Politica 89.8
Βουλή: Υπερψηφίστηκε το νομοσχέδιο για την προστασία των ανηλίκων στα social media – Σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027
Του Νίκου Τσιλιπουνιδάκη
Ακης Σκέρτσος: «Την τεχνολογία πρέπει να την κυβερνούμε, ώστε να εξασφαλίσουμε στα παιδιά περισσότερο χώρο να μεγαλώσουν ελεύθερα» – Παπαστεργίου: «Με εργαλεία όπως το Kids Wallet και την ευθύνη εφαρμογής στις πλατφόρμες, κάνουμε πράξη την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο» – ΑΔΩΝΗΣ Γεωργιάδης: «Είναι χρέος μας να δημιουργήσουμε ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον για τη νέα γενιά»
Την υπερψήφιση του νομοσχεδίου για την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποφάσισε η Ολομέλεια της Βουλής, θεσπίζοντας ως ελάχιστο όριο πρόσβασης τα 15 έτη και μεταφέροντας στις ψηφιακές πλατφόρμες την ευθύνη για την αξιόπιστη επαλήθευση της ηλικίας των χρηστών. Η εφαρμογή της νέας ρύθμισης ξεκινά την 1η Ιανουαρίου 2027, προκειμένου να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής.
Το νομοσχέδιο, με τίτλο «Απαγόρευση χρήσης επιγραμμικών υπηρεσιών κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους κάτω των 15 ετών», αποτελεί θεσμική παρέμβαση για την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον. Κεντρικός άξονας είναι η υποχρέωση των πλατφορμών να εφαρμόζουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας, με την πρόβλεψη προστίμων που μπορούν να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών τους.
Η ελληνική πρωτοβουλία στηρίζεται στο άρθρο 21 του Συντάγματος για την προστασία της παιδικής ηλικίας, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη το δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας, την προστασία των προσωπικών δεδομένων και την αρχή της αναλογικότητας. Βασικό κριτήριο αποτελεί, επίσης, το υπέρτερο συμφέρον του παιδιού, όπως κατοχυρώνεται στη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Ακης Σκέρτσος: Η ευθύνη δεν μπορεί να εξαντλείται στους γονείς
Ο υπουργός Επικρατείας, Άκης Σκέρτσος, ανέδειξε κατά την τοποθέτησή του την ανάγκη να διαμορφωθεί ένα ψηφιακό περιβάλλον που θα επιτρέπει στα παιδιά να μεγαλώνουν με μεγαλύτερη ελευθερία και ασφάλεια, χωρίς οι οικογένειες να επωμίζονται μόνες τους το βάρος της προστασίας τους.
Όπως επισήμανε, το νομοσχέδιο απαντά σε ένα ερώτημα που απασχολεί σχεδόν κάθε οικογένεια: πώς μεγαλώνει ένα παιδί με ελευθερία και ασφάλεια, όταν σημαντικό μέρος της ζωής του εκτυλίσσεται σε ψηφιακά περιβάλλοντα που σχεδιάζουν άλλοι.
«Οι γονείς βλέπουν καθημερινά τις συνέπειες στο σπίτι τους: στο κινητό που δύσκολα αφήνεται στην άκρη, στον ύπνο που λιγοστεύει, στη συνεχή σύγκριση με εικόνες ζωής και εμφάνισης».
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι οι γονείς χρειάζονται πρακτική υποστήριξη και μια Πολιτεία που αναλαμβάνει το δικό της μερίδιο ευθύνης, επισημαίνοντας ότι η προστασία των ανηλίκων δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τις δυνατότητες και τις γνώσεις κάθε οικογένειας.
«Η αποκλειστική εξάρτηση από τη γονική εποπτεία δημιουργεί ανισότητες. Κάθε παιδί δικαιούται ένα κοινό επίπεδο προστασίας, ανεξάρτητα από τον χρόνο, τις γνώσεις και τις δυνατότητες της οικογένειάς του».
Συνδέοντας τη ρύθμιση με τη συνολική φιλοσοφία της κυβέρνησης για την τεχνολογία, ο κ. Σκέρτσος τόνισε ότι η Πολιτεία οφείλει τόσο να προστατεύει τους πολίτες από πρακτικές που εκμεταλλεύονται τις ευαλωτότητές τους όσο και να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και νέων δυνατοτήτων.
«Ένα ισχυρό κράτος στην ψηφιακή εποχή πρέπει να προστατεύει και να δημιουργεί. Να περιορίζει πρακτικές που εκμεταλλεύονται ευαλωτότητες και να αναπτύσσει υποδομές, δεξιότητες και δυνατότητες. Η δημοκρατική πολιτική έχει την ευθύνη να δίνει κατεύθυνση στην τεχνολογική αλλαγή».
Αναφερόμενος στις ενστάσεις της αντιπολίτευσης για τη δυνατότητα πρόσβασης στις ηλικίες 13–15 υπό γονικό έλεγχο, εξήγησε ότι η σχετική πρόβλεψη του EU Kids Act αποτελεί ακόμη πρόταση και δεν συνιστά ισχύον ευρωπαϊκό δίκαιο. Όπως σημείωσε, δεν μπορεί να μεταφερθεί μονομερώς στο εθνικό δίκαιο χωρίς να ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA).
«Μόλις οριστικοποιηθεί και καταστεί εφαρμοστέος, η ελληνική νομοθεσία θα προσαρμοστεί όπου απαιτείται. Δεν έχουμε αυτή την πολυτέλεια. Δεν επιλέγουμε να τρέχουμε πίσω από τα γεγονότα. Επιλέγουμε να πρωτοπορούμε, να συνεργαζόμαστε με την Ευρώπη και να ανοίγουμε δρόμους για την ασφάλεια των παιδιών».
Δημήτρης Παπαστεργίου: Στις πλατφόρμες η ευθύνη για την εφαρμογή του μέτρου
Στην τοποθέτησή του, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, έδωσε έμφαση στο ηλικιακό όριο των 15 ετών, στην ευθύνη των ψηφιακών πλατφορμών και στη χρήση εργαλείων που θα επιτρέπουν την επαλήθευση της ηλικίας με σεβασμό στην ιδιωτικότητα.
«Με το νομοσχέδιο θεσπίζουμε ένα σαφές ηλικιακό όριο 15 ετών για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η ευθύνη εφαρμογής ανήκει στις πλατφόρμες, οι οποίες οφείλουν να λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα, απειλούμενες με πρόστιμα έως και το 6% του παγκόσμιου τζίρου τους».
Όπως ανέφερε, ζητούμενο δεν είναι η απομάκρυνση των παιδιών από την τεχνολογία, αλλά η διαμόρφωση των κατάλληλων συνθηκών ώστε να αξιοποιούν τις δυνατότητές της με ασφάλεια και ισορροπία.
«Θέλουμε τα παιδιά μας να γνωρίσουν τις δυνατότητες της τεχνολογίας, αλλά και να έχουν τον χρόνο και τον χώρο να μεγαλώσουν με ασφάλεια».
Ειδική αναφορά έκανε στο Kids Wallet, το οποίο μπορεί να αξιοποιείται από τις πλατφόρμες όταν υπάρχει αμφιβολία για την ηλικία ενός χρήστη, στο πλαίσιο των προβλεπόμενων διαδικασιών επαλήθευσης.
«Όταν υπάρχει αμφιβολία για την ηλικία ενός χρήστη, οι πλατφόρμες μπορούν να αξιοποιούν εργαλεία όπως το Kids Wallet, με αξιοπιστία και σεβασμό στην ιδιωτικότητα, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο».
Ο κ. Παπαστεργίου υπενθύμισε, παράλληλα, ότι η Ελλάδα, με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, έφερε εγκαίρως το ζήτημα στην ευρωπαϊκή συζήτηση και συνεχίζει να συμμετέχει στη διαμόρφωση κοινών κανόνων προστασίας των ανηλίκων.
«Θέλουμε οι γονείς να έχουν ουσιαστική στήριξη και τα παιδιά περισσότερες ευκαιρίες για παιχνίδι, παρέες και πραγματικές εμπειρίες, πέρα από την οθόνη. Ας δώσουμε την ευκαιρία στα παιδιά μας να χαρούν την παιδική τους ηλικία και όλα όσα δε χωρούν σε μια ψηφιακή εφαρμογή».
Αδωνης Γεωργιάδης: Προτεραιότητα η ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών
Στη σημασία της προστασίας της υγείας των ανηλίκων από τους κινδύνους της υπερβολικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης αναφέρθηκε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, χαρακτηρίζοντας ύψιστη προτεραιότητα την ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών.
Όπως σημείωσε, ο ψηφιακός εθισμός αποτελεί σύγχρονη πρόκληση για τη δημόσια υγεία, καθώς η υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, τη συγκέντρωση, την κοινωνική ζωή και την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη των ανηλίκων.
«Ως Υπουργός Υγείας, αλλά και ως πατέρας, θεωρώ χρέος μας να δημιουργήσουμε ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον για τη νέα γενιά. Δεν είμαστε απέναντι στην τεχνολογία και στην πρόοδο. Είμαστε απέναντι στους κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ομαλή ανάπτυξη των παιδιών μας».
Ο υπουργός Υγείας υπογράμμισε ότι η νέα ρύθμιση συνιστά ουσιαστική θεσμική παρέμβαση, η οποία συνδυάζεται με την ευρωπαϊκή προσπάθεια για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο.
«Στόχος μας είναι να στηρίξουμε τους γονείς, να ενισχύσουμε την πρόληψη και να διασφαλίσουμε ότι τα παιδιά μας θα μεγαλώνουν με περισσότερη ασφάλεια, ισορροπία και πραγματική ανθρώπινη επικοινωνία».
Επαλήθευση ηλικίας με προστασία προσωπικών δεδομένων
Κεντρικό στοιχείο του νέου πλαισίου είναι η ανάληψη ουσιαστικής ευθύνης από τις ίδιες τις πλατφόρμες. Η απλή αναγραφή μιας ηλικίας στους όρους χρήσης δεν θεωρείται επαρκής εγγύηση συμμόρφωσης, καθώς οι πάροχοι γνωρίζουν τον σχεδιασμό των υπηρεσιών τους, διαθέτουν τα απαραίτητα δεδομένα και μπορούν να προσαρμόζουν τις λειτουργίες τους.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία της ιδιωτικότητας. Η Ελλάδα συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και άλλες έξι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης —την Κύπρο, τη Δανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και την Ισπανία— για την ανάπτυξη ευρωπαϊκής λύσης επαλήθευσης ηλικίας.
Στόχος είναι να μεταφέρεται μόνο η απολύτως αναγκαία πληροφορία, δηλαδή αν ο χρήστης πληροί το προβλεπόμενο ηλικιακό όριο, χωρίς να επιβάλλεται αποκλειστικά μία τεχνολογική λύση και με δυνατότητα διόρθωσης ενδεχόμενων λαθών.
Το πεδίο εφαρμογής αφορά αποκλειστικά τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και διακρίνεται από την ιδιωτική επικοινωνία και την εκπαιδευτική χρήση.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), με αξιοποίηση των μηχανισμών συνεργασίας των αρμόδιων αρχών και της διασυνοριακής εποπτείας. Παράλληλα, η Ελλάδα συμμετέχει στη διαμόρφωση της πρότασης EU Kids Act, η οποία αποσκοπεί στη θέσπιση κοινών ευρωπαϊκών κανόνων για την προστασία των ανηλίκων.
Για την εφαρμογή της νομοθεσίας προβλέπονται δίαυλοι καταγγελιών, προετοιμασία των αρμόδιων αρχών και διαρκής έλεγχος της συμμόρφωσης των πλατφορμών, καθώς και της αποτελεσματικότητας του μέτρου.
Με την έναρξη εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027, το βάρος μεταφέρεται πλέον από τις γενικές συστάσεις σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις ψηφιακές υπηρεσίες, με στόχο ένα ασφαλέστερο περιβάλλον για τους ανηλίκους και ουσιαστικότερη στήριξη των οικογενειών.
