Politica 89.8
Ψηφιακός έλεγχος στα επιδόματα- Έρχεται νέο σύστημα για να εντοπιστούν λάθη και διπλοπληρωμές
Σε πλήρη έλεγχο περνά το σύστημα κοινωνικών επιδομάτων, καθώς το κράτος ετοιμάζει ένα νέο ψηφιακό εργαλείο που θα καταγράφει όλες τις παροχές που λαμβάνει κάθε πολίτης. Πρόκειται για το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, το οποίο αναμένεται να τεθεί πιλοτικά σε λειτουργία τον Ιούνιο.
Στόχος είναι να μπει τέλος στις περιπτώσεις παράνομων επιδομάτων, διπλοπληρωμών αλλά και λαθών που υπάρχουν σήμερα στο σύστημα. Στην πρώτη φάση θα καταγραφεί περίπου το 80% των κοινωνικών επιδομάτων, όπως το επίδομα παιδιού, το επίδομα θέρμανσης, το επίδομα γέννησης, το επίδομα στέγασης και το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα.
Με το νέο σύστημα θα δημιουργηθεί ένας ενιαίος ψηφιακός φάκελος για κάθε πολίτη, όπου θα εμφανίζονται όλα τα επιδόματα που λαμβάνει. Μέσα από ηλεκτρονικές διασταυρώσεις θα ελέγχονται τα εισοδήματα, η περιουσία και τα οικογενειακά στοιχεία των δικαιούχων.
Με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να εντοπιστούν περιπτώσεις όπου κάποιος συνεχίζει να λαμβάνει επίδομα χωρίς να πληροί πλέον τα κριτήρια, αλλά και περιπτώσεις όπου καταβάλλονται περισσότερες παροχές στο ίδιο πρόσωπο. Το σύστημα αφορά έως 3,2 εκατομμύρια αιτήσεις επιδομάτων κάθε χρόνο, με το συνολικό κόστος των παροχών να φτάνει περίπου τα 13 δισ. ευρώ ετησίως.
Από τις νέες διασταυρώσεις είναι πιθανό κάποιοι δικαιούχοι να δουν αλλαγές στα ποσά των επιδομάτων τους, είτε αυξήσεις είτε μειώσεις, ανάλογα με τα πραγματικά στοιχεία που θα καταγραφούν. Στόχος, σύμφωνα με το οικονομικό επιτελείο, είναι να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και να κατευθύνονται οι κοινωνικές ενισχύσεις σε όσους πραγματικά τις δικαιούνται. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι συγκεκριμένες παροχές κόστισαν στον ΟΠΕΚΑ περίπου 430 εκατ. ευρώ την περίοδο 2020-2022, ενώ μέρος των πληρωμών βρίσκεται πλέον υπό διερεύνηση.
Ενιαίος ψηφιακός φάκελος για κάθε πολίτη
Το Εθνικό Μητρώο Παροχών θα λειτουργεί ως μια κεντρική ψηφιακή πλατφόρμα στην οποία θα συγκεντρώνονται όλα τα στοιχεία που σχετίζονται με τις κοινωνικές ενισχύσεις.
Για κάθε πολίτη θα δημιουργείται ένας ενιαίος ψηφιακός φάκελος, ο οποίος θα περιλαμβάνει:
τα εισοδηματικά δεδομένα
τα περιουσιακά στοιχεία
τις οικογενειακές πληροφορίες
τις παροχές που λαμβάνει από διαφορετικούς φορείς
Με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων, το σύστημα θα μπορεί να ελέγχει αυτόματα αν ένας πολίτης πληροί τα κριτήρια για κάθε επίδομα.
Η λειτουργία του θα βασίζεται σε διασύνδεση με βασικές βάσεις δεδομένων του Δημοσίου, όπως αυτές της ΑΑΔΕ, του ΕΦΚΑ, του Μητρώου Πολιτών και άλλων υπηρεσιών.
Ποιες στρεβλώσεις θα εντοπίζονται
Η συγκέντρωση όλων των στοιχείων σε ένα σύστημα εκτιμάται ότι θα επιτρέψει για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη εικόνα των κοινωνικών παροχών που λαμβάνει κάθε πολίτης.
Με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να εντοπιστούν:
περιπτώσεις όπου ένα επίδομα συνεχίζει να καταβάλλεται ενώ δεν πληρούνται πλέον οι προϋποθέσεις
περιπτώσεις όπου πολλαπλές παροχές επικαλύπτονται στο ίδιο άτομο
λάθη στα στοιχεία που οδηγούν σε χαμηλότερες πληρωμές από τις προβλεπόμενες
Η δημιουργία του Μητρώου θεωρείται κρίσιμη, καθώς σήμερα δεν υπάρχει πλήρης καταγραφή του συνολικού ύψους των παροχών που λαμβάνει κάθε δικαιούχος.
Έργο μεγάλης κλίμακας
Το νέο ψηφιακό σύστημα αφορά ένα ιδιαίτερα μεγάλο τμήμα της κοινωνικής πολιτικής του κράτους.
Συνολικά καταγράφονται:
έως 3,2 εκατομμύρια αιτήσεις επιδομάτων κάθε χρόνο
με συνολικό δημοσιονομικό κόστος που φτάνει περίπου τα 13 δισ. ευρώ ετησίως
Ωστόσο, οι αιτήσεις αυτές δεν αντιστοιχούν σε ισάριθμους πολίτες, καθώς πολλοί δικαιούχοι λαμβάνουν περισσότερες από μία ενισχύσεις.
Η δημιουργία ενός ενιαίου μηχανισμού καταγραφής θεωρείται απαραίτητη ώστε να υπάρχει πραγματική εικόνα του συστήματος κοινωνικών δαπανών.
Ποιες παροχές μπαίνουν πρώτες στο σύστημα
Στην πιλοτική φάση του έργου έχουν ήδη ενταχθεί ορισμένες από τις σημαντικότερες κοινωνικές παροχές.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
το επίδομα θέρμανσης
το επίδομα παιδιού
το επίδομα γέννησης
το επίδομα στέγασης
το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα
επιδόματα ανεργίας της ΔΥΠΑ
παροχές αναπηρίας
Στη συνέχεια θα ενταχθούν σταδιακά και άλλες ενισχύσεις, ώστε το σύστημα να καλύψει το σύνολο των κρατικών επιδομάτων.
Πού πηγαίνουν σήμερα τα περισσότερα κονδύλια
Τα στοιχεία δείχνουν το μέγεθος του δικτύου κοινωνικών παροχών που λειτουργεί στη χώρα.
Ειδικότερα:
ο ΟΠΕΚΑ καταβάλλει επιδόματα σε πάνω από 1,1 εκατομμύριο δικαιούχους
το επίδομα θέρμανσης συγκεντρώνει πάνω από 1 εκατομμύριο αιτήσεις κάθε χρόνο
περίπου 248.000 άνεργοι λαμβάνουν επιδόματα από τη ΔΥΠΑ
οι αιτήσεις ενιαίας ενίσχυσης του ΟΠΕΚΕΠΕ φτάνουν περίπου τις 640.000
Η καταγραφή όλων αυτών των στοιχείων σε ενιαία βάση αναμένεται να δώσει για πρώτη φορά μια πλήρη εικόνα της κατανομής των κοινωνικών δαπανών.
Αλλαγές στα ποσά για χιλιάδες δικαιούχους
Με την εφαρμογή του νέου μηχανισμού, αρκετοί δικαιούχοι ενδέχεται να δουν αλλαγές στα ποσά που λαμβάνουν.
Οι μεταβολές αυτές μπορεί να προκύψουν από:
αλλαγές στο εισόδημα
διαφοροποίηση στην περιουσία
μεταβολές στην οικογενειακή κατάσταση
Παράλληλα, τεχνικά λάθη όπως:
λάθος IBAN
ασυμφωνία σε ΑΦΜ ή ΑΜΚΑ
διαφορετική δήλωση κατοικίας
μπορεί να οδηγήσουν σε προσωρινή διακοπή πληρωμών έως ότου διορθωθούν τα στοιχεία.
Στόχος ένα πιο δίκαιο σύστημα επιδομάτων
Σύμφωνα με τις αρμόδιες αρχές, ο στόχος του νέου συστήματος δεν είναι απλώς η περικοπή δαπανών αλλά η ορθολογική διαχείριση των κοινωνικών παροχών. Σε περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται ότι ένας δικαιούχος δικαιούται μεγαλύτερη ενίσχυση από αυτή που λαμβάνει, το σύστημα θα επιτρέπει και αύξηση των ποσών.
Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα πιο διαφανές και αποτελεσματικό πλαίσιο κοινωνικής πολιτικής, στο οποίο οι δημόσιοι πόροι θα κατευθύνονται με μεγαλύτερη ακρίβεια σε όσους πραγματικά έχουν ανάγκη.
