Politica 89.8
Νυχτοφύλακες: Πότε χάνουν τα χρήματα για νύχτα, Κυριακές και υπερωρίες – Τι αλλάζει με νέα απόφαση
Μια απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα για τους νυχτοφύλακες αλλά και για πολλούς εργαζόμενους που δουλεύουν σε βάρδιες ή σε καθεστώς επιφυλακής εξέδωσε το Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς, βάζοντας στο επίκεντρο ένα κρίσιμο ζήτημα: πότε μια εργασία θεωρείται κανονική και πότε απλή «ετοιμότητα».
Με την απόφαση 2541/2026, το δικαστήριο έκρινε ότι νυχτοφύλακας εργοταξίου δεν δικαιούται προσαυξήσεις για νυχτερινή εργασία, υπερωρίες, υπερεργασία ούτε επιπλέον αμοιβή για εργασία σε Κυριακές και αργίες. Ο λόγος είναι ότι, σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, δεν παρείχε διαρκώς ενεργή εργασία, αλλά βρισκόταν σε κατάσταση «απλής ετοιμότητας».
Στην πράξη, το δικαστήριο έκρινε ότι ο εργαζόμενος βρισκόταν στον χώρο, αλλά δεν είχε συνεχή καθήκοντα. Καθόταν σε γραφείο μέσα στο εργοτάξιο, έλεγχε την είσοδο και ειδοποιούσε την αστυνομία αν συνέβαινε κάποιο περιστατικό. Παράλληλα, είχε τη δυνατότητα να ξεκουράζεται ή να ασχολείται με άλλα πράγματα κατά τη διάρκεια της βάρδιας του. Σημαντικό ρόλο έπαιξε και το γεγονός ότι υπήρχαν επιπλέον μέτρα φύλαξης, όπως συστήματα συναγερμού και άλλα μέσα προστασίας, που μείωναν την ανάγκη για συνεχή ανθρώπινη παρουσία.
Τι σημαίνει «απλή ετοιμότητα» στην πράξη
Με βάση αυτά τα στοιχεία, το δικαστήριο κατέληξε ότι ο εργαζόμενος δεν ήταν σε καθεστώς πλήρους εργασίας, αλλά σε μια πιο χαλαρή μορφή παρουσίας, που στη νομική γλώσσα ονομάζεται «απλή ετοιμότητα». Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική, γιατί επηρεάζει άμεσα το τι χρήματα δικαιούται ένας εργαζόμενος.
Όταν υπάρχει κανονική εργασία, ισχύουν όλες οι προσαυξήσεις για νύχτα, υπερωρίες και εργασία σε Κυριακές. Όταν όμως πρόκειται για απλή ετοιμότητα, αυτές οι προσαυξήσεις δεν εφαρμόζονται, ενώ ο μισθός μπορεί να συμφωνείται διαφορετικά μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου.
Το βασικό σημείο που αναδεικνύει η απόφαση είναι ότι δεν αρκεί να βρίσκεται κάποιος στον χώρο εργασίας για να θεωρείται ότι εργάζεται κανονικά. Αυτό που μετρά είναι αν είναι σε συνεχή εγρήγορση και αν παρέχει ενεργά εργασία σε όλη τη διάρκεια της βάρδιας του. Αν πρέπει να είναι διαρκώς «στην τσίτα», τότε θεωρείται κανονική εργασία. Αν όμως απλώς περιμένει να συμβεί κάτι, τότε μπορεί να θεωρηθεί ότι βρίσκεται σε ετοιμότητα.
Καρούζος: «Δεν μετρά η παρουσία, αλλά η ένταση της δουλειάς»
Σύμφωνα με το δικηγόρο-εργατολόγο Γιάννη Καρούζο, που χειρίστηκε την υπόθεση, το κρίσιμο στοιχείο είναι ο βαθμός δέσμευσης του εργαζομένου. «Δεν αρκεί να είναι κάποιος στον χώρο. Σημασία έχει αν δεσμεύει πραγματικά τον χρόνο και τις δυνάμεις του. Από αυτό εξαρτώνται τα χρήματα και τα δικαιώματά του», επισημαίνει.
Η επισήμανση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι η ίδια δουλειά μπορεί να αντιμετωπιστεί διαφορετικά, ανάλογα με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εκτελείται.
Η απόφαση δεν αφορά μόνο τους νυχτοφύλακες. Μπορεί να επηρεάσει και άλλους εργαζόμενους που βρίσκονται σε καθεστώς επιφυλακής, όπως προσωπικό φύλαξης, τεχνικούς, εργαζόμενους σε υπηρεσίες ασφαλείας ή άλλες δουλειές με βάρδιες όπου δεν υπάρχει συνεχής απασχόληση.
Την ίδια στιγμή, νομικοί επισημαίνουν ότι κάθε περίπτωση εξετάζεται ξεχωριστά. Δηλαδή, δεν σημαίνει ότι όλοι οι εργαζόμενοι σε νυχτερινές βάρδιες χάνουν τις προσαυξήσεις. Το τι ισχύει εξαρτάται από το αν υπάρχει πραγματική εργασία ή απλή αναμονή.
Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση αυτή ανοίγει μια μεγάλη συζήτηση για το πώς θα αντιμετωπίζονται τέτοιες μορφές εργασίας στο μέλλον. Και κυρίως, θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα για την αγορά εργασίας: πού τελειώνει η κανονική δουλειά και πού αρχίζει η «αναμονή». Οι απαντήσεις που θα δοθούν το επόμενο διάστημα αναμένεται να επηρεάσουν άμεσα τόσο τους εργαζόμενους όσο και τους εργοδότες.
