Politica 89.8
Ιράν: Οι Φρουροί της Επανάστασης διαμορφώνουν τη στρατηγική του πολέμου – Αποδυναμωμένος ο ρόλος του Χαμενεΐ
Δύο μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν δεν έχει πλέον έναν αδιαμφισβήτητο κληρικό ηγέτη στην κορυφή της εξουσίας, μετά τον θάνατο του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και την αντικατάστασή του από τον γιο του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ – μια απότομη αλλαγή με το παρελθόν που μπορεί να σκληραίνει τη στάση της Τεχεράνης, καθώς ζυγίζει το ενδεχόμενο ανανέωσης των συνομιλιών με την Ουάσινγκτον.
Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ παραμένει στην κορυφή του συστήματος ηγεσίας του Ιράν, αλλά τρία άτομα που γνωρίζουν τις εσωτερικές διαβουλεύσεις δήλωσαν στο Reuters, ότι ο ρόλος του είναι σε μεγάλο βαθμό να νομιμοποιεί τις αποφάσεις που λαμβάνουν οι στρατηγοί του και όχι να εκδίδει ο ίδιος οδηγίες.
Από την ίδρυσή της το 1979, η Ισλαμική Δημοκρατία περιστρέφεται γύρω από έναν ανώτατο ηγέτη με τελική εξουσία σε όλα τα βασικά ζητήματα του κράτους, αλλά η δολοφονία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ την πρώτη ημέρα του πολέμου και η ανάδειξη του τραυματισμένου γιου του, Μοτζταμπά, έχουν φέρει μια διαφορετική τάξη πραγμάτων, η οποία κυριαρχείται από διοικητές του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και χαρακτηρίζεται από την απουσία ενός αποφασιστικού ηγέτη.
Η πίεση του πολέμου έχει συγκεντρώσει την εξουσία σε έναν στενότερο, σκληρότερο εσωτερικό κύκλο που έχει τις ρίζες του στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (SNSC), το γραφείο του Ανώτατου Ηγέτη και το IRGC, το οποίο πλέον κυριαρχεί τόσο στη στρατιωτική στρατηγική όσο και στις βασικές πολιτικές αποφάσεις, λένε Ιρανοί αξιωματούχοι και αναλυτές.
«Οι Ιρανοί είναι πολύ αργοί στην αντίδρασή τους», δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της πακιστανικής κυβέρνησης, σχετικά με τις ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ, στις οποίες μεσολαβεί το Ισλαμαμπάντ. «Προφανώς δεν υπάρχει μία ενιαία διοικητική δομή που να λαμβάνει αποφάσεις. Κατά καιρούς, χρειάζονται 2 έως 3 ημέρες για να απαντήσουν».
Οι αναλυτές ανέφεραν ότι το εμπόδιο για μια συμφωνία δεν είναι οι εσωτερικές διαμάχες στην Τεχεράνη, αλλά το χάσμα μεταξύ αυτού που είναι διατεθειμένη να προσφέρει η Ουάσινγκτον και αυτού που είναι πρόθυμοι να αποδεχτούν οι σκληροπυρηνικοί Φρουροί της Επανάστασης.
Το διπλωματικό πρόσωπο του Ιράν στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ ήταν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ – πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, δήμαρχος της Τεχεράνης και υποψήφιος για την προεδρία – ο οποίος αναδείχθηκε κατά τη διάρκεια του πολέμου ως βασικός σύνδεσμος μεταξύ των πολιτικών και κληρικών ελίτ του Ιράν.
Στο εσωτερικό, ωστόσο, ο κεντρικός συνομιλητής ήταν ο διοικητής των IRGC, Αχμάντ Βαχιντί, σύμφωνα με μια πακιστανική και δύο ιρανικές πηγές που τον αναγνώρισαν πριν από εβδομάδες ως την κεντρική προσωπικότητα του Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της νύχτας που ανακοινώθηκε η κατάπαυση του πυρός.
Ο Μοτζτάμπα, ο οποίος τραυματίστηκε σοβαρά στην πρώτη ισραηλινή και αμερικανική επιδρομή που σκότωσε τον πατέρα του και άλλους συγγενείς και τον άφησε παραμορφωμένο με σοβαρά τραύματα στα πόδια, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια και επικοινωνεί μέσω βοηθών του IRGC ή περιορισμένων ηχητικών συνδέσεων λόγω περιορισμών ασφαλείας, δήλωσαν δύο άτομα κοντά στον στενό του κύκλο.
Ο Χαμενεΐ δεν μπορεί να παρακάμψει το Συμβούλιο Ασφαλείας και τους Φρουρούς
Το Ιράν υπέβαλε νέα πρόταση στην Ουάσινγκτον τη Δευτέρα (27.04.2026), η οποία, σύμφωνα με ανώτερες ιρανικές πηγές, προβλέπει σταδιακές συνομιλίες, με το πυρηνικό ζήτημα να τίθεται στην άκρη εξαρχής μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος και να επιλυθούν οι διαφορές για τα Στενά του Ορμούζ. Η Ουάσινγκτον επιμένει ότι το πυρηνικό ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί από την αρχή.
«Καμία πλευρά δεν θέλει να διαπραγματευτεί», δήλωσε ο Άλαν Έιρ, ειδικός σε θέματα Ιράν και πρώην Αμερικανός διπλωμάτης, προσθέτοντας ότι και οι δύο πιστεύουν ότι ο χρόνος θα αποδυνάμωνε την άλλη – το Ιράν μέσω της πίεσης στο Ορμούζ και την Ουάσινγκτον μέσω οικονομικής πίεσης και αποκλεισμού.
Προς το παρόν, καμία πλευρά δεν έχει την πολυτέλεια να λυγίσει, είπε ο Έιρ. «Το IRGC του Ιράν είναι επιφυλακτικό να φανεί αδύναμο στην Ουάσινγκτον, ενώ ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αντιμετωπίζει πίεση στις ενδιάμεσες εκλογές και λίγα περιθώρια ευελιξίας χωρίς πολιτικό κόστος».
«Και για τις δύο περιπτώσεις, η ευελιξία θα θεωρούνταν αδυναμία», τονίζει.
Αυτή η αδιαλλαξία αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο ασκείται πλέον η εξουσία στο εσωτερικό του Ιράν. Αν και ο Μοτζτάμπα είναι τυπικά η απόλυτη εξουσία του Ιράν, είναι μια φιγούρα συναίνεσης παρά διοίκησης, λένε οι πηγές. Η πραγματική εξουσία, λένε, έχει μεταφερθεί σε μια ενοποιημένη ηγεσία σε καιρό πολέμου με επίκεντρο το SNSC.
«Οι σημαντικές συμφωνίες πιθανότατα περνούν από αυτόν», δήλωσε ο Ιρανός αναλυτής Αράς Αζίζι, «αλλά δεν μπορώ να τον φανταστώ να παρακάμπτει το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας. Πώς θα μπορούσε να πάει κόντρα σε εκείνους που διευθύνουν την πολεμική προσπάθεια;»
Ο Μοτζτάμπα οφείλει την ανέλιξή του στους Φρουρούς, οι οποίοι τον υποστήριξαν ως αξιόπιστο θεματοφύλακα της σκληροπυρηνικής ατζέντας τους.
Ήδη ενισχυμένη από τον πόλεμο, η αυξανόμενη κυριαρχία των Φρουρών σηματοδοτεί μια πιο επιθετική εξωτερική πολιτική και αυστηρότερη εσωτερική καταστολή, δήλωσαν στο Reuters πηγές που γνωρίζουν τους εσωτερικούς κύκλους χάραξης πολιτικής της χώρας.
Η εξουσία μετατοπίζεται στους κληρικούς
Στην πράξη, η ιδεολογία των Φρουρών διαμορφώνει τη στρατηγική και η λήψη αποφάσεων βρίσκεται σταθερά στα χέρια τους. Με τη χώρα σε πόλεμο και τον Αλί Χαμενεΐ να έχει απομακρυνθεί, κανένας παράγοντας εντός του συστήματος δεν έχει τη δύναμη ή την ευχέρεια να τους αντισταθεί, ακόμα κι αν το επιθυμούσε, δήλωσαν άτομα που βρίσκονται κοντά στις εσωτερικές συζητήσεις.
Η επιλογή που αντιμετωπίζει η ηγεσία του Ιράν δεν είναι πλέον μεταξύ μετριοπαθούς και σκληρής πολιτικής, αλλά μεταξύ σκληρής και ακόμη πιο σκληρής γραμμής.
«Έχουμε περάσει από τη θεϊκή δύναμη στην σκληρή δύναμη», δήλωσε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ. «Από την επιρροή των κληρικών στην επιρροή του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης. Έτσι κυβερνάται το Ιράν».
Ενώ υπάρχουν διαφορές απόψεων, η λήψη αποφάσεων έχει συγκεντρωθεί γύρω από τους θεσμούς ασφαλείας, με τον Μοτζτάμπα να ενεργεί ως κεντρική προσωπικότητα συντονισμού και όχι ως μοναδικός υπεύθυνος λήψης αποφάσεων, πρόσθεσε ο Άλεξ Βατάνκα, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής.
Παρά τη συνεχή στρατιωτική και οικονομική πίεση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν δεν έχει δείξει κανένα σημάδι ρήξης ή συνθηκολόγησης σχεδόν εννέα εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου.
Ούτε, όπως σημείωσε ο Μίλερ, υπάρχουν στοιχεία για θεμελιώδεις ρήξεις εντός του συστήματος ή ουσιαστική αντιπολίτευση στους δρόμους.
Αυτή η συνοχή υποδηλώνει ότι η διοίκηση βρίσκεται πλέον στους Φρουρούς και τις υπηρεσίες ασφαλείας, οι οποίες φαίνεται να καθοδηγούν τον πόλεμο αντί απλώς να τον εκτελούν.
Έχει προκύψει μια στρατηγική συναίνεση – να αποφευχθεί η επιστροφή σε πόλεμο πλήρους κλίμακας, να διατηρηθεί η επιρροή, ειδικά στα Στενά του Ορμούζ και να βγουν από τη σύγκρουση πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά ισχυρότεροι, δήλωσε ο Μίλερ.
Πηγή: OnAlert.gr
