρας δεν μπορεί και δεν πρέπει να εξαντληθεί σε μια γενική συμφωνία περί αξιοποίησης, ανάπτυξης, πρασίνου, κατοικίας και επενδύσεων.
Διότι το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν θα αξιοποιηθεί η έκταση του σημερινού αεροδρομίου.
Το πραγματικό διακύβευμα είναι ποιος θα καθορίσει τον χαρακτήρα της αξιοποίησης, ποιος θα διαχειριστεί την τεράστια οικονομική αξία της γης και ποιος τελικά θα εισπράξει τα οφέλη.
Η πόλη και οι κάτοικοί της ή οι οικονομικοί παράγοντες που θα αποκτήσουν πρόσβαση σε μια από τις πολυτιμότερες εκτάσεις της Κρήτης;
Και ας είμαστε ξεκάθαροι από την αρχή. Η πρωτοβουλία του Αλέξη Καλοκαιρινού κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση ως προς τη διεκδίκηση του θεσμικού και ιδιοκτησιακού ρόλου του Δήμου. Η επιλογή των μεικτών χρήσεων έχει πολεοδομική λογική. Η αναφορά στην κοινωνική κατοικία, στους ελεύθερους χώρους, στην εκπαίδευση, στον πολιτισμό και στην αναβάθμιση της Νέας Αλικαρνασσού περιλαμβάνει θετικές προτεραιότητες.
Όμως άλλο πράγμα είναι η ορθότητα των γενικών κατευθύνσεων και άλλο η ύπαρξη ενός συγκεκριμένου, δεσμευτικού και οικονομικά τεκμηριωμένου σχεδίου.
Και εδώ ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα.
Η συνιδιοκτησία του Δήμου: Ένα ισχυρό χαρτί που πρέπει να αποκτήσει πραγματική αξία
Το πρώτο και ίσως σημαντικότερο στοιχείο της πρωτοβουλίας Καλοκαιρινού είναι ότι ο Δήμος Ηρακλείου δεν προσέρχεται στη συζήτηση ως ένας απλός ενδιαφερόμενος φορέας. Διεκδικεί ρόλο συνιδιοκτήτη.
Σύμφωνα με προηγούμενες επίσημες ανακοινώσεις, η έκταση του αεροδρομίου υπολογίζεται σε περίπου 1.736,9 στρέμματα, ενώ ο Δήμος έχει επικαλεστεί δικαιώματα πλήρους κυριότητας σε 199,7 στρέμματα και συγκυριότητας κατά 11/30 σε άλλα 979,8 στρέμματα.
Σε δημοτικές ανακοινώσεις έχει παρουσιαστεί ποσοστό ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων 32,18%, ενώ παλαιότερα είχε αναφερθεί και ποσοστό 32,8%.
Αυτή η διαφοροποίηση δεν μπορεί να μείνει ανεξήγητη. Χρειάζεται ακριβής αποτύπωση των ιδιοκτησιών, των τίτλων και των δικαιωμάτων, με δημοσιοποίηση των σχετικών στοιχείων.
Ο Δήμος επικαλείται επίσης ιστορικό δικαστικών αποφάσεων από το 1988 και το 1990, που σχετίζονται με την κυριότητα εκτάσεων της Νέας Αλικαρνασσού.
Επομένως, δεν πρόκειται για μια διεκδίκηση που γεννήθηκε σήμερα.
Το ερώτημα είναι τι ακριβώς αποδεικνύει η νέα νομική και τεχνική έρευνα που θα παρουσιαστεί τη Δευτέρα και, κυρίως, εάν το Ελληνικό Δημόσιο αναγνωρίζει πλήρως τα συμπεράσματά της.
Γιατί υπάρχει μια ουσιώδης διαφορά που συχνά παραβλέπεται στον δημόσιο διάλογο.
Το να είσαι συνιδιοκτήτης δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είσαι και ισότιμος συναποφασίζων για κάθε πτυχή της αξιοποίησης.
Τα δικαιώματα εξαρτώνται από το ακριβές ιδιοκτησιακό καθεστώς, το εφαρμοστέο δίκαιο και τις συμφωνίες που θα συναφθούν.
Συνεπώς, το κρίσιμο δεν είναι μόνο να αποδειχθεί τι ανήκει στον Δήμο, αλλά να διασφαλιστεί πώς αυτά τα δικαιώματα θα μετατραπούν σε πραγματική δυνατότητα συμμετοχής στις αποφάσεις.
Εάν ο σχεδιασμός καταρτιστεί από το κεντρικό κράτος ή από έναν φορέα αξιοποίησης και ο Δήμος κληθεί εκ των υστέρων να γνωμοδοτήσει, τότε η συνιδιοκτησία κινδυνεύει να περιοριστεί σε ένα διαπραγματευτικό επιχείρημα χωρίς το αναμενόμενο πολιτικό αποτέλεσμα.
Και αυτό ο Καλοκαιρινός ορθώς επιχειρεί να το προλάβει.
Μεικτές χρήσεις: Η σωστή κατεύθυνση με μια μεγάλη παγίδα
Η Δημοτική Αρχή προκρίνει ένα μοντέλο μεικτών χρήσεων, με κοινωνική και προσιτή κατοικία, εκτεταμένους χώρους πρασίνου, κοινωφελείς υποδομές, δημόσιες υπηρεσίες, εκπαίδευση, πολιτισμό, καινοτομία και ήπιες τουριστικές και εμπορικές δραστηριότητες.
Ως γενική πολεοδομική επιλογή, η πρόταση έχει λογική.
Μια τόσο μεγάλη έκταση δεν πρέπει να μετατραπεί αποκλειστικά σε μια νέα οικιστική περιοχή, σε ένα απέραντο εμπορικό συγκρότημα ή σε έναν τουριστικό θύλακα αποκομμένο από την υπόλοιπη πόλη.
Η ανάπτυξη διαφορετικών αλλά συμπληρωματικών δραστηριοτήτων μπορεί να δημιουργήσει έναν ζωντανό αστικό χώρο που θα εξυπηρετεί κατοίκους, εργαζόμενους, επισκέπτες και ολόκληρο το πολεοδομικό συγκρότημα.
Υπάρχει, ωστόσο, μια τεράστια παγίδα.
Ο όρος «μεικτές χρήσεις» είναι τόσο ευρύς ώστε μπορεί να περιγράψει δύο εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες.
Μπορεί να σημαίνει ένα μεγάλο μητροπολιτικό πάρκο, με δημόσιες υποδομές, κοινωνική κατοικία και περιορισμένες συμπληρωματικές εμπορικές δραστηριότητες.
Μπορεί όμως να σημαίνει και μια εκτεταμένη οικιστική, τουριστική και εμπορική ανάπτυξη, με κάποιους διάσπαρτους χώρους πρασίνου και κοινόχρηστες υποδομές.
Και τα δύο μπορούν να παρουσιαστούν επικοινωνιακά ως ολοκληρωμένη αξιοποίηση μεικτών χρήσεων.
Δεν έχουν, όμως, ούτε την ίδια κοινωνική αξία ούτε τις ίδιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις ούτε το ίδιο οικονομικό αποτύπωμα.
Γι’ αυτό και η πρώτη μεγάλη αδυναμία της σημερινής πρότασης είναι η απουσία συγκεκριμένων ποσοστών κατανομής της έκτασης.
Πόσα στρέμματα θα γίνουν πράσινο; Πόσα θα διατεθούν για κατοικίες; Πόσα για εμπορικές δραστηριότητες; Πόσα θα παραμείνουν ελεύθερα και πραγματικά προσβάσιμα σε όλους; Θα υπάρχουν δεσμευτικά ανώτατα όρια δόμησης; Θα κατοχυρωθεί ένα ελάχιστο ποσοστό δημόσιων και κοινόχρηστων χώρων;
Διότι μια ανάπτυξη με 15% πράσινο και 60% οικοδομήσιμη έκταση είναι ριζικά διαφορετική από μια ανάπτυξη με 50% πράσινο και δημόσιους χώρους.
Χωρίς συγκεκριμένες αναλογίες και μελέτες, η κοινωνία θα κληθεί να συμφωνήσει σε ένα όραμα χωρίς να γνωρίζει την πραγματική μορφή του.
Ο μεγάλος κίνδυνος: Να γίνει η αξία της γης σημαντικότερη από την αξία της πόλης
Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ο μεγαλύτερος κίνδυνος ολόκληρου του εγχειρήματος.
Η έκταση του αεροδρομίου, λόγω μεγέθους, θέσης και γειτνίασης με το παραλιακό μέτωπο, διαθέτει εξαιρετικά σημαντική οικονομική και αναπτυξιακή αξία. Επομένως, είναι απολύτως λογικό να προκαλέσει επενδυτικό ενδιαφέρον. Αυτό από μόνο του δεν είναι αρνητικό.
Οι ιδιωτικές επενδύσεις μπορούν να χρηματοδοτήσουν υποδομές, να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και να συμβάλουν στην οικονομική ανάπτυξη.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν η χρηματοδότηση των δημόσιων υποδομών εξαρτάται υπερβολικά από την εμπορική εκμετάλλευση της γης. Τότε δημιουργείται ένας επικίνδυνος μηχανισμός.
Για να χρηματοδοτηθεί περισσότερο πράσινο, χρειάζεται περισσότερη εμπορική ανάπτυξη. Για να κατασκευαστούν δημόσιες υποδομές, απαιτείται μεγαλύτερη οικοδομήσιμη επιφάνεια. Για να καταστεί ελκυστικό το έργο στους επενδυτές, αυξάνονται οι αποδοτικές χρήσεις.
Και κάπως έτσι, σταδιακά, η οικονομική λογική μπορεί να αρχίσει να καθορίζει την πολεοδομική.
Αντί η πόλη να αποφασίζει τι χρειάζεται και στη συνέχεια να αναζητεί τη χρηματοδότησή του, κινδυνεύει να προσαρμόζει τις ανάγκες της σε ό,τι εξασφαλίζει μεγαλύτερη επενδυτική απόδοση.
Όπως ακριβώς συνέβη και στο Ελληνικό. Αυτό πρέπει να αποφευχθεί.
Το αεροδρόμιο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί πρωτίστως ως ένα τεράστιο οικόπεδο προς εκμετάλλευση. Πρέπει να αντιμετωπιστεί ως η τελευταία ίσως μεγάλη δυνατότητα του Ηρακλείου να διορθώσει πολεοδομικά λάθη δεκαετιών.
Η Νέα Αλικαρνασσός δεν πρέπει να γίνει θεατής της ανάπτυξης
Υπάρχει και μια άλλη, εξίσου σημαντική, διάσταση. Η Νέα Αλικαρνασσός.
Μια περιοχή που επί δεκαετίες συνυπήρξε με το αεροδρόμιο, αντιμετωπίζοντας τις επιπτώσεις της λειτουργίας του στην καθημερινότητα, στον θόρυβο και στις δυνατότητες πολεοδομικής ανάπτυξης.
Οι κάτοικοί της έχουν κάθε λόγο να περιμένουν ότι η απομάκρυνση του αεροδρομίου θα σηματοδοτήσει μια ουσιαστική αλλαγή στην ποιότητα ζωής τους. Και εδώ ο δήμαρχος σωστά αναγνωρίζει ότι η αξιοποίηση πρέπει να ωφελήσει άμεσα τη Νέα Αλικαρνασσό.
Αλλά με ποιον τρόπο;
Θα δημιουργηθούν δημόσιοι χώροι, πάρκα, σχολικές εγκαταστάσεις, αθλητικές υποδομές και υπηρεσίες που θα εξυπηρετούν πρωτίστως τις ανάγκες της περιοχής; Θα υπάρξει ουσιαστική κυκλοφοριακή και πολεοδομική ενοποίηση με την υπόλοιπη πόλη; Θα κατοχυρωθεί ελεύθερη πρόσβαση στο παραλιακό μέτωπο; Και κυρίως, θα μπορέσουν οι σημερινοί κάτοικοι να συνεχίσουν να ζουν στην περιοχή τους;
Γιατί υπάρχει ένας κίνδυνος που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Η αύξηση της αξίας των ακινήτων να συνοδευτεί από εκτίναξη των ενοικίων και του κόστους κατοικίας.
Η αναβάθμιση μιας περιοχής δεν σημαίνει αυτομάτως και αναβάθμιση της ζωής όλων των κατοίκων της. Μπορεί να συμβεί και το αντίθετο.
Να δημιουργηθεί μια σύγχρονη, ελκυστική, ακριβή περιοχή, από την οποία οι σημερινοί κάτοικοι θα αρχίσουν σταδιακά να εκτοπίζονται οικονομικά.
Αυτό είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο σε μεγάλες αστικές αναπλάσεις διεθνώς και ο σχεδιασμός του Ηρακλείου οφείλει να το προλάβει.
Η Νέα Αλικαρνασσός δεν πρέπει να πληρώσει πρώτα το κόστος της λειτουργίας του αεροδρομίου και στη συνέχεια το κόστος της απομάκρυνσής του, μέσα από μια ανάπτυξη που δεν θα μπορεί να ακολουθήσει οικονομικά.
Κοινωνική κατοικία: Πραγματική κοινωνική πολιτική ή ένα ελκυστικό σύνθημα;
Η πρόβλεψη για κοινωνική και προσιτή κατοικία είναι από τα πιο θετικά στοιχεία της πρότασης.
Το Ηράκλειο αντιμετωπίζει οξύ στεγαστικό πρόβλημα, με τα ενοίκια και τις τιμές αγοράς να δημιουργούν σοβαρές πιέσεις σε εργαζόμενους, νέους ανθρώπους και οικογένειες.
Επομένως, η δυνατότητα δημιουργίας οργανωμένων περιοχών κατοικίας με κοινωνικά κριτήρια αποτελεί σημαντική ευκαιρία.
Αλλά πρέπει να εξηγήσουμε τι ακριβώς εννοούμε.
Θα πρόκειται για δημοτικές κατοικίες με κοινωνικό ενοίκιο; Για κατοικίες που θα διατίθενται με μακροχρόνια μίσθωση και εισοδηματικά κριτήρια; Για κατοικίες προς πώληση σε χαμηλότερες τιμές; Θα υπάρχουν μηχανισμοί που θα εμποδίζουν τη μεταπώλησή τους σε τιμές αγοράς και τη μετατροπή τους σε επενδυτικά ακίνητα; Πόσες κατοικίες προβλέπονται και ποιο ποσοστό της συνολικής οικιστικής ανάπτυξης θα αποτελούν;
Χωρίς απαντήσεις, η κοινωνική κατοικία κινδυνεύει να παραμείνει ένας ιδιαίτερα ελκυστικός τίτλος που θα συνοδεύει μια κατά βάση εμπορική ανάπτυξη.
Η προσιτότητα δεν πρέπει να αποδεικνύεται μόνο την ημέρα που θα παραδίδεται ένα ακίνητο. Πρέπει να διασφαλίζεται και για τις επόμενες δεκαετίες.
Ποιος θα πληρώσει και ποιος θα εισπράξει;
Εδώ συναντάμε τη δεύτερη μεγάλη αδυναμία της πρότασης. Δεν παρουσιάζεται συγκεκριμένο οικονομικό μοντέλο.
Ποιος θα χρηματοδοτήσει την αποξήλωση των υφιστάμενων υποδομών, τη δημιουργία των νέων δικτύων, των δρόμων, των πάρκων, των σχολείων και των δημόσιων εγκαταστάσεων;
Το Ελληνικό Δημόσιο; Ο Δήμος Ηρακλείου; Ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα; Ιδιώτες επενδυτές; Ή ένας συνδυασμός όλων αυτών; Και εάν συμμετάσχουν ιδιώτες, με ποιο καθεστώς;
Θα παραχωρηθούν δικαιώματα εκμετάλλευσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα; Θα υπάρξουν μακροχρόνιες μισθώσεις; Θα μεταβιβαστεί κυριότητα; Πώς θα αποτιμηθεί η εισφορά γης του Δήμου και ποιο οικονομικό αντάλλαγμα θα εξασφαλιστεί;
Αυτά δεν είναι τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι ο πυρήνας της υπόθεσης.
Διότι άλλο είναι η δημόσια περιουσία να παραμένει υπό δημόσιο έλεγχο, με επιλεκτικές και αυστηρά οριοθετημένες παραχωρήσεις, και άλλο να μεταφέρεται σταδιακά η οικονομική της εκμετάλλευση σε ιδιωτικά συμφέροντα χωρίς επαρκείς εγγυήσεις ανταποδοτικότητας.
Η δημόσια περιουσία δεν είναι υποχρεωτικό να παραμείνει οικονομικά ανενεργή για να προστατευτεί. Αλλά η αξιοποίησή της πρέπει να παράγει μετρήσιμο δημόσιο όφελος.
Και αυτό προϋποθέτει διαφάνεια, ανεξάρτητες αποτιμήσεις, σαφείς συμβατικούς όρους και λογοδοσία.
Η σύγκρουση με το κεντρικό κράτος και ο κίνδυνος της ακινησίας
Η αξιοποίηση του αεροδρομίου δεν αποτελεί αποκλειστική υπόθεση του Δήμου Ηρακλείου. Το Ελληνικό Δημόσιο διαθέτει σημαντικά ιδιοκτησιακά δικαιώματα και έχει ήδη κινηθεί προς την κατεύθυνση της ωρίμανσης του σχεδιασμού.
Από το 2024 είχε ανακοινωθεί η εμπλοκή του ΤΑΙΠΕΔ σε σχετικές εργασίες προετοιμασίας. Επομένως, το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα συντονιστούν οι διαφορετικοί φορείς.
Θα υπάρξει κοινός οργανισμός ή φορέας ανάπτυξης; Θα συμφωνηθούν εκ των προτέρων οι αρμοδιότητες; Θα έχει ο Δήμος αποφασιστικό ρόλο ή θα βρεθεί αντιμέτωπος με ειλημμένες αποφάσεις; Και τι θα συμβεί εάν προκύψουν διαφωνίες για τις χρήσεις γης, τα οικονομικά ανταλλάγματα ή τον τρόπο αξιοποίησης;
Εδώ η συνιδιοκτησία μπορεί να αποτελέσει είτε ένα ισχυρό πλεονέκτημα, είτε την αφετηρία μιας μακροχρόνιας θεσμικής αντιπαράθεσης.
Το Ηράκλειο δεν έχει την πολυτέλεια να παραλάβει μια τεράστια έκταση μετά την παύση λειτουργίας του αεροδρομίου και να την αφήσει για χρόνια εγκαταλελειμμένη-όπως συνέβη επί 20ετία στο Ελληνικό-, επειδή οι εμπλεκόμενοι φορείς αδυνατούν να συμφωνήσουν.
Αυτός είναι ένας πραγματικός κίνδυνος. Η απουσία συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος στην πρόταση καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη να οριστούν από τώρα τα επόμενα βήματα.
Από το 2025 στο 2026: Τι πραγματικά έχει προχωρήσει;
Υπάρχει όμως και ένα πολιτικό ζήτημα που δεν μπορεί να παρακαμφθεί. Οι βασικές κατευθύνσεις που παρουσιάζει σήμερα ο Αλέξης Καλοκαιρινός δεν διατυπώνονται για πρώτη φορά.
Ήδη από τον Ιούνιο του 2025 η Δημοτική Αρχή είχε παρουσιάσει την επιλογή των μεικτών χρήσεων, την κοινωνική κατοικία, τις δημόσιες λειτουργίες, τη σύνδεση με τη Νέα Αλικαρνασσό και την ανάγκη ουσιαστικής συμμετοχής του Δήμου.
Δεκαέξι μήνες αργότερα, είναι απολύτως εύλογο να αναρωτηθεί κανείς: Τι έχει αλλάξει; Τι ακριβώς έχει προχωρήσει; Ποιες εκκρεμότητες επιλύθηκαν; Ποια νέα δεδομένα προσθέτει η νομική και τεχνική έρευνα; Ποιες αποφάσεις μπορούν πλέον να ληφθούν που δεν μπορούσαν να ληφθούν το 2025;
Δεν υποτιμώ τη σημασία της νομικής τεκμηρίωσης. Αντιθέτως, μπορεί να είναι ένα από τα σημαντικότερα βήματα ολόκληρης της διαδικασίας. Αλλά αυτό πρέπει να αποδειχθεί με στοιχεία.
Διότι η πόλη δεν έχει ανάγκη από μια διαρκή ανακύκλωση των ίδιων αναπτυξιακών διακηρύξεων.
Έχει ανάγκη από μετρήσιμη πρόοδο. Και αυτό ισχύει τόσο για τη Δημοτική Αρχή όσο και για την κεντρική κυβέρνηση.
Ποια αξιοποίηση θα ήταν πραγματικά προς το συμφέρον της πόλης;
Κατά τη γνώμη μου, η σωστή επιλογή δεν είναι ούτε η πλήρης εμπορευματοποίηση της έκτασης ούτε η δογματική άρνηση οποιασδήποτε οικονομικής δραστηριότητας.
Η πρώτη θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια ακόμη εκτεταμένη ιδιωτική οικιστική και τουριστική ανάπτυξη. Η δεύτερη, εάν δεν συνοδευτεί από εξασφαλισμένη δημόσια χρηματοδότηση, κινδυνεύει να αφήσει μια πολύτιμη έκταση χωρίς πόρους και χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο υλοποίησης.
Η πιο ισορροπημένη λύση είναι ένα μοντέλο μεικτών χρήσεων, υπό ισχυρό δημόσιο έλεγχο, με σαφώς καθορισμένες κοινωνικές και περιβαλλοντικές προτεραιότητες.
Με έναν μεγάλο, ενιαίο και πραγματικά προσβάσιμο πράσινο πνεύμονα. Με κατοχυρωμένη δημόσια πρόσβαση στο παραλιακό μέτωπο. Με κοινωνική κατοικία που θα παραμένει προσιτή και στο μέλλον. Με δημόσιες υπηρεσίες, πολιτιστικές, εκπαιδευτικές και αθλητικές υποδομές. Με ουσιαστική σύνδεση της νέας περιοχής με τη Νέα Αλικαρνασσό και την υπόλοιπη πόλη. Με εμπορικές και τουριστικές δραστηριότητες που θα λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι κυριαρχικά.
Και με έναν σαφή οικονομικό μηχανισμό που θα εξασφαλίζει ότι μέρος της αξίας που θα δημιουργηθεί θα επιστρέφει στην κοινωνία, χρηματοδοτώντας υποδομές και υπηρεσίες.
Αυτός ο σχεδιασμός πρέπει να προηγηθεί της επιλογής επενδυτών και χρηματοδοτικών σχημάτων. Όχι να διαμορφωθεί εκ των υστέρων σύμφωνα με τις απαιτήσεις τους.
Το πραγματικό πολιτικό στοίχημα του Καλοκαιρινού
Ο Αλέξης Καλοκαιρινός έχει μπροστά του μια μεγάλη ευκαιρία. Να συνδέσει τη θητεία του όχι απλώς με τη διαχείριση της καθημερινότητας, αλλά με μια ιστορική επιλογή για το μέλλον του Ηρακλείου.
Η διεκδίκηση των δικαιωμάτων του Δήμου είναι σωστή. Η επιμονή στη συμμετοχή από το αρχικό στάδιο του σχεδιασμού είναι επίσης σωστή. Η κατεύθυνση των μεικτών χρήσεων, με κοινωνικές και περιβαλλοντικές προτεραιότητες, αποτελεί μια θετική αφετηρία.
Όμως αυτά δεν αρκούν.
Ο δήμαρχος θα κριθεί από την ικανότητά του να μετατρέψει τις γενικές αρχές σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις, να εξασφαλίσει πραγματικό ρόλο για τον Δήμο απέναντι στο κεντρικό κράτος και να εγγυηθεί ότι η αξιοποίηση δεν θα εξελιχθεί σε μια διαδικασία όπου το δημόσιο συμφέρον θα υποχωρεί σταδιακά μπροστά στις οικονομικές απαιτήσεις των επενδύσεων.
Θα κριθεί επίσης από τη διαφάνεια.
Από το εάν οι πολίτες θα γνωρίζουν τι συζητείται, ποια εναλλακτικά σχέδια εξετάζονται, ποιες οικονομικές εκτιμήσεις υπάρχουν και ποιες συμφωνίες διαμορφώνονται.
Η τελευταία μεγάλη ευκαιρία του Ηρακλείου δεν πρέπει να χαθεί
Το Ηράκλειο είναι μια πόλη που πλήρωσε ακριβά την έλλειψη μακροπρόθεσμου πολεοδομικού σχεδιασμού. Με περιορισμένους ελεύθερους χώρους, κυκλοφοριακή ασφυξία, πυκνή δόμηση, ελλείψεις σε δημόσιες υποδομές και μια στεγαστική πραγματικότητα που γίνεται ολοένα δυσκολότερη για μεγάλο μέρος των κατοίκων.
Η απελευθέρωση της έκτασης του αεροδρομίου προσφέρει κάτι εξαιρετικά σπάνιο. Τη δυνατότητα να σχεδιαστεί από την αρχή ένα μεγάλο τμήμα της πόλης, όχι με τους όρους της αποσπασματικής οικοδομικής ανάπτυξης του παρελθόντος, αλλά με βάση τις πραγματικές ανάγκες των επόμενων γενεών.
Αυτή είναι η μεγάλη ευκαιρία. Και γι’ αυτό ο κίνδυνος δεν είναι μόνο να μείνει η έκταση αναξιοποίητη για χρόνια. Υπάρχει και ένας άλλος, ίσως μεγαλύτερος.
Να αξιοποιηθεί με τρόπο που θα δημιουργήσει τεράστια οικονομική αξία, αλλά θα αφήσει στην πόλη πολύ μικρότερο κοινωνικό και περιβαλλοντικό όφελος από εκείνο που θα μπορούσε να εξασφαλίσει.
Να αποκτήσουμε, δηλαδή, μια νέα ακριβή αστική περιοχή, χωρίς να έχουμε λύσει τα προβλήματα της παλιάς. Να δημιουργηθούν σύγχρονες εγκαταστάσεις, χωρίς να αποκτήσουν οι πολίτες τους ελεύθερους χώρους που στερούνται. Να αυξηθούν οι αξίες των ακινήτων, χωρίς να μειωθεί το κόστος στέγασης. Να μιλάμε για ανάπτυξη, αλλά να μην μπορούμε να αποδείξουμε ποιοι πραγματικά ωφελήθηκαν.
Αυτό θα ήταν μια ιστορική αποτυχία.
Γιατί αν στο τέλος κερδίσουν τα τετραγωνικά μέτρα και χάσουν οι άνθρωποι, τότε δεν θα μιλάμε για ανάπτυξη. Θα μιλάμε για μια ακόμη χαμένη ευκαιρία, αυτή τη φορά ιστορικών διαστάσεων.
