Politica 89.8
Ρυθμίσεις χρεών: το μεγάλο «σταυροδρόμι» για τους οφειλέτες
Την ώρα που το τοπίο στις ρυθμίσεις οφειλών ετοιμάζεται να αλλάξει σημαντικά, χιλιάδες πολίτες βρίσκονται μπροστά σε ένα πραγματικό δίλημμα: να μπουν άμεσα στον εξωδικαστικό μηχανισμό ή να περιμένουν τη νέα ρύθμιση που ετοιμάζει το οικονομικό επιτελείο και δίνει έμφαση στην προστασία της πρώτης κατοικίας.
Όπως τονίζουν τραπεζικές πηγές, «η επιλογή δεν είναι τεχνική, αλλά βαθιά ουσιαστική, καθώς επηρεάζει άμεσα τη μηνιαία δόση, το ύψος του «κουρέματος» και – κυρίως – το ποια περιουσία θα καταφέρει να διατηρήσει ο οφειλέτης».
Πως λειτουργεί ο εξωδικαστικός
Σήμερα, ο εξωδικαστικός μηχανισμός αποτελεί το βασικό εργαλείο για τη ρύθμιση χρεών. Η διαδικασία γίνεται ηλεκτρονικά, με τον οφειλέτη να δίνει συναίνεση ώστε το σύστημα να αντλήσει όλα τα οικονομικά του στοιχεία από εφορία, ΕΦΚΑ, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης. Με βάση αυτά τα δεδομένα διαμορφώνεται μια συνολική πρόταση ρύθμισης, που μπορεί να περιλαμβάνει έως και 240 δόσεις για χρέη προς το Δημόσιο, μακροχρόνια αποπληρωμή για τραπεζικά δάνεια και σε ορισμένες περιπτώσεις διαγραφή προσαυξήσεων ή και μέρους της βασικής οφειλής. Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι η ένταξη γίνεται άμεσα και, από τη στιγμή που ο οφειλέτης τηρεί τη ρύθμιση, προστατεύεται από κατασχέσεις και πλειστηριασμούς.
Ωστόσο, το ίδιο αυτό χαρακτηριστικό που τον καθιστά ολοκληρωμένο εργαλείο είναι και η αδυναμία του. Ο εξωδικαστικός λαμβάνει υπόψη το σύνολο της περιουσίας του οφειλέτη, κάτι που σημαίνει ότι όποιος διαθέτει ακίνητα ή καταθέσεις αντιμετωπίζεται ως οικονομικά ισχυρότερος, ακόμη και αν δεν έχει αντίστοιχη ρευστότητα. Αυτό οδηγεί συχνά σε υψηλότερες δόσεις και περιορισμένα «κουρέματα», χωρίς να υπάρχει δυνατότητα επιλογής για το ποια περιουσία θα διασωθεί.
Η νέα ρύθμιση
Η νέα ρύθμιση που προωθείται από το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης αλλάζει αυτή τη φιλοσοφία. Στο επίκεντρο μπαίνει η κύρια κατοικία και ο οφειλέτης θα μπορεί να επιλέξει τη διάσωσή της, με τον υπολογισμό της ρύθμισης να βασίζεται αποκλειστικά στην αξία του σπιτιού και στο εισόδημά του. Τα υπόλοιπα ακίνητα δεν θα επηρεάζουν τη δόση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερη μηνιαία επιβάρυνση και μεγαλύτερα «κουρέματα», ειδικά σε περιπτώσεις όπου το συνολικό χρέος είναι πολύ υψηλότερο από την αξία της κατοικίας.
Η ευνοϊκή αυτή μεταχείριση, όμως, συνοδεύεται από ένα σαφές τίμημα. Η ρύθμιση θα προβλέπει την εκποίηση της υπόλοιπης περιουσίας, με τα δευτερεύοντα ακίνητα να οδηγούνται σε πλειστηριασμό ως μέρος της συμφωνίας. Στην πράξη, δηλαδή, ο οφειλέτης καλείται να επιλέξει να σώσει το σπίτι του, αποδεχόμενος ότι θα χάσει τα υπόλοιπα περιουσιακά του στοιχεία.
Το σημείο κλειδί
Η επιλογή ανάμεσα στις δύο λύσεις εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομική κατάσταση κάθε οφειλέτη. Για όσους δεν έχουν σημαντική περιουσία, διαθέτουν μόνο μία κατοικία ή βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με μέτρα αναγκαστικής είσπραξης, ο εξωδικαστικός αποτελεί ουσιαστικά μονόδρομο, καθώς προσφέρει άμεση προστασία και σταθεροποίηση. Αντίθετα, όσοι έχουν περισσότερα από ένα ακίνητα ή εμφανίζουν υψηλή περιουσία αλλά χαμηλό εισόδημα, ενδέχεται να ωφεληθούν περισσότερο από τη νέα ρύθμιση, εφόσον μπορούν να περιμένουν και να αποδεχθούν την απώλεια των δευτερευόντων ακινήτων.
Στην πράξη, το δίλημμα που τίθεται πλέον δεν αφορά μόνο τη ρύθμιση των χρεών, αλλά τη στρατηγική διαχείρισης της περιουσίας. Ο εξωδικαστικός προσφέρει μια άμεση, ολιστική λύση με αυστηρότερους όρους, ενώ το νέο πλαίσιο διαμορφώνεται ως μια πιο στοχευμένη επιλογή, με καλύτερες προϋποθέσεις αποπληρωμής αλλά και ξεκάθαρες απώλειες. Το βασικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει κάθε οφειλέτης είναι αν προτεραιότητα έχει να διατηρήσει το σύνολο της περιουσίας του ή να εξασφαλίσει τη διάσωση της κύριας κατοικίας του με πιο ευνοϊκούς όρους.
