Politica 89.8
Μισθοί: Τέλος στα μυστικά από 1η Νοεμβρίου – Τι θα μαθαίνουν οι εργαζόμενοι και πότε θα παίρνουν αποζημίωση
Μεγάλες αλλαγές έρχονται από την 1η Νοεμβρίου 2026 στους μισθούς και στις προσλήψεις, καθώς οι εργαζόμενοι αποκτούν νέα δικαιώματα ενημέρωσης για τις αποδοχές τους και οι επιχειρήσεις υποχρεώνονται να εξηγούν με ποια κριτήρια καθορίζουν τους μισθούς.
Πλέον, ένας εργαζόμενος θα μπορεί να ζητά να μάθει πόσα χρήματα παίρνουν κατά μέσο όρο οι άνδρες και οι γυναίκες που κάνουν την ίδια δουλειά με εκείνον. Ο εργοδότης θα πρέπει να απαντά μέσα σε δύο μήνες, ενώ σε περίπτωση μισθολογικών διακρίσεων προβλέπονται ακόμη και αποζημιώσεις χωρίς ανώτατο όριο.
Την ίδια στιγμή, αλλάζουν οι κανόνες και για όσους αναζητούν εργασία. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ενημερώνουν τους υποψηφίους για τον μισθό ή το εύρος των αποδοχών πριν από τη συνέντευξη, ενώ δεν θα επιτρέπεται να τους ρωτούν πόσα χρήματα έπαιρναν στην προηγούμενη δουλειά τους. Όλες οι αλλαγές περιγράφονται σε νέα εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας, που εξηγεί πώς θα εφαρμοστεί ο νόμος 5316/2026 για τη μισθολογική διαφάνεια και την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών.
1. Θα μπορείς να μάθεις τι μισθούς δίνει η επιχείρηση
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά το δικαίωμα ενημέρωσης. Από την 1η Νοεμβρίου, κάθε εργαζόμενος θα μπορεί να ζητά εγγράφως από τον εργοδότη του δύο βασικές πληροφορίες:
Πώς διαμορφώνεται η δική του αμοιβή.
Ποιος είναι ο μέσος μισθός ανδρών και γυναικών που κάνουν την ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Για παράδειγμα, μία εργαζόμενη σε λογιστήριο θα μπορεί να ζητήσει στοιχεία για τις μέσες αποδοχές ανδρών και γυναικών που απασχολούνται σε αντίστοιχες θέσεις.
Προσοχή: Αυτό δεν σημαίνει ότι θα μπορεί να μάθει τον ακριβή μισθό ενός συγκεκριμένου συναδέλφου. Η ενημέρωση αφορά μέσους όρους και προστατεύονται τα προσωπικά δεδομένα.
2. Ο εργοδότης πρέπει να απαντήσει μέσα σε δύο μήνες
Οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να αφήνουν αναπάντητα τα αιτήματα των εργαζομένων. Η εγκύκλιος προβλέπει ότι οι ζητούμενες πληροφορίες πρέπει να παρέχονται το αργότερο εντός δύο μηνών. Εάν τα στοιχεία είναι ελλιπή ή ανακριβή, ο εργαζόμενος δικαιούται να ζητήσει περισσότερες εξηγήσεις. Μάλιστα, οι εργοδότες θα πρέπει κάθε χρόνο να ενημερώνουν το προσωπικό τους ότι διαθέτει αυτό το δικαίωμα και να εξηγούν πώς μπορεί να το ασκήσει.
3. Τέλος στην ερώτηση «πόσα έπαιρνες πριν;»
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές αλλαγές αφορά τις συνεντεύξεις για πρόσληψη. Ο εργοδότης δεν θα μπορεί πλέον να ρωτά τον υποψήφιο πόσα χρήματα έπαιρνε στην προηγούμενη εργασία του. Αντίθετα, θα πρέπει ο ίδιος να ενημερώνει τον ενδιαφερόμενο για τον αρχικό μισθό ή το εύρος των αποδοχών που προσφέρει.
Η ενημέρωση πρέπει να γίνεται πριν από τη συνέντευξη, είτε γραπτώς είτε προφορικώς. Δεν είναι υποχρεωτικό να αναγράφεται ο μισθός σε κάθε αγγελία, αρκεί ο υποψήφιος να τον γνωρίζει εγκαίρως. Παράλληλα, απαγορεύονται αγγελίες και διαδικασίες πρόσληψης που δημιουργούν διακρίσεις λόγω φύλου.
4. Στον έλεγχο μπαίνουν και μπόνους, επιδόματα και υπερωρίες
Οι νέοι κανόνες δεν αφορούν μόνο τον βασικό μισθό. Στη συνολική αμοιβή συνυπολογίζονται, μεταξύ άλλων, τα επιδόματα, τα μπόνους, οι υπερωρίες, οι σταθερές και μεταβλητές παροχές. Αυτό έχει σημασία, καθώς δύο εργαζόμενοι μπορεί να έχουν τον ίδιο βασικό μισθό, αλλά διαφορετικές συνολικές αποδοχές εξαιτίας πρόσθετων παροχών.
Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι για τον υπολογισμό μεταβλητών αποδοχών μπορούν να χρησιμοποιούνται πραγματικά στοιχεία προηγούμενης περιόδου, όπως του τελευταίου δωδεκαμήνου.
5. Τι γίνεται όταν άνδρες και γυναίκες έχουν διαφορά μισθού 5%
Ειδικός έλεγχος προβλέπεται για τις επιχειρήσεις που υποχρεούνται να υποβάλλουν στοιχεία για το μισθολογικό χάσμα. Εάν διαπιστωθεί διαφορά τουλάχιστον 5% στις μέσες αποδοχές ανδρών και γυναικών στην ίδια κατηγορία εργαζομένων, η επιχείρηση θα πρέπει να μπορεί να την εξηγήσει. Η διαφορά δεν θεωρείται αυτομάτως παράνομη.
Εάν όμως δεν δικαιολογείται με αντικειμενικά κριτήρια και δεν διορθωθεί μέσα σε έξι μήνες από την υποβολή των στοιχείων, ενεργοποιείται υποχρεωτική κοινή αξιολόγηση των αμοιβών. Εφόσον εντοπιστούν αδικαιολόγητες διαφορές, πρέπει να ληφθούν διορθωτικά μέτρα εντός ενός έτους από την κοινοποίηση της αξιολόγησης.
6. Ποιες επιχειρήσεις θα στέλνουν στοιχεία για τους μισθούς
Οι βασικοί κανόνες ισχύουν για όλες τις επιχειρήσεις, ακόμη και τις πολύ μικρές. Ωστόσο, οι επιχειρήσεις με τουλάχιστον 100 εργαζομένους έχουν πρόσθετες υποχρεώσεις να υποβάλλουν στοιχεία για τις μισθολογικές διαφορές στον Συνήγορο του Πολίτη.
Οι προθεσμίες είναι:
250 εργαζόμενοι και άνω: Πρώτη υποβολή έως 7 Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια κάθε χρόνο.
150 έως 249 εργαζόμενοι: Πρώτη υποβολή έως 7 Ιουνίου 2027 και στη συνέχεια ανά τριετία.
100 έως 149 εργαζόμενοι: Πρώτη υποβολή έως 7 Ιουνίου 2031 και στη συνέχεια ανά τριετία.
Για τις επιχειρήσεις που θα υποβάλουν στοιχεία το 2027, η πρώτη περίοδος αναφοράς θα είναι από 1η Νοεμβρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2026.
7. Πότε δικαιούται αποζημίωση ο εργαζόμενος
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι προβλέψεις για όσους υφίστανται μισθολογική διάκριση. Εργαζόμενος που θεωρεί ότι αμείβεται άδικα λόγω φύλου μπορεί να απευθυνθεί στην Επιθεώρηση Εργασίας ή να προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Εφόσον αποδειχθεί η παραβίαση, μπορεί να διεκδικήσει πλήρη αποκατάσταση της ζημίας του. Η αποζημίωση μπορεί να καλύπτει οικονομικές απώλειες, χρήματα που στερήθηκε και ηθική βλάβη, χωρίς να υπάρχει προκαθορισμένο ανώτατο ποσό. Παράλληλα, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ο εργοδότης θα πρέπει να αποδείξει ότι δεν υπήρξε μισθολογική διάκριση.
8. Απαγορεύονται τα αντίποινα και οι απολύσεις
Η νομοθεσία προστατεύει τους εργαζομένους που διεκδικούν τα δικαιώματά τους. Δεν επιτρέπεται ο εργοδότης να απολύσει ή να μεταχειριστεί δυσμενώς έναν εργαζόμενο επειδή ζήτησε πληροφορίες, κατήγγειλε μισθολογική διάκριση ή προσέφυγε στις αρμόδιες αρχές για την προστασία της ίσης αμοιβής. Σε περίπτωση που διαπιστωθεί παράβαση, η Επιθεώρηση Εργασίας μπορεί να απαιτήσει τη λήψη διορθωτικών μέτρων και να επιβάλει τις προβλεπόμενες κυρώσεις.
